Κααρδιομυοπάθεια: συμπτώματα, αιτίες και θεραπεία

Η καρδιομυοπάθεια είναι μία διαταραχή του καρδιακού μυός που μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους κάθε ηλικίας, φύλου ή εθνικής προέλευσης. Ορισμένοι τύποι, όπως η διατατική ή κάποιες κληρονομικές μορφές, παρατηρούνται συχνότερα σε άντρες, ενώ άλλες μορφές, όπως η αρρυθμιογόνος, σχετίζονται περισσότερο με νεαρά άτομα. Έχει διαπιστωθεί ότι τα άτομα με μαύρη επιδερμίδα εμφανίζουν διατατική καρδιομυοπάθεια πιο συχνά από εκείνα με λευκή επιδερμίδα.

Ρισκοί παράγοντες

Η πιθανότητα εμφάνισης καρδιομυοπάθειας αυξάνεται όταν συνυπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα παρακάτω:

• Προηγούμενα περιστατικά καρδιακών παθήσεων ή αιφνίδιου καρδιακού θανάτου στην οικογένεια
• Χρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν την καρδιά
• Μη ρυθμισμένη αρτηριακή πίεση
• Χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία για καρκίνο
• Δείκτης μάζας σώματος πάνω από 30 (παχυσαρκία)
• Παρατεταμένη ή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
• Χρήση παράνομων ουσιών, ιδιαίτερα αμφεταμινών ή κοκαΐνης
• Κύηση
• Έντονο ψυχολογικό τραύμα ή σημαντικό στρες

Κύρια συμπτώματα

Η καρδιομυοπάθεια μπορεί να εξελιχθεί χωρίς εμφανή συμπτώματα, όμως συνήθως εκδηλώνεται με τα ακόλουθα:

• Δύσπνοια, ειδικά κατά τη σωματική δραστηριότητα ή όταν το άτομο ξαπλώνει
• Επίμονη κούραση
• Άλγος στο στήθος
• Αίσθημα παλμών ή διακοπής του καρδιακού ρυθμού
• Πρήξιμο στα κάτω άκρα ή στις ποδοκνημικές αρθρώσεις
• Φούσκωμα στην κοιλιακή χώρα
• Ζάλη ή λιποθυμικά επεισόδια
• Βήχας όταν το άτομο είναι σε ύπτια θέση

Εάν παραμείνει χωρίς αντιμετώπιση, τα συμπτώματα συνήθως επιδεινώνονται.

Ενδείξεις καρδιομυοπάθειας σε παιδιά και βρέφη

• Τα μικρά παιδιά ενδέχεται να παραπονεθούν για δύσπνοια, πόνο στο στήθος, εξάντληση, ταχύπνοια, ακανόνιστο ή γρήγορο σφυγμό, φούσκωμα στην κοιλιά, ζαλάδα ή ακόμα και λιποθυμία.
• Στα βρέφη παρατηρείται κακή πρόσληψη βάρους, υπνηλία, δυσκολία στο τάισμα και έντονη εφίδρωση.

Διαγνωστικές μέθοδοι και εργαστηριακός έλεγχος

Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου ή εάν κατά τη διάρκεια της εξέτασης εντοπιστούν ενδείξεις καρδιομυοπάθειας, συνιστάται παραπομπή σε καρδιολόγο. Η διάγνωση βασίζεται στην αναλυτική συλλογή στοιχείων για το ιστορικό υγείας και την κληρονομικότητα, σε συνδυασμό με εξειδικευμένες εξετάσεις.

• Αιματολογικές εξετάσεις για εκτίμηση της λειτουργίας νεφρών, ήπατος και θυρεοειδούς, ανάλυση των επιπέδων σιδήρου και εντοπισμό δεικτών καρδιακής ανεπάρκειας
• Ακτινογραφία θώρακα για έλεγχο διόγκωσης της καρδιάς
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα για παρακολούθηση των ηλεκτρικών σημάτων της καρδιάς
• Ηχωκαρδιογράφημα με υπερήχους για την αποτίμηση της δομής, της κυκλοφορίας και της λειτουργίας του καρδιακού μυός
• Δοκιμασία κοπώσεως για να παρακολουθηθεί η καρδιακή ανταπόκριση σε σωματική φόρτιση, όπως βάδισμα σε διάδρομο ή ποδηλασία
• Η καταγραφή με Holter (φορητή συσκευή) για 24 ώρες ή περισσότερες στηρίζεται στην αδιάλειπτη παρακολούθηση του καρδιακού ρυθμού
• Υπολογιστική τομογραφία και μαγνητική τομογραφία καρδιάς προσφέρουν λεπτομερείς δισδιάστατες ή τρισδιάστατες εικόνες
• Η καθετηριασμός καρδιάς δίνει δυνατότητα άμεσης μέτρησης της πίεσης, αξιολόγησης της ροής του αίματος και εύρεσης ενδεχόμενων στενώσεων των αγγείων
• Στεφανιογραφία με χρήση σκιαγραφικού παράλληλα με τον καθετηριασμό αποτυπώνει την κυκλοφορία στις στεφανιαίες αρτηρίες μέσω ακτινογραφιών
• Βιοψία μυοκαρδίου για τη μικροσκοπική ανάλυση δείγματος του καρδιακού ιστού
• Εάν υπάρχει υπόνοια κληρονομικότητας, διενεργούνται γενετικές εξετάσεις στους στενούς συγγενείς

Επιλογές αντιμετώπισης

Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τον τύπο και τη βαρύτητα της νόσου. Παρόλο που η ίαση δεν είναι εφικτή, η κατάλληλη αγωγή βοηθά στον έλεγχο των εκδηλώσεων και επιβραδύνει την εξέλιξη της κατάστασης.

Διαρκής παρακολούθηση

Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν συμπτώματα, ορισμένες μορφές καρδιομυοπάθειας μπορεί να παραμείνουν σταθερές ή και να υποχωρήσουν χωρίς να προκαλέσουν προβλήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ιατρός προτείνει τακτική παρακολούθηση ώστε να εντοπιστούν εγκαίρως τυχόν αλλαγές.

Φαρμακευτική αγωγή

Η επιλογή φαρμάκων καθορίζεται από την ειδική μορφή και τα χαρακτηριστικά της πάθησης:

• Ουσίες για την απομάκρυνση της περίσσειας υγρών και νατρίου από το σώμα
• Φάρμακα που χαλαρώνουν τα αγγεία και συμβάλλουν στην ευκολότερη λειτουργία της καρδιάς
• Σκευάσματα για τη ρύθμιση ή μείωση του καρδιακού ρυθμού
• Αντιπηκτικά για τη μείωση του κινδύνου θρομβώσεων
• Αγγειοδιασταλτικά ή άλλες ουσίες για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης
• Σκευάσματα που υποστηρίζουν καλύτερη λειτουργία του καρδιακού μυός ρυθμίζοντας την ισορροπία των μετάλλων στο αίμα

Επεμβατικές τεχνικές και χειρουργική θεραπεία

Εφόσον η φαρμακευτική αγωγή δεν αποδίδει επαρκώς, εξετάζονται περαιτέρω επιλογές:

• Αλκοολική διαφραγματική έμφραξη: χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένους τύπους με στόχο τη μείωση πάχους του καρδιακού τοιχώματος διοχετεύοντας αλκοόλ μέσω των αγγείων
• Αφαίρεση με καθετήρα: με θερμότητα ή ψύξη σχηματίζεται μικροσκοπική ουλή εντός της καρδιάς για την εξάλειψη ανώμαλων καρδιακών σημάτων
• Χειρουργική μύεκτομή διαφράγματος: ανοικτή επέμβαση για την αφαίρεση υπερτροφικής περιοχής του καρδιακού μυός
• Μεταμόσχευση καρδιάς στη φάση τελικού σταδίου

Εμφυτεύσιμες συσκευές

• Βηματοδότης για τη ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού
• Συσκευή υποστήριξης αριστεράς κοιλίας για ενίσχυση της άντλησης του αίματος
• Εμφυτεύσιμοι απινιδωτές για την πρόληψη σοβαρών διαταραχών του ρυθμού
• Συστήματα καρδιακής επανασυγχρονισμού που παρακολουθούν και διορθώνουν τον ρυθμό δίνοντας ηλεκτρικά ερεθίσματα εάν χρειαστεί

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης

Δεν είναι δυνατόν να προληφθεί η κληρονομική μορφή της καρδιομυοπάθειας, ωστόσο ο γενετικός έλεγχος παρέχει πρώιμες πληροφορίες σχετικά με τον κίνδυνο σε μέλη της οικογένειας. Ο έγκαιρος εντοπισμός και η θεραπεία οδηγούν σε καλύτερη έκβαση.

Σε επίκτητες μορφές, ο κίνδυνος μπορεί να προληφθεί ή να ελαχιστοποιηθεί με την πρόληψη και φροντίδα της καρδιακής υγείας. Τα παρακάτω μέτρα βοηθούν επιπλέον όσους έχουν ήδη διαγνωστεί, για να αποτρέψουν την επιδείνωση:

• Διατηρήστε το βάρος, την αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα χοληστερόλης σε φυσιολογικές τιμές
• Επιλέξτε συστηματική σωματική άσκηση κατάλληλη για τη φυσική σας κατάσταση
• Αποφύγετε το κάπνισμα
• Καταναλώστε αλκοόλ με μεγάλη μετριοπάθεια
• Μην καταναλώνετε παράνομες ουσίες
• Ακολουθήστε διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης, με περιορισμό στο αλάτι
• Κάνετε τακτικά ιατρικές εξετάσεις και τηρείτε τη θεραπευτική αγωγή όσων πασχετε από άλλες παθήσεις, όπως διαβήτη ή υπνική άπνοια
• Διαχειριστείτε το άγχος και εξασφαλίστε επαρκή ανάπαυση

Πορεία και πρόγνωση της καρδιομυοπάθειας

Η έκβαση της καρδιομυοπάθειας εξαρτάται από τη μορφή της και τη σοβαρότητα της νόσου. Σε κάποιες περιπτώσεις, η εξέλιξη είναι αργή, ενώ άλλοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν σημαντικές επιπλοκές. Η έγκαιρη θεραπεία, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και η τήρηση των ιατρικών οδηγιών βελτιώνουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής και το προσδόκιμο επιβίωσης.

Παρόλο που η πλήρης ίαση δεν είναι εφικτή, τα συμπτώματα συνήθως μπορούν να ελεγχθούν και η πρόοδος της πάθησης συχνά επιβραδύνεται ή αναστέλλεται.

Οι περισσότεροι ασθενείς που υποβάλλονται στη σωστή θεραπεία και ακολουθούν τις συμβουλές του γιατρού, μπορούν να διατηρήσουν μια καλή ποιότητα ζωής.

Ουσιαστικά σημεία για την καρδιομυοπάθεια

Η καρδιομυοπάθεια προκαλεί βλάβη στον καρδιακό μυ και εμποδίζει τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς, δημιουργώντας προβλήματα ρυθμού ή παλμού. Αν και η οριστική θεραπεία δεν είναι δυνατή, με την κατάλληλη αγωγή είναι εφικτή η μείωση των συμπτωμάτων και η επιβράδυνση της νόσου.