Μέτρηση γλυκόζης αίματος: πώς και πότε πρέπει να γίνεται;

Ο τακτικός έλεγχος των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα αποτελεί βασική διαδικασία για όσους έχουν διαγνωστεί με διαβήτη και συχνά εντάσσεται στην καθημερινότητά τους. Η συχνότητα και το ιδανικό χρονικό σημείο μέτρησης ποικίλουν ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες κάθε ατόμου και μπορεί να περιλαμβάνουν τη μέτρηση πριν από τα γεύματα, πριν από σωματική δραστηριότητα, πριν τον ύπνο, πριν την οδήγηση ή όταν υπάρχουν ενδείξεις υπογλυκαιμίας.

Πότε είναι κατάλληλο να ελέγχετε τη γλυκόζη

Η παρακολούθηση των τιμών του σακχάρου θα πρέπει να προσαρμόζεται σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τη γενικότερη κατάσταση της υγείας σας. Κατά τη διάρκεια ασθένειας ή σε περιόδους με ενόχληση, μπορεί να χρειαστεί να αυξήσετε τη συχνότητα των μετρήσεων σε σχέση με το σύνηθες.

Παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν τα αποτελέσματα

Ορισμένες καταστάσεις υγείας, όπως η αναιμία ή η ουρική αρθρίτιδα, μπορούν να μεταβάλουν τις ενδείξεις της γλυκόζης στο αίμα. Επιπλέον, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά ερεθίσματα μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα:

• Υψηλές θερμοκρασίες ή υγρασία
• Υψόμετρο
• Έλλειψη υγρών (αφυδάτωση)
• Λοιμώξεις ή άλλες ασθένειες
• Άγχος
• Είδη τροφίμων που καταναλώνονται
• Χρήση φαρμακευτικής αγωγής
• Ανεπαρκής ή κακός ύπνος

Εάν διαπιστώσετε μη αναμενόμενες τιμές, επιβεβαιώστε ότι το μετρητικό όργανο και οι ταινίες ελέγχου είναι σε σωστή κατάσταση λειτουργίας και εντός της συνιστώμενης διάρκειας χρήσης.

Ενδεικτικά επίπεδα σακχάρου στο αίμα

Ο θεράπων ιατρός μπορεί να ορίσει προσωπικούς στόχους για κάθε άτομο, ωστόσο γενικές συστάσεις για ενήλικες με διαβήτη περιλαμβάνουν τα ακόλουθα όρια:

• Πριν το γεύμα: 4,4–7,2 mmol/L (αντιστοιχεί σε 80–130 mg/dL)
• Μία έως δύο ώρες μετά το γεύμα: κάτω από 10 mmol/L (λιγότερο από 180 mg/dL)

Να έχετε υπόψη ότι οι φυσιολογικές τιμές μπορούν να διαφέρουν στη διάρκεια της ημέρας και επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες.

HbA1c – δείκτης μακροχρόνιου ελέγχου του σακχάρου

Εκτός από τις καθημερινές μετρήσεις, αποτελεί σημαντική πρακτική ο τακτικός έλεγχος της τιμής HbA1c, η οποία αντανακλά τη μέση συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα για το τελευταίο δίμηνο με τρίμηνο. Πολλά σύγχρονα συστήματα μέτρησης προσφέρουν μέσο όρο τιμών, ο οποίος σχετίζεται άμεσα με τον δείκτη HbA1c.

• Επίπεδο HbA1c 6% αντιστοιχεί σε μέση τιμή περίπου 7 mmol/L (126 mg/dL)
• Αύξηση κάθε 1% στον δείκτη σημαίνει σημαντική άνοδο του σακχάρου (για παράδειγμα, 9% σημαίνει περίπου 11,8 mmol/L ή 212 mg/dL)

Καταγραφή και αξιολόγηση των μετρήσεων

Η σχολαστική καταγραφή των αποτελεσμάτων σας, συμπεριλαμβανομένων πιθανών επιπλέον εξετάσεων όπως ο έλεγχος ούρων ή κετονών, είναι απαραίτητη για την ορθή παρακολούθηση. Τα περισσότερα σύγχρονα μετρητικά όργανα αποθηκεύουν δεδομένα στη μνήμη και ορισμένα παρέχουν τη δυνατότητα μεταφοράς και ανάλυσης σε υπολογιστή ή κινητό για να τα μοιραστείτε με το ιατρικό προσωπικό.

Είναι χρήσιμο, εκτός από τις τιμές, να σημειώνετε τι φάγατε ή αν ασχοληθήκατε με φυσικές δραστηριότητες, καθώς ακόμα και καθημερινές εργασίες, όπως η κηπουρική, μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα και να βοηθήσουν στη σωστή ερμηνεία των διακυμάνσεων.

Οδηγίες για την ορθή μέτρηση σακχάρου στο σπίτι

• Ακολουθείτε πάντοτε τις οδηγίες του κατασκευαστή του μετρητή και τις συστάσεις του γιατρού σας
• Βεβαιώνεστε ότι οι ταινίες εξέτασης είναι συμβατές με τη συσκευή σας και έχουν ισχύ
• Αποθηκεύστε σωστά το μετρητικό όργανο και τα παρελκόμενα, σύμφωνα με τις οδηγίες
• Φροντίζετε τα χέρια σας να είναι καθαρά και στεγνά πριν από τη λήψη δείγματος
• Καθαρίζετε τακτικά τη συσκευή και ελέγχετε τη σωστή λειτουργία σε τακτά διαστήματα, συμπεριλαμβανομένου και ελέγχου από επαγγελματία υγείας

Βασικά συμπεράσματα

Η τακτική παρακολούθηση της γλυκόζης αποτελεί βασικό εργαλείο στη διαχείριση του διαβήτη. Η μέτρηση μπορεί να γίνεται μέσω φορητών συσκευών με ταινίες, συστημάτων συνεχούς παρακολούθησης ή μέσω εξετάσεων HbA1c. Ο ιατρός είναι υπεύθυνος για τον καθορισμό των κατάλληλων στόχων και την επεξήγηση των παραγόντων που επιφέρουν μεταβολές στις τιμές.

Συστάσεις για τη συχνότητα και τη μέθοδο ελέγχου

Η κατάλληλη συχνότητα και το χρονοδιάγραμμα των μετρήσεων εξαρτώνται από τον τύπο του διαβήτη, το θεραπευτικό σχήμα, τις καθημερινές συνήθειες και τη συνολική κατάσταση της υγείας. Συνήθως οι μετρήσεις πραγματοποιούνται το πρωί, πριν ή μετά τα γεύματα, πριν ή μετά τη σωματική δραστηριότητα, καθώς και πριν τον ύπνο ή σε περίπτωση εμφάνισης ασυνήθιστων συμπτωμάτων.

Στη διάγνωση του διαβήτη, η εκτίμηση του HbA1c έχει καθοριστική σημασία. Τιμή ίση ή μεγαλύτερη του 6,5% σε δύο συνεχόμενες μετρήσεις επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Τιμές μεταξύ 5,7% και 6,4% υποδεικνύουν αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη, ενώ τιμές κάτω του 5,7% θεωρούνται φυσιολογικές.

Αξιοπιστία μετρήσεων γλυκόζης στο αίμα

Η αξιολόγηση της γλυκόζης μέσω αιματολογικού ελέγχου αποτελεί τη μόνη ακριβή μέθοδο μέχρι σήμερα. Παρότι υπάρχουν ερευνητικές προσπάθειες για εναλλακτικές μη παρεμβατικές μεθόδους, όπως η ανάλυση ιδρώτα, σάλιου, ούρων ή δακρύων, τα παραδοσιακά τεστ παραμένουν τα πιο αξιόπιστα.