Μπορούν τα πολυβιταμινούχα να διατηρήσουν υγιή τον εγκέφαλο;

Μια νέα μελέτη δείχνει ότι η καθημερινή λήψη πολυβιταμίνης μπορεί να ενισχύσει τη μνήμη σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Εκατομμύρια άνθρωποι παίρνουν πολυβιταμίνες κάθε μέρα. Ορισμένοι τις αντιμετωπίζουν ως ένα είδος «δίχτυ ασφαλείας», σε περίπτωση που η διατροφή τους δεν καλύπτει πλήρως βασικά θρεπτικά συστατικά. Άλλοι πιστεύουν ότι θα βοηθήσουν στην πρόληψη ασθενειών, επειδή υποτίθεται ότι ενδυναμώνουν το ανοσοποιητικό, στηρίζουν την υγεία του εγκεφάλου και συμβάλλουν στη ρύθμιση του μεταβολισμού. Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς από πού προέρχονται αυτές οι αντιλήψεις: οι διαφημίσεις προβάλλουν ένα ευρύ φάσμα ωφελειών για την υγεία, παρότι στις περισσότερες περιπτώσεις παρουσιάζονται ελάχιστα στοιχεία που να τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς. Παρ’ όλα αυτά, τα επιστημονικά δεδομένα για τα οφέλη των πολυβιταμινών παραμένουν, στην καλύτερη περίπτωση, αντικρουόμενα. Ενδεικτικά, φέτος η Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ, ένας κορυφαίος φορέας στην προληπτική φροντίδα υγείας, αξιολόγησε 90 από τις καλύτερες διαθέσιμες μελέτες για συμπληρώματα και βιταμίνες και κατέληξε ότι τα προϊόντα δεν προστατεύουν τους κατά τα άλλα υγιείς ενήλικες, οι οποίοι έχουν ελλείψεις στη διατροφή, από καρδιαγγειακή νόσο, καρκίνο ή θάνατο από οποιαδήποτε αιτία.

Μπορεί μια καθημερινή πολυβιταμίνη να βελτιώσει τη λειτουργία του εγκεφάλου σε μεγαλύτερες ηλικίες;

Οι δυνατότητες που διαθέτουμε σήμερα για ενίσχυση της εγκεφαλικής υγείας είναι περιορισμένες. Για παράδειγμα, η συστηματική άσκηση, η διατήρηση υγιούς βάρους και μια διατροφή που υποστηρίζει την καρδιά μπορούν να βελτιώσουν την καρδιαγγειακή κατάσταση και να μειώσουν την πιθανότητα ορισμένων μορφών άνοιας, όπως η αγγειακή άνοια που σχετίζεται με εγκεφαλικό επεισόδιο. Πέρα από αυτά τα λογικά και καθιερωμένα μέτρα, δεν υπάρχουν φάρμακα, συμπληρώματα ή θεραπείες που να αποδεικνύεται αξιόπιστα ότι βελτιώνουν μακροπρόθεσμα τη λειτουργία του εγκεφάλου, παρά τα αντίθετα μηνύματα που συχνά προβάλλονται στη διαφήμιση. Γι’ αυτό οι ερευνητές συνεχίζουν να εξετάζουν αν συγκεκριμένες τροφές ή συμπληρώματα μπορούν να έχουν πραγματική αποτελεσματικότητα. Σε πρόσφατη δημοσίευση στο Alzheimer’s and Dementia, περισσότεροι από 2.200 εθελοντές ηλικίας 65 ετών και άνω κατανεμήθηκαν τυχαία ώστε, για τρία χρόνια, να λαμβάνουν είτε κακάο είτε εικονικό σκεύασμα. Στην ίδια έρευνα χρησιμοποιήθηκε ως πολυβιταμίνη το Centrum Silver, το οποίο περιλαμβάνει 27 βιταμίνες, μέταλλα και άλλα θρεπτικά συστατικά σε διαφορετικές ποσότητες. Όταν αξιολογήθηκαν τα τεστ γνωστικών λειτουργιών στο τέλος της μελέτης, όσοι λάμβαναν κακάο δεν παρουσίασαν βελτίωση. Αντίθετα, οι συμμετέχοντες που είχαν λάβει οδηγία να παίρνουν πολυβιταμίνη σημείωσαν καλύτερες επιδόσεις στις δοκιμασίες:

• Συνολική λειτουργία του εγκεφάλου (ιδίως σε άτομα με καρδιαγγειακή νόσο)
• Μνήμη
• Εκτελεστικές λειτουργίες (εργασίες όπως ο προγραμματισμός ή η ανάκληση οδηγιών).

Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι η λήψη πολυβιταμίνης επί τρία χρόνια θα μπορούσε να επιβραδύνει την ηλικιακή μείωση της εγκεφαλικής λειτουργίας έως και κατά 60%. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως λευκοί (89%), η μέση ηλικία τους ήταν 73 έτη και πάνω από τους μισούς ήταν γυναίκες (60%). Η παρακολούθηση διήρκεσε μόνο τρία χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, επρόκειτο για τυχαιοποιημένη διπλά τυφλή μελέτη, δηλαδή για σχεδιασμό που θεωρείται από τους ισχυρότερους στην ερευνητική μεθοδολογία.