Μάστιγα: επισκόπηση, συμπτώματα και μορφές (βουβωνική, σηψαιμική και πνευμονική πανώλη)

Η πανώλη αποτελεί μία σπάνια αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη μολυσματική νόσο, η οποία ξεσπά όταν υπάρχουν φυσικές εστίες βακτηριακής μόλυνσης σε ζωικούς πληθυσμούς. Τα βακτήρια μπορούν να διατηρούνται σε ορισμένα ζώα χωρίς να τα θανατώνουν, δημιουργώντας μακροχρόνιες εστίες μόλυνσης. Η διασπορά της πανώλης είναι δυνατή σε κάθε περιοχή όπου άνθρωποι έρχονται σε επαφή με τέτοιες πηγές βακτηρίων.

Πώς μεταδίδεται η πανώλη

Ο κίνδυνος λοίμωξης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον. Περιοχές με υψηλή πυκνότητα κατοίκων, αυξημένο αριθμό αρουραίων και ανεπαρκή διαχείριση απορριμμάτων και λυμάτων προσφέρουν ευνοϊκές συνθήκες για την εξάπλωση της νόσου. Αυξημένη απειλή διατρέχουν όσοι:

• Έρχονται σε επαφή ή αγγίζουν άγρια ζώα που είναι άρρωστα ή έχουν πεθάνει, όπως αρουραίοι, ποντίκια, σκίουροι, λαγοί ή τσιπμάνκ.
• Απασχολούνται επαγγελματικά με ζώα σε καθημερινή βάση.
• Περνούν πολύ χρόνο σε εξωτερικούς χώρους λόγω εργασίας, υπαίθριας δραστηριότητας, κατασκήνωσης ή κυνηγιού.
• Βρίσκονται κοντά σε άτομο που έχει διαγνωσθεί με πανώλη.

Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος μόλυνσης

Αν και για τους περισσότερους ανθρώπους η πιθανότητα μόλυνσης παραμένει χαμηλή, ο κίνδυνος αυξάνεται για όσους ταξιδεύουν ή μένουν σε περιοχές όπου έχουν καταγραφεί περιστατικά πανώλης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους έχουν στενή επαφή με πιθανά μολυσμένα ζώα ή ασθενείς.

Τρόποι διάγνωσης της πανώλης

Οι γιατροί λαμβάνουν υπόψη τα συμπτώματα και το ιστορικό ταξιδιών ή διαμονής του ατόμου σε περιοχές όπου η νόσος εντοπίζεται μεταξύ ζώων. Η διάγνωση γίνεται με δείγματα αίματος ή υλικού από φλεγμονώδεις λεμφαδένες, τα οποία υποβάλλονται σε εργαστηριακή ανάλυση για ανίχνευση του βακτηρίου της πανώλης.

Ταχύτερες μέθοδοι διάγνωσης

Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί γρήγορα τεστ που ανιχνεύουν το βακτήριο σε μολυσμένα υγρά σχεδόν σε 15 λεπτά. Αυτές οι εξετάσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιμες σε περιοχές όπου δεν είναι εύκολη η άμεση πρόσβαση σε πλήρη εργαστηριακό έλεγχο.

Δυνατότητες θεραπείας

Σε κάθε ύποπτο σύμπτωμα πανώλης και παρουσία παραγόντων κινδύνου είναι απαραίτητη η άμεση επικοινωνία με γιατρό, καθώς η ταχύτητα παρέμβασης επηρεάζει σημαντικά την έκβαση. Η νοσηλεία έχει συνήθως ως βάση τη χορήγηση αντιβιοτικών, που μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Λεβοφλοξασίνη
• Σιπροφλοξασίνη
• Δοξυκυκλίνη
• Γενταμυκίνη

Αν η θεραπεία ξεκινήσει έγκαιρα, οι περισσότεροι αναρρώνουν μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες. Αν δεν αντιμετωπιστεί, η πανώλη οδηγεί κατά κανόνα σε θάνατο.

Μέτρα προστασίας από την πανώλη

Δεν υπάρχει εμβόλιο κατά της πανώλης, οπότε είναι σημαντικό να εφαρμόζονται βασικοί κανόνες πρόληψης, ιδιαίτερα σε περιοχές αυξημένου κινδύνου. Συνιστάται:

• Να φράζονται όλα τα ανοίγματα του σπιτιού ώστε να εμποδίζεται η είσοδος αρουραίων, ποντικιών ή σκίουρων.
• Να καθαρίζεται ο εξωτερικός χώρος αφαιρώντας φύλλα, κλαδιά, ξύλα ή πέτρες που μπορούν να γίνουν καταφύγιο για άγρια ζώα.
• Να χρησιμοποιούνται απωθητικά για κουνούπια και ψύλλους, κυρίως κατά τη διάρκεια υπαίθριων δραστηριοτήτων.
• Να φοριούνται γάντια κατά την επαφή με άγρια ή νεκρά ζώα.
• Να εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα προστασίας από ψύλλους στα κατοικίδια.
• Να μην επιτρέπεται σε ζώα όπως σκύλοι ή γάτες που ζουν έξω να κοιμούνται στο κρεβάτι σας.

Η υπεύθυνη στάση και η τήρηση απλών προληπτικών μέτρων μπορούν να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο προσβολής από αυτή τη σοβαρή νόσο.