Οφέλη της ashwagandha (Withania somnifera)

Η ασβαγκάντα χρησιμοποιείται συχνά για τη μείωση του στρες και του άγχους, αλλά και για τη διαχείριση διαφόρων χρόνιων παθήσεων. Παρόλα αυτά, τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την αποτελεσματικότητά της παραμένουν περιορισμένα και όχι απόλυτα πειστικά. Εδώ και εκατοντάδες χρόνια αξιοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς η ρίζα της, καθώς και οι πορτοκαλοκόκκινοι καρποί της. Το φυτό είναι γνωστό και ως ινδικό τζίνσενγκ ή χειμερινό κεράσι. Ο όρος «ασβαγκάντα» σχετίζεται με την οσμή της ρίζας, που θυμίζει άλογο, αφού η λέξη «ashwa» σημαίνει «άλογο». Στην πράξη, αρκετοί επαγγελματίες υγείας τη χρησιμοποιούν ως γενικό τονωτικό, με στόχο την αύξηση της ενέργειας και την υποχώρηση του στρες και του άγχους. Παράλληλα, έχει υποστηριχθεί ότι μπορεί να έχει ρόλο στην αντιμετώπιση ορισμένων μορφών καρκίνου, της νόσου Αλτσχάιμερ και του άγχους, όμως για να τεκμηριωθούν αυτές οι θέσεις απαιτείται περισσότερη έρευνα.

Σε τι χρησιμοποιείται η ασβαγκάντα;

Η ασβαγκάντα αποτελεί βασικό φυτό στην Αγιουρβεδική ιατρική, ένα από τα αρχαιότερα ιατρικά συστήματα παγκοσμίως, με ευρεία χρήση στην Ινδία. Στο πλαίσιο της Αγιουρβέδα κατατάσσεται ως Rasayana, δηλαδή ως σκεύασμα που αποσκοπεί στη διατήρηση της σωματικής και ψυχικής «νεότητας». Υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να εμφανίζει νευροπροστατευτικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις. Εφόσον η φλεγμονή συνδέεται με πολλές διαταραχές υγείας, η μείωσή της ενδέχεται να λειτουργεί προστατευτικά απέναντι σε διάφορες νόσους.

Πιθανά οφέλη

Η ασβαγκάντα έχει χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση των παρακάτω καταστάσεων:

• Στρες
• Άγχος
• Κόπωση
• Πόνος
• Δερματικές παθήσεις
• Διαβήτης
• Αρθρίτιδα
• Επιληψία

Ανάλογα με την προσέγγιση, αξιοποιούνται διαφορετικά μέρη του φυτού, όπως φύλλα, σπόροι και καρποί. Ωστόσο, έως σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή και ολοκληρωμένα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν με βεβαιότητα τα πιθανά οφέλη για την ανθρώπινη υγεία.

Ποια είναι τα οφέλη της ασβαγκάντα για την υγεία;

Μελέτες δείχνουν ότι η ασβαγκάντα μπορεί να είναι χρήσιμη σε διάφορες καταστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι μηχανισμοί με τους οποίους δρα στον ανθρώπινο οργανισμό δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητοί. Επιπλέον, αρκετές από τις διαθέσιμες έρευνες έχουν γίνει σε μικρά δείγματα συμμετεχόντων και με διαφορετικές μορφές ασβαγκάντα, γεγονός που καθιστά απαραίτητες περισσότερες και πιο εκτεταμένες μελέτες.

Πιθανή δράση

Στρες και άγχος

Η ασβαγκάντα ενδέχεται να λειτουργεί καταπραϋντικά ως προς τα συμπτώματα άγχους. Σε μελέτη του 2019 διαπιστώθηκε ότι ημερήσια λήψη 240 mg ασβαγκάντα μείωσε σημαντικά τα επίπεδα στρες σε σύγκριση με την ομάδα placebo. Παράλληλα, καταγράφηκε μείωση της κορτιζόλης, της ορμόνης που συχνά αποκαλείται «ορμόνη του στρες». Σε άλλη μελέτη του 2019, η χορήγηση 250 mg ή 600 mg την ημέρα συσχετίστηκε με χαμηλότερη αυτοαξιολόγηση του στρες και μειωμένη συγκέντρωση κορτιζόλης. Αν και τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, απαιτούνται περισσότερα δεδομένα πριν προταθεί η ασβαγκάντα ως θεραπευτική επιλογή για το άγχος.

Αθλητική απόδοση

Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2021 κατέληξε ότι η ασβαγκάντα μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της φυσικής απόδοσης. Ενδέχεται να υποστηρίζει την αύξηση της δύναμης, τη γενικότερη φυσική κατάσταση και την αποκατάσταση, τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες. Η ανασκόπηση υποδεικνύει ότι δόσεις 300–500 mg δύο φορές ημερησίως (το πρωί και πριν τον ύπνο) μπορεί να είναι χρήσιμες για άτομα που ακολουθούν απαιτητικά προγράμματα προπόνησης αντιστάσεων ή αντοχής.

Υγεία της καρδιάς

Ορισμένοι χρησιμοποιούν την ασβαγκάντα με σκοπό την υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας, με στόχους όπως:

• μείωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης,
• μείωση αυξημένων επιπέδων χοληστερόλης,
• ανακούφιση από πόνο στο στήθος,
• πρόληψη καρδιακών παθήσεων.

Παρά τα παραπάνω, οι μελέτες σε ανθρώπους είναι περιορισμένες. Ανασκόπηση του 2023 ανέφερε ότι πειράματα σε αρουραίους έδειξαν πιθανές καρδιοπροστατευτικές ιδιότητες της ασβαγκάντα.

Αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ

Ανασκόπηση του 2020 αναφέρει ότι η ασβαγκάντα μπορεί να παρουσιάζει νευροπροστατευτική δράση και να παρέχει προστασία απέναντι σε διάφορες νευροεκφυλιστικές νόσους, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Χάντινγκτον και η νόσος Πάρκινσον. Επίσης, ανασκόπηση του 2021 υποστηρίζει ότι η ασβαγκάντα και άλλα φαρμακευτικά φυτά ενδέχεται να βοηθούν στην πρόληψη της έκπτωσης της γνωστικής λειτουργίας και στην αποκατάσταση της φυσιολογικής γνωστικής λειτουργίας. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Καρκίνος

Τα άτομα με καρκίνο συχνά βιώνουν στρες, άγχος και κόπωση. Για όσους αναζητούν μη φαρμακευτικούς τρόπους περιορισμού αυτών των συμπτωμάτων, η ασβαγκάντα μπορεί να αποτελεί μια πιθανή εναλλακτική. Ανασκόπηση του 2023 αναφέρει ότι η ασβαγκάντα ίσως διαθέτει αντικαρκινικές ιδιότητες. Παρ’ όλα αυτά, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν ώστε να προταθεί ως μέσο θεραπείας ή πρόληψης του καρκίνου.

Πώς λαμβάνεται η ασβαγκάντα;

Η δοσολογία και ο τρόπος λήψης της ασβαγκάντα διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατάσταση για την οποία χρησιμοποιείται. Δεν υπάρχει ενιαία, τυποποιημένη δόση που να έχει καθοριστεί από σύγχρονες κλινικές μελέτες. Στις έρευνες έχουν χρησιμοποιηθεί ποικίλες δόσεις. Ορισμένα δεδομένα δείχνουν ότι 250–600 mg ημερησίως μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση του στρες, ενώ σε άλλες μελέτες εφαρμόστηκαν αισθητά υψηλότερες ποσότητες. Οι κάψουλες συνήθως περιέχουν από 250 mg έως 1.500 mg ασβαγκάντα. Το προϊόν διατίθεται επίσης σε μορφή σκόνης και σε υγρό εκχύλισμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν δυσάρεστες ανεπιθύμητες ενέργειες. Πριν από τη χρήση οποιουδήποτε νέου φυτικού συμπληρώματος, συμπεριλαμβανομένης της ασβαγκάντα, είναι προτιμότερο να προηγείται συμβουλή από επαγγελματία υγείας.

Μπορεί η ασβαγκάντα να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες;

Η ασβαγκάντα συνήθως είναι καλά ανεκτή όταν λαμβάνεται σε χαμηλές ή μέτριες δόσεις. Ωστόσο, λείπουν μακροχρόνιες μελέτες που να εξετάζουν αναλυτικά τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες

Η λήψη μεγάλης ποσότητας ασβαγκάντα μπορεί να οδηγήσει σε γαστρεντερικές ενοχλήσεις, διάρροια, ναυτία ή έμετο. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται με ερεθισμό του εντερικού βλεννογόνου.

Είναι ασφαλής η χρήση της;

Το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας (NCCIH) αναφέρει ότι η ασβαγκάντα μπορεί να είναι ασφαλής για βραχυπρόθεσμη χρήση. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την ασφάλεια της μακροχρόνιας λήψης.

Πιθανοί κίνδυνοι

• Βαρέα μέταλλα: Σε ορισμένα προϊόντα Αγιουρβέδα μπορεί να υπάρχουν επίπεδα μολύβδου, υδραργύρου ή αρσενικού πάνω από τα ασφαλή όρια.
• Έλλειψη ελέγχου ποιότητας: Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δεν ρυθμίζει τους παραγωγούς προϊόντων Αγιουρβέδα. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπόκεινται στους ίδιους αυστηρούς ελέγχους με τα φαρμακευτικά σκευάσματα ή τα τρόφιμα. Ορισμένα προϊόντα μπορεί να είναι επιμολυσμένα με βαρέα μέταλλα ή ακόμη και να μην περιέχουν καθόλου πραγματικό εκχύλισμα του φυτού.

Σε ποιους μπορεί να μην είναι κατάλληλη η ασβαγκάντα;

Η ασβαγκάντα ενδέχεται να μην είναι κατάλληλη για τα παρακάτω άτομα:

• εγκύους,
• όσους πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση,
• άτομα με διαταραχές θυρεοειδούς ή αυτοάνοσα νοσήματα,
• άτομα με ορμονοευαίσθητο καρκίνο του προστάτη,
• όσους λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα, όπως ανοσοκατασταλτικά, αντιεπιληπτικά, σκευάσματα θυρεοειδικών ορμονών ή φάρμακα για διαβήτη και υπέρταση.

Συχνές ερωτήσεις για την ασβαγκάντα

Μπορεί να λαμβάνεται καθημερινά;

Για βραχυπρόθεσμη χρήση, η ασβαγκάντα συνήθως θεωρείται κατάλληλη, αρκεί να τηρείται η σωστή δοσολογία. Οι κάψουλες περιέχουν κατά κανόνα από 250 mg έως 1.500 mg ασβαγκάντα και δεν συνιστάται να ξεπερνιούνται αυτά τα επίπεδα.

Βοηθά στη μείωση του άγχους;

Παρότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η ασβαγκάντα μπορεί να συμβάλει στη μείωση των συμπτωμάτων άγχους.

Πότε είναι καλύτερα να λαμβάνεται, το πρωί ή το βράδυ;

Δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις για το ποια χρονική στιγμή είναι προτιμότερη. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, το όφελος μπορεί να είναι μεγαλύτερο όταν η ημερήσια ποσότητα χωρίζεται σε δύο λήψεις, μία το πρωί και μία το βράδυ.

Μπορεί να προκαλέσει ψευδώς θετικό αποτέλεσμα σε τεστ ναρκωτικών;

Με βάση στοιχεία από πηγή συμπληρωμάτων του Υπουργείου Άμυνας, η ασβαγκάντα δεν θα έπρεπε να οδηγεί σε θετικό αποτέλεσμα σε συνήθη στρατιωτικό έλεγχο για ναρκωτικές ουσίες.

Σε πόσο χρόνο δρα στη μείωση του άγχους;

Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η ασβαγκάντα μπορεί να μειώσει το άγχος μέσα σε 30 ημέρες, όμως η ταχύτητα και ο βαθμός αποτελεσματικότητας μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Ποιο είναι το βασικό όφελος της ασβαγκάντα;

Η ασβαγκάντα μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του στρες και του άγχους, να υποστηρίξει την αθλητική απόδοση, να ενισχύσει την υγεία της καρδιάς και να προσφέρει προστασία απέναντι σε παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.