Ο όρος “Skrandžio gripas” προέρχεται από τα λιθουανικά και σημαίνει κυριολεκτικά “γρίπη του στομάχου”. Στην ιατρική, αναφέρεται στη γαστρεντερίτιδα, δηλαδή φλεγμονή και ερεθισμό του στομάχου και του εντέρου, συνήθως από ιούς (π.χ. ιογενής γαστρεντερίτιδα). Ο όρος “γρίπη του στομάχου” δεν είναι επιστημονικά ακριβής, αλλά χρησιμοποιείται συχνά στην καθομιλουμένη.Ανάλογα με το πλαίσιο (γενικό κοινό ή ιατρικό):**Για γενικό κοινό (καθημερινή ομιλία):** – Γρίπη του στομάχου**Για ιατρικό/επιστημονικό πλαίσιο:** – Οξεία γαστρεντερίτιδα – Ιογενής γαστρεντερίτιδα (αν το κείμενο αφορά τους συχνότερους, ιικούς, παράγοντες)**Επομένως, η πιο φυσική απόδοση για τίτλο στα ελληνικά:** – Γρίπη του στομάχου (Γαστρεντερίτιδα)

Η γαστρεντερίτιδα από ιούς αποτελεί λοίμωξη που επηρεάζει το στομάχι και το έντερο. Ο ιατρικός όρος της κατάστασης είναι ιογενής γαστρεντερίτιδα. Η λέξη γαστροεντερίτιδα προέρχεται από τους όρους γαστρ- (στομάχι), εντερ- (λεπτό έντερο) και -ίτιδα (φλεγμονή), η οποία συνήθως προκαλείται από λοίμωξη. Η αναφορά σε ιογενή αιτία υποδηλώνει ότι την προκαλεί συγκεκριμένος ιός. Τα βασικά συμπτώματα σχετίζονται με το πεπτικό, όπως διάρροια, κοιλιακοί πόνοι και ναυτία. Αυτή η λοίμωξη συχνά αναφέρεται και ως «στομαχικός ιός» ή «εντερική λοίμωξη». Αν και παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκύπτουν και από βακτήρια ή παράσιτα, οι εκδηλώσεις είναι συνήθως ίδιες.

Γιατί αποκαλείται στομαχική γρίπη;

Η στομαχική γρίπη δεν σχετίζεται με την εποχική γρίπη, που προσβάλλει το αναπνευστικό σύστημα. Οι δύο παθήσεις οφείλονται σε διαφορετικούς ιούς και προσβάλλουν χωριστά συστήματα του οργανισμού. Το όνομα «στομαχική γρίπη» φαίνεται να επικράτησε επειδή και οι δύο είναι ιογενείς λοιμώξεις και είναι συχνότερες σε συγκεκριμένες εποχές. Ο όρος «γρίπη» χρησιμοποιείται στη γλώσσα πιθανόν για να δηλωθεί απλά ότι κάποιος νοσεί.

Πόσο συχνή είναι η στομαχική γρίπη;

Η ιογενής γαστρεντερίτιδα αποτελεί συχνό πρόβλημα παγκοσμίως, παρότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ο ακριβής αριθμός των περιστατικών. Διάφοροι ιοί προκαλούν τη νόσο και μεγάλο μέρος των πασχόντων δεν απευθύνεται σε ιατρό για επίσημη διάγνωση. Υπολογίζεται ότι ο νοροϊός αποτελεί την συνηθέστερη αιτία, με περίπου 685 εκατομμύρια περιστατικά ετησίως.

Ποια είναι τα συμπτώματα της στομαχικής γρίπης;

• Διάρροια
• Ναυτία και έμετος
• Απώλεια όρεξης
• Κοιλιακό άλγος και σπασμοί

Οι ανωτέρω εκδηλώσεις οφείλονται στη φλεγμονή του στομάχου και του εντέρου – μια απόκριση του ανοσοποιητικού στην παρουσία του ιού. Η φλεγμονή συνήθως αφορά το στομάχι και το λεπτό έντερο, αλλά ενίοτε επεκτείνεται και στο παχύ έντερο. Σε περιπτώσεις εντονότερης λοίμωξης ή υπερδραστηριότητας του ανοσοποιητικού, ενδέχεται να εμφανιστούν και γενικότερα συμπτώματα, όπως:

• Πυρετός
• Ρίγος
• Αίσθημα κόπωσης
• Μυϊκοί πόνοι
• Κεφαλαλγία
• Διογκωμένοι λεμφαδένες

Πώς ξεκινά συνήθως η στομαχική γρίπη;

Για τους περισσότερους ασθενείς τα συμπτώματα αρχίζουν απότομα. Την πρώτη ημέρα είναι πιθανό να εκδηλωθούν συνεχείς εμετοί και διάρροια. Συχνά τα συμπτώματα προκύπτουν 1 έως 2 ημέρες μετά από την έκθεση στον ιό και διαρκούν περίπου 1 ή 2 ημέρες.

Στάδια πορείας της στομαχικής γρίπης

• Μόλυνση – Η λοίμωξη διασπείρεται συνήθως σε κλειστούς χώρους, όπως σχολεία, ιδρύματα φροντίδας ή κρουαζιερόπλοια. Επειδή η εκδήλωση των συμπτωμάτων καθυστερεί, μένουν αδιάγνωστα τα πρώτα περιστατικά.
• Περίοδος επώασης – Ο ιός πολλαπλασιάζεται στον οργανισμό, χωρίς συμπτώματα. Όταν υπάρξει επαρκές ιικό φορτίο, το ανοσοποιητικό ενεργοποιείται. Αυτή η φάση διαρκεί συνήθως μερικές ημέρες.
• Οξεία λοίμωξη – Πρόκειται για μία ξαφνική και βραχεία φάση κατά την οποία το ανοσοποιητικό εντοπίζει τον ιό και πυροδοτεί φλεγμονή και συμπτώματα. Με την εξουδετέρωση του ιού από τον οργανισμό τα συμπτώματα υποχωρούν.
• Ανάρρωση – Όταν το ανοσοποιητικό έχει καταστείλει τον ιό, τα ενοχλήματα μειώνονται και εξαφανίζονται σταδιακά. Ωστόσο, ο ασθενής μπορεί να αποβάλλει τον ιό με τα κόπρανα για αρκετές ακόμη ημέρες, διατηρώντας τη δυνατότητα μετάδοσης.

Διάρκεια της στομαχικής γρίπης

Συνήθως διαρκεί μερικές ημέρες, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα αν ο ασθενής έχει εξασθενημένο ανοσοποιητικό, μπορεί να παραταθεί έως και δύο εβδομάδες.

Είναι η στομαχική γρίπη μεταδοτική;

Η μεταδοτικότητα της νόσου είναι ιδιαίτερα υψηλή. Όσοι νοσούν καλό είναι να περιορίζουν τις επαφές με άλλους. Σε κοινόχρηστους χώρους, η συχνή υγιεινή των χεριών και η απολύμανση επιφανειών όπως τα είδη υγιεινής είναι ουσιώδεις ενέργειες.

Για πόσο καιρό μεταδίδεται ο ιός;

Η μέγιστη μεταδοτικότητα υπολογίζεται κατά την οξεία φάση και για μερικές ακόμη ημέρες μετά την παύση των ενοχλημάτων. Η διάδοση του ιού μπορεί να συνεχιστεί έως και δύο εβδομάδες μετά την ανάρρωση.

Αίτια της στομαχικής γρίπης

Η ιογενής γαστρεντερίτιδα μπορεί να οφείλεται σε διάφορους ιούς.

Συχνότεροι αιτιολογικοί παράγοντες:

• Ο νοροϊός προκαλεί το μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών σε ενήλικες σε διεθνές επίπεδο και είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός σε θερμοκρασιακές μεταβολές και απολυμαντικά.
• Ο ροταϊός αποτελεί τη βασική αιτία σε παιδιατρικούς πληθυσμούς. Τα περισσότερα παιδιά προσβάλλονται στα τρία πρώτα έτη ζωής, ενώ οι ενήλικες έχουν συνήθως αναπτύξει ανοσία. Υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο.
• Ο αστροϊός εντοπίζεται κυρίως σε παιδιά μικρότερα των τριών ετών και εξαπλώνεται σε παιδικούς σταθμούς και δομές φροντίδας.
• Ο αδενοϊός, αν και συνηθέστερα ενέχεται σε λοιμώξεις του αναπνευστικού, είναι δυνατόν να προσβάλλει και το πεπτικό όταν εισέλθει στον οργανισμό με κατάποση.

Τρόποι εξάπλωσης του ιού

Ο ιός μεταδίδεται κατά κύριο λόγο με την κοπρανο-στοματική οδό. Υπάρχει στα κόπρανα και στους εμετούς προσβεβλημένων ατόμων. Μικροσωματίδια του παθογόνου παραμένουν σε χέρια ή επιφάνειες και φτάνουν στους βλεννογόνους ή τις τροφές και το νερό. Η μετάδοση μπορεί να συμβεί:

• Μέσω επιμολυσμένων τροφών ή νερού
• Με επαφή με ασθενείς
• Αγγίζοντας μολυσμένες επιφάνειες και κατόπιν το στόμα

Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι στη στομαχική γρίπη;

Όλοι μπορούν να προσβληθούν, αλλά κάποιοι πληθυσμοί διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο:

• Άτομα με αδυνατισμένο ανοσοποιητικό σύστημα (λόγω χρόνιων νοσημάτων ή φαρμακευτικής αγωγής)
• Βρέφη και μικρά παιδιά
• Ηλικιωμένοι

Πιθανές επιπλοκές

Στους περισσότερους η νόσος υποχωρεί χωρίς περαιτέρω προβλήματα. Σε άτομα με χαμηλή ανοσία οι επιπλοκές είναι πιο πιθανές. Η πλέον σοβαρή είναι η αφυδάτωση, δηλαδή η σημαντική απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών εξαιτίας έντονου εμέτου ή διάρροιας. Όταν η αντικατάσταση υγρών δεν γίνεται αρκετά γρήγορα, μπορεί να υπάρξουν σοβαρές συνέπειες.

Σημάδια αφυδάτωσης

• Έντονη δίψα
• Ουρήσεις σε μικρή ποσότητα ή σκούρο χρώμα ούρων
• Δυσκοιλιότητα ή ξηρά κόπρανα
• Αδυναμία ή γενικό αίσθημα κακουχίας
• Βυθισμένα μάτια
• Κλάμα χωρίς δάκρυα
• Κεφαλαλγία που σχετίζεται με έλλειψη υγρών
• Ξηρότητα χειλιών και γλώσσας

Διαγνωστικές μέθοδοι για τη στομαχική γρίπη

Η διάγνωση συνήθως βασίζεται στα συμπτώματα. Εργαστηριακές εξετάσεις απαιτούνται μόνο για να καθοριστεί το συγκεκριμένο είδος ιού, κάτι που σπάνια είναι απαραίτητο, επειδή δεν υπάρχει στοχευμένη φαρμακευτική αγωγή κατά της στομαχικής γρίπης.

Τρόποι αντιμετώπισης της στομαχικής γρίπης

Η αντιμετώπιση στηρίζεται στην αυτόματη δράση του ανοσοποιητικού, που συνήθως εξαλείφει τον ιό μέσα σε λίγες ημέρες.

Για τη διατήρηση της καλής κατάστασης του οργανισμού συνιστάται:

• Ξεκούραση και παραμονή στο σπίτι
• Συχνή κατανάλωση υγρών – κατά προτίμηση σε μικρές ποσότητες καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας ή με αργή απορρόφηση παγώνοντας παγάκια
• Πρόληψη αφυδάτωσης – ειδικά διαλύματα ενυδάτωσης από το στόμα ενισχύουν την αναπλήρωση ηλεκτρολυτών

Τα αντιβιοτικά δεν είναι κατάλληλα, αφού δεν έχουν επίδραση σε ιούς και δεν συνιστώνται στην περίπτωση αυτή.

Μέθοδοι για ταχύτερη ανάρρωση

Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα προβιοτικά ίσως συντομεύσουν τη διάρκεια της νόσου. Τα προβιοτικά είναι φιλικά βακτήρια που στηρίζουν την ισορροπία της εντερικής μικροχλωρίδας. Η χρήση τους θα πρέπει να συζητηθεί με τον ιατρό σας.

Διατροφή κατά τη διάρκεια της στομαχικής γρίπης

Παρότι η διατροφή δεν θεραπεύει τη νόσο, ορισμένες τροφές βοηθούν στην καλύτερη αίσθηση, ενώ άλλες μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.

Να αποφεύγονται:

• Λιπαρά τρόφιμα
• Ζάχαρη
• Καφεΐνη
• Γαλακτοκομικά προϊόντα

Συνιστώνται τροφές εύπεπτες:

• Γρανίτες φρούτων
• Ζωμοί
• Αλμυρά κράκερ (υποστηρίζουν την αποκατάσταση ηλεκτρολυτών)

Ιατρική παρέμβαση σε σοβαρά συμπτώματα

Σε περιπτώσεις βαριάς αφυδάτωσης, μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια χορήγηση υγρών από ιατρό. Σε ορισμένες περιστάσεις, χορηγούνται φάρμακα για την αντιμετώπιση του εμέτου ή της διάρροιας σε ενήλικες, ωστόσο δεν συστήνονται στα παιδιά.

Πότε πρέπει να ζητήσετε ιατρική βοήθεια;

Επικοινωνήστε με ιατρό εάν εμφανίσετε κάποιο από τα παρακάτω:

• Τα συμπτώματα επιμένουν για πάνω από τέσσερις ημέρες
• Ο πυρετός ξεπερνά τους 39 βαθμούς Κελσίου και διαρκεί τέσσερις ημέρες
• Αδυναμία ούρησης ή αφόδευσης για δύο ημέρες
• Εκδηλώσεις αφυδάτωσης
• Αίμα στα κόπρανα
• Έντονος, επίμονος κοιλιακός πόνος

Μέτρα πρόληψης της στομαχικής γρίπης

Η πιο αξιόπιστη προστασία βασίζεται στην τήρηση καλών κανόνων υγιεινής.

Βασικές συστάσεις πρόληψης:

• Συχνό πλύσιμο των χεριών, καθώς αυτή είναι η πλέον αποτελεσματική πρακτική. Τα απολυμαντικά χεριών δεν εξουδετερώνουν πάντα τους ιούς, οπότε προτιμάται το πλύσιμο με σαπούνι και νερό, ειδικά μετά τη χρήση τουαλέτας ή την αλλαγή πάνας και πριν το φαγητό.
• Καθαρισμός και απολύμανση όλων των επιφανειών που αγγίζει ο ασθενής. Ιδανικός συνδυασμός είναι διάλυμα οικιακής χλωρίνης με νερό (έως 25 κουταλιές της σούπας ανά λίτρο νερού).
• Ασφαλής χειρισμός τροφίμων. Οι ιοί μπορεί να μεταδοθούν μέσω των τροφών, γι’ αυτό απαιτείται σχολαστική τήρηση καθαριότητας στην παρασκευή γευμάτων. Όσοι νοσούν δεν πρέπει να μαγειρεύουν για άλλους.