Νευρική εξάντληση: 7 σημάδια που αξίζει να προσέξετε

Η νευρική εξάντληση περιγράφει μια κατάσταση κατά την οποία η συναισθηματική ή ψυχολογική πίεση γίνεται τόσο έντονη που δυσκολεύει την καθημερινή λειτουργία και την ομαλή διαβίωση. Αν και ο όρος αυτός δεν αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη ιατρική διάγνωση, έντονα επεισόδια άγχους συχνά υποδεικνύουν υποκείμενα ψυχολογικά προβλήματα όπως η κατάθλιψη ή αγχώδεις διαταραχές.

Αίτια νευρικής εξάντλησης

Η νευρική εξάντληση δεν προκαλείται από μία μόνο αιτία. Κάθε πρόκληση της ζωής που φέρνει παρατεταμένο στρες μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή εξάντληση ή ακόμα και σε απώλεια ενέργειας και κινήτρου. Διάφορες καταστάσεις και γεγονότα συμβάλλουν σε αυτό:

• Απώλεια αγαπημένου προσώπου ή τραγικά περιστατικά
• Μεγάλες αλλαγές στη ζωή
• Συνεχές άγχος ή επαγγελματική εξουθένωση
• Διαταραχές κατάθλιψης ή άγχους
• Προβλήματα ύπνου
• Σωματική ή ψυχολογική βία
• Οικονομικές δυσκολίες

Ο περιστασιακός στρες είναι μια φυσιολογική εμπειρία, όταν όμως ξεφεύγει από τον έλεγχο και κυριαρχεί στη σκέψη, αυξάνει τον κίνδυνο αδυναμίας διαχείρισης της καθημερινότητας.

Συμπτώματα νευρικής εξάντλησης

Η κατάσταση αυτή συχνά γίνεται αντιληπτή όταν οι καθημερινές δραστηριότητες ή η επικοινωνία με τους άλλους αρχίζουν να αποτελούν πρόβλημα. Τα βασικά συμπτώματα εμφανίζονται με διάφορες μορφές αλλά συνοδεύονται συνήθως από τα παρακάτω:

Συναισθηματικά και ψυχολογικά σημάδια

• Μειωμένη αυτοεκτίμηση και αίσθηση ανημποριάς
• Συνεχές άγχος ή θλίψη
• Υπερευαισθησία και ευερεθιστότητα
• Αίσθημα ανησυχίας, φόβου ή μοναξιάς
• Ξαφνικά ξεσπάσματα θυμού
• Απομάκρυνση από οικογένεια ή φίλους
• Αδιαφορία για δραστηριότητες που παλαιότερα προκαλούσαν ενδιαφέρον
• Συχνό κλάμα ή δυσκολία στο να ελέγξει κανείς τα συναισθήματά του
• Ιδέες αυτοτραυματισμού

Διαταραχές στη σκέψη

Η έντονη ψυχολογική πίεση μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τη διάθεση αλλά και τη σκέψη. Είναι συνηθισμένο να εμφανίζονται:

• Δυσκολία στη συγκέντρωση ή στην ανάκληση πληροφοριών
• Θόλωση στη σκέψη

Το χρόνιο άγχος επηρεάζει αρνητικά τον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα να είναι συχνές οι διαταραχές μνήμης και προσοχής.

Διαταραχές ύπνου και εντονότατη κόπωση

Η νευρική εξάντληση εκδηλώνεται συχνά με αϋπνία, δηλαδή δυσκολία να αποκοιμηθεί κάποιος ή συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις. Από την άλλη, μπορεί να παρατηρηθεί υπερβολική υπνηλία χωρίς αίσθηση ξεκούρασης μετά τον ύπνο. Με τον καιρό, εμφανίζεται διαρκής εξάντληση και αδυναμία.

Μεταβολές στην όρεξη και το πεπτικό σύστημα

• Οι διατροφικές συνήθειες συχνά αλλάζουν: σε κάποιους γεννάται συνεχής επιθυμία για φαγητό, ενώ άλλοι χάνουν εντελώς την όρεξή τους.
• Το στρες μπορεί να φέρει πόνο στο στομάχι, φούσκωμα, διάρροια ή δυσκοιλιότητα.

Τα παραπάνω σωματικά συμπτώματα αποτελούν συχνά μέρος της νευρικής εξάντλησης και υποδεικνύουν ότι ο οργανισμός αδυνατεί πλέον να ανταποκριθεί στην ένταση.

Παραισθήσεις ως αποτέλεσμα του στρες

Σε εξαιρετικά δύσκολες περιπτώσεις, όταν η ψυχική πίεση γίνεται αφόρητη, μπορεί να παρατηρηθούν παραισθήσεις, δηλαδή το άτομο αντιλαμβάνεται ή βλέπει πράγματα που δεν υφίστανται στην πραγματικότητα.

Τρόποι αντιμετώπισης της νευρικής εξάντλησης

Μεγάλο ποσοστό ανθρώπων βιώνει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του έντονο άγχος που είναι δύσκολο να ελέγξει. Με την εμφάνιση των πρώτων ενδείξεων, έχει σημασία να ζητηθεί υποστήριξη και να επανεξεταστούν οι καθημερινές συνήθειες.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

• Περιορίστε τον αριθμό των δυσβάσταχτων υποχρεώσεων
• Φροντίστε να ξεκουράζεστε και να αφιερώνετε χρόνο στον εαυτό σας
• Εντάξτε τη φυσική άσκηση, όπως βόλτες ή οποιαδήποτε άλλη μορφή δραστηριότητας που σας ταιριάζει
• Εξισορροπήστε τη διατροφή σας ώστε να έχετε ενέργεια
• Δοκιμάστε τεχνικές χαλάρωσης, όπως διαλογισμό ή ασκήσεις αναπνοής
• Περνάτε περισσότερο χρόνο σε φυσικό περιβάλλον

Επαγγελματική στήριξη

Αν διαπιστώσετε ότι οι προσωπικές προσπάθειες δεν έχουν αποτέλεσμα, συστήνεται να συμβουλευτείτε ειδικό ψυχικής υγείας. Μέσω της αξιολόγησης, ο ειδικός εντοπίζει τους παράγοντες του στρες και προτείνει την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση, που μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία ή φαρμακευτική αγωγή όταν χρειάζεται. Σε κάποιες περιπτώσεις χορηγούνται αντικαταθλιπτικά, ηρεμιστικά ή βοηθητικά φάρμακα για το χρόνιο πρόβλημα ύπνου.

Τα οφέλη της ψυχοθεραπείας

Η συνεργασία με επαγγελματία συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των συναισθημάτων, την ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης του άγχους και την πρόληψη μελλοντικών επεισοδίων εξάντλησης. Μέσω της ψυχοθεραπείας μπορούν να σχηματιστούν καινούριες συμπεριφορικές συνήθειες για πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των δυσκολιών της καθημερινότητας.

Παρόλο που η νευρική εξάντληση δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ιατρική διάγνωση, θεωρείται σημαντικό σήμα που μας προτρέπει να σταματήσουμε, να δώσουμε προσοχή στον εαυτό μας και να φροντίσουμε για την ψυχική και τη σωματική μας υγεία.