Ο χρόνιος κάματος: Απλή έλλειψη ενέργειας ή σοβαρό μήνυμα από το σώμα;

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι παγκοσμίως αισθάνονται διαρκώς κουρασμένοι χωρίς να υπάρχει προφανής λόγος. Παρόλο που κοιμούνται επαρκώς, καταναλώνουν καφέ ή προσπαθούν να γυμνάζονται, το επίπεδο ενέργειας παραμένει χαμηλό. Συχνά αυτή η κατάσταση περιγράφεται ως χρόνιος κάματος, αλλά η αιτία είναι πιο σύνθετη. Η κόπωση δεν αποτελεί μόνο έλλειψη ενέργειας, αλλά συχνά λειτουργεί ως ένδειξη ότι κάτι δεν πηγαίνει όπως πρέπει στον οργανισμό.

Τι είναι το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης

Πέρα από ψυχολογικούς παράγοντες

Το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, γνωστό επίσης και ως μυεαλγική εγκεφαλομυελίτιδα, πρόκειται για μια περίπλοκη ιατρική κατάσταση με βασικό χαρακτηριστικό μια επίμονη, ανεξήγητη εξάντληση που διαρκεί πάνω από έξι μήνες, επηρεάζοντας σοβαρά την καθημερινή λειτουργικότητα. Γεγονός ιδιαίτερης σημασίας είναι ότι ο ξεκούραστος ύπνος δεν παρέχει ανακούφιση.

Συχνά παρατηρούνται επίσης:

• Συντομευμένοι κύκλοι ύπνου

• Δυσκολία συγκέντρωσης

• Πόνος στους μύες και τις αρθρώσεις

• Ζάλη κατά την όρθια στάση

• Επιδείνωση της μνήμης

Δεν πρόκειται απλά για ψυχολογικό ή συναισθηματικό θέμα, καθώς η σύγχρονη επιστημονική έρευνα εστιάζει όλο και περισσότερο στη διαταραχή του ανοσοποιητικού, του ορμονικού και του νευρικού συστήματος ως πιθανές βασικές αιτίες αυτού του συνδρόμου.

Γιατί αυξάνεται συνεχώς το αίσθημα εξάντλησης;

1. Ο ρόλος του χρόνιου στρες στην κόπωση

Η παρατεταμένη έκθεση σε στρες εξαντλεί τα επινεφρίδια, τα οποία ρυθμίζουν την παραγωγή ορμονών άγχους όπως η κορτιζόλη. Η διαρκής υπερπαραγωγή κορτιζόλης κρατά τον οργανισμό σε συνεχή κατάσταση εγρήγορσης, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να επανέλθει ποτέ πλήρως σε χαλαρή κατάσταση.

Όταν αυτό διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, εμφανίζεται το φαινόμενο της κόπωσης των επινεφριδίων, μία κατάσταση κατά την οποία ακόμη και απλές δραστηριότητες, όπως μία συζήτηση, ένας περίπατος ή η οδήγηση, φαίνονται ιδιαίτερα απαιτητικές.

2. Η σημαντικότητα της ποιότητας ύπνου

Ακόμα και αν ο ύπνος διαρκεί οκτώ ώρες, η πραγματική ξεκούραση επιτυγχάνεται μόνο με βαθιά στάδια ύπνου, όπου πραγματοποιείται η αποκατάσταση του σώματος και η ανανέωση των κυττάρων. Όταν όμως ο ύπνος είναι επιφανειακός, με συχνές αφυπνίσεις, έντονα όνειρα ή ροχαλητό, ο οργανισμός παραμένει κουρασμένος.

Διαταραχές όπως η αποφρακτική άπνοια ύπνου μπορεί να περνούν απαρατήρητες για πολλά χρόνια, ωστόσο επιβαρύνουν αισθητά το φαινόμενο της χρόνιας κόπωσης.

3. Ελλείψεις απαραίτητων θρεπτικών συστατικών

Ακόμη και μία ισορροπημένη διατροφή δεν διασφαλίζει πάντοτε την επαρκή απορρόφηση όλων των σημαντικών βιταμινών και μεταλλικών στοιχείων. Τα συχνότερα ελλείμματα που σχετίζονται με την κόπωση είναι:

• Σίδηρος

• Βιταμίνη B12

• Βιταμίνη D

• Μαγνήσιο

Αυτά τα θρεπτικά στοιχεία είναι απαραίτητα για τη μεταφορά οξυγόνου, τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και την παραγωγή ενέργειας σε κυτταρικό επίπεδο.

Η κόπωση ως αμυντικός μηχανισμός του σώματος

Η διαχείριση της ενέργειας ως στρατηγική επιβίωσης

Ο οργανισμός μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να περιορίζει την επιθυμία για δραστηριότητα, επικοινωνία ή εργασία προκειμένου να διατηρήσει τα αποθέματα ενέργειας. Αυτό δεν αντιστοιχεί στην τεμπελιά, αλλά συνιστά προστατευτική αντίδραση, όταν το σώμα εκτιμά ότι δεν είναι σε θέση να αντεπεξέλθει στο φορτίο.

Το φαινόμενο του χρόνιου κάματου μπορεί να εμφανιστεί μετά από ιώσεις όπως η λοίμωξη από τον ιό Epstein-Barr, τραυματισμούς, ψυχολογικές δοκιμασίες ή παρατεταμένες περιόδους εξάντλησης. Με αυτόν τον τρόπο ο οργανισμός “επιβραδύνει” λειτουργίες με στόχο να αναθεωρήσουμε τον τρόπο ζωής μας.

Κόπωση λόγω υπερφόρτισης του νευρικού συστήματος

Το λεγόμενο συμπαθητικό νευρικό σύστημα, υπεύθυνο για την ενεργοποίηση του σώματος, μπορεί με την πάροδο του χρόνου να αποδυναμωθεί όταν δεν υπάρχει ισορροπία με το παρασυμπαθητικό σύστημα, το οποίο προάγει την ανάπαυση και την ανάκτηση. Η ανισορροπία αυτή οδηγεί στο να μην μπορεί το σώμα να επανέλθει σε κατάσταση ηρεμίας ακόμη και κατά τη διάρκεια της ξεκούρασης, γεγονός που συντηρεί το αίσθημα κόπωσης.