Κοινός λυκίσκος (Humulus lupulus L.)

Πρόκειται για πολυετές αναρριχώμενο φυτό, με ύψος που δεν ξεπερνά τα 7 m. Η ρίζα του λυκίσκου είναι πολυετής, κατακόρυφη και σαρκώδης. Ο βλαστός του είναι ραβδωτός, τραχύς και καλύπτεται από αγκαθάκια σε μορφή μικρών γάντζων. Τα φύλλα είναι μεγάλα, με βαθιά λοβωτά περιθώρια και αναπτύσσονται αντικριστά. Τα αρσενικά άνθη σχηματίζουν ταξιανθίες τύπου θύρσου, ενώ τα θηλυκά συγκεντρώνονται σε στάχεις με μορφή κώνου. Η ανθοφορία διαρκεί από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο. Τα άνθη έχουν χρώμα πρασινωπό-λευκό ή κιτρινωπό-πράσινο. Το φυτό συναντάται σε πυκνή βλάστηση στις όχθες ποταμών και λιμνών, σε υγρά δάση, ενώ καλλιεργείται επίσης σε κήπους και λαχανόκηπους.

Πρακτικός λυκίσκος

Για φαρμακευτική χρήση συλλέγονται οι κώνοι του λυκίσκου στην αρχή της ωρίμανσης, συνήθως προς τα τέλη Αυγούστου. Αφού μαζευτούν, αποξηραίνονται και, όταν στεγνώσουν πλήρως, αποκτούν πρασινοκίτρινη απόχρωση, έντονο άρωμα και πικρή γεύση. Η αποξηραμένη πρώτη ύλη θεωρείται κατάλληλη για χρήση μόνο για έναν χρόνο.

Οι κώνοι περιέχουν πικρές ουσίες (χουμουλόνη και λουπουλόνη), 0,5–1% αιθέριο έλαιο, 5% ταννίνες, οργανικά οξέα (μυρμηκικό, λιπαρά οξέα, βαλεριανικό), καθώς και ρητίνες, κόμμεα, κερί, χρωστικές και ανόργανα συστατικά. Επιπλέον, περιλαμβάνονται ορμόνη οιστρογόνο, φλαβονοειδή, κουμαρίνη, χολίνη, ασπαραγίνη και βιταμίνες (B1, B3, B6, PP, ρουτίνη).

Ο κοινός λυκίσκος ήταν γνωστός και χρησιμοποιούνταν για θεραπευτικούς σκοπούς ήδη από τον 8ο αιώνα από τους Άραβες. Τον αξιοποιούσαν για να ενισχύσουν την αποβολή των ούρων και για να «καθαρίσουν» το αίμα, καθώς και για να διεγείρουν την όρεξη.

Τα γαληνικά σκευάσματα του λυκίσκου χρησιμοποιούνται για την καταπράυνση του κεντρικού νευρικού συστήματος, για την αντιμετώπιση φλεγμονών και για την ανακούφιση από τον πόνο. Επιπλέον, δρουν ως φάρμακο με αποευαισθητοποιητική δράση.

Έχει παρατηρηθεί ότι τα αφεψήματα και τα εκχυλίσματα λυκίσκου συμβάλλουν στη βελτίωση του μεταβολισμού, παρουσιάζουν βακτηριοκτόνο και αντιμυκητιασική δράση, μειώνουν την πιτυρίδα στο τριχωτό της κεφαλής και ενισχύουν τα μαλλιά. Επίσης, ανοίγουν την όρεξη, διευκολύνουν την πέψη, χρησιμοποιούνται σε γαστρίτιδα και γαστρεντεροκολίτιδα και θεωρούνται κατάλληλα για παθήσεις της χοληδόχου κύστης και των νεφρών.

Οι γιατροί συστήνουν την κατανάλωση αφεψήματος λυκίσκου σε περιπτώσεις φλεγμονών του δέρματος και των βλεννογόνων, αλλεργίας, κνησμού και επαγγελματικών δερματίτιδων. Τα σκευάσματα του φυτού έχουν επίσης ηρεμιστική επίδραση και θεωρούνται ιδιαίτερα χρήσιμα στην αϋπνία, στη νευροκυκλοφοριακή δυστονία και σε ενοχλήσεις που εμφανίζονται κατά την κλιμακτηριακή περίοδο.

Οι παραπάνω καταστάσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν είτε μόνο με κώνους λυκίσκου είτε με συνδυασμό τους με άλλα βότανα που δρουν με παρόμοιο τρόπο. Επιπλέον, μίγματα λυκίσκου με άλλα θεραπευτικά φυτά προτείνεται να λαμβάνονται σε παθήσεις των νεφρών και των ουρητήρων, καθώς και για τη ρύθμιση της ανόργανης μεταβολικής ισορροπίας.

Ο λυκίσκος μπορεί να αξιοποιηθεί και σε περιπτώσεις μωλώπων, με τη μορφή κομπρεσών, επιθεμάτων ή αρωματικών λουτρών.

Το έλαιο λυκίσκου περιλαμβάνεται στη σύνθεση του σκευάσματος valokordin που παρασκευάζεται στη Γερμανία. Λαμβάνεται σε σταγόνες για νευρώσεις και αυξημένη ευαισθησία. Δρα ήπια χαλαρώνοντας σπασμούς των καρδιαγγειακών αγγείων και χρησιμοποιείται για ταχυκαρδία, αϋπνία, σπασμούς του εντέρου και υπέρταση.

Η έγχυση λυκίσκου παρασκευάζεται ως εξής: χρησιμοποιείται μία κουταλιά της σούπας ψιλοκομμένοι κώνοι, στους οποίους προστίθεται ένα ποτήρι βραστό νερό. Στη συνέχεια θερμαίνεται για 15 λεπτά σε μπεν μαρί με βραστό νερό, αφήνεται να κρυώσει, φιλτράρεται και λαμβάνεται μία κουταλιά της σούπας τρεις φορές την ημέρα πριν από το φαγητό.

Humulus lupulus l

Δεν συνιστάται η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων σκευασμάτων από τους κώνους του φυτού, επειδή μπορεί να εμφανιστούν ναυτία, πονοκέφαλος και εμετός. Ωστόσο, όταν μειωθεί η δοσολογία, τα συμπτώματα αυτά υποχωρούν.

Ο λυκίσκος χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια και στη βιομηχανία τροφίμων, κυρίως στην παραγωγή μπύρας και στην αρτοποιία, καθώς προσφέρει ευχάριστο άρωμα και ιδιαίτερη γεύση.

Ο λυκίσκος είναι δηλητηριώδες φυτό, γι’ αυτό απαιτείται προσοχή στη χρήση του. Πάντα να συμβουλεύεστε γιατρό.