Όψιμη δυσκινησία: ορισμός, συμπτώματα, αιτίες, θεραπεία

Ορισμένες διαταραχές της κίνησης μπορεί να σχετίζονται με άλλες παθήσεις της υγείας. Για να εντοπιστεί η αιτία, ο γιατρός συχνά πραγματοποιεί εξετάσεις που συμβάλλουν στον αποκλεισμό νοσημάτων όπως:

• Εγκεφαλική παράλυση
• Νόσος του Χάντινγκτον
• Νόσος του Πάρκινσον
• Εγκεφαλικό επεισόδιο
• Σύνδρομο Τουρέτ

Η διάγνωση απαιτεί εφαρμογή διαφόρων μεθόδων: μπορεί να εξεταστούν ο μυϊκός τόνος, η συντονισμένη κινητικότητα, να διενεργηθούν αιματολογικές εξετάσεις ή απεικονιστικός έλεγχος εγκεφάλου, όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία.

Μέθοδοι αξιολόγησης κινητικών διαταραχών

Για να διαπιστωθεί ο βαθμός σοβαρότητας των διαταραχών της κίνησης, οι γιατροί ακολουθούν συγκεκριμένα διαγνωστικά πρωτόκολλα. Ενδεικτικά, για την εκτίμηση της επίδρασης της όψιμης δυσκινησίας χρησιμοποιούνται ειδικές κλίμακες και ερωτηματολόγια, τα οποία συλλέγουν πληροφορίες για τις κινήσεις του σώματος και το πώς αυτές επηρεάζουν τις καθημερινές δραστηριότητες και την κοινωνική ζωή του ασθενούς. Αυτή η αξιολόγηση βοηθά στην επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής και δίνει εικόνα για τον αντίκτυπο της διαταραχής στην ποιότητα ζωής.

Αρχές θεραπείας όψιμης δυσκινησίας

Κεντρικός στόχος αποτελεί η μείωση της έντασης των ακούσιων κινήσεων. Ο γιατρός ενδέχεται να επανεξετάσει τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής, να προτείνει αλλαγές ή να μειώσει τη δόση συγκεκριμένων ουσιών. Δεν πρέπει να διακόπτεται ποτέ η αγωγή χωρίς ιατρική συμβουλή – όλες οι αποφάσεις υλοποιούνται μόνο μετά από συζήτηση με τον υπεύθυνο γιατρό. Σε κάποιες περιπτώσεις, η μείωση δόσης πραγματοποιείται σταδιακά, με συνεχή παρακολούθηση των συμπτωμάτων.

Ενδέχεται να υιοθετηθούν και εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές – κάποιες φορές συνιστώνται νεότερα φάρμακα, τα οποία είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν κινητικές παρενέργειες. Ακόμη και με αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή, απαιτείται τακτικός έλεγχος για νέα ή επιδεινούμενα κινητικά συμπτώματα.

Συμπληρωματικές δυνατότητες θεραπείας

Σε πολλές περιπτώσεις χορηγούνται επιπλέον φαρμακευτικές ουσίες. Σε ηπιότερες μορφές μπορούν να χρησιμοποιηθούν σκευάσματα από την οικογένεια των βενζοδιαζεπινών, που μειώνουν την ένταση και διευκολύνουν τον έλεγχο κινήσεων. Σε πιο σύνθετα περιστατικά προβλέπονται ειδικά σκευάσματα όπως η δεουτετραβενάζη ή η βαλβενάζη. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ενδείκνυται η τετραβενάζη, η οποία συμβάλλει στη ρύθμιση των επιπέδων ντοπαμίνης, διευκολύνοντας έτσι τον περιορισμό των ακούσιων κινήσεων. Αυτές οι αγωγές ενδέχεται να συνοδεύονται από καταστολή ή άλλες παρενέργειες, γι’ αυτό είναι αναγκαία η στενή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

Υποστήριξη με διατροφικά συμπληρώματα και φυσικά μέσα

Ο αριθμός των επιστημονικών αποδείξεων για την αποτελεσματικότητα των φυσικών θεραπειών είναι περιορισμένος, ωστόσο ορισμένα διατροφικά συμπληρώματα μπορεί να συνεισφέρουν στην ανακούφιση συγκεκριμένων συμπτωμάτων. Τα κυριότερα που αναφέρονται συχνά είναι:

• Εκχύλισμα τζίνγκο μπιλόμπα
• Βιταμίνη B6
• Βιταμίνη E

Η χρήση συμπληρωμάτων επιβάλλεται να συζητείται πάντα με τον γιατρό.

Εναλλακτικές θεραπευτικές μέθοδοι

Σε περιπτώσεις που οι διαταραχές περιορίζονται σε συγκεκριμένο σημείο του σώματος, μπορεί να εφαρμοστεί έγχυση βοτουλινικής τοξίνης (BOTOX), η οποία προσφέρει προσωρινή μείωση της μυϊκής δραστηριότητας στην εκάστοτε περιοχή. Όταν τα συμπτώματα είναι επίμονα ή έντονα εκφρασμένα, ενδέχεται να προταθεί η μέθοδος της εν τω βάθει εγκεφαλικής διέγερσης (DBS), που επιτρέπει να ελεγχθούν ακόμη και οι πλέον ανθεκτικές μορφές της κινητικής διαταραχής.

Μπορεί να εξαφανιστεί η όψιμη δυσκινησία;

Η συγκεκριμένη κινητική διαταραχή συνήθως έχει μακροχρόνιο χαρακτήρα, με τα συμπτώματα να παραμένουν επί πολλά χρόνια. Ωστόσο, σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να υπάρξει φάση ύφεσης, ιδιαίτερα όταν η πάθηση εντοπίζεται και αντιμετωπίζεται εγκαίρως. Η έγκαιρη αναγνώριση των ακούσιων κινήσεων και η άμεση προσφυγή σε ειδικό αυξάνει τις πιθανότητες υποχώρησης ή και εξάλειψης των συμπτωμάτων.

Εξειδικευμένοι ειδικοί για τη διάγνωση και θεραπεία κινητικών διαταραχών

Η φροντίδα αυτών των περιστατικών ανατίθεται σε ιατρούς με εξειδίκευση στη νευρολογία και διαταραχές της κίνησης. Ανάλογα με το περιστατικό, μπορεί να απαιτείται η συνεισφορά ψυχιάτρου, ειδικά όταν χορηγούνται φάρμακα που επηρεάζουν τη νοητική κατάσταση.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο και να βελτιώσετε την κατάσταση;

• Να παρατηρείτε συστηματικά οποιαδήποτε νέα ακούσια κίνηση
• Να ενημερώνετε άμεσα τον γιατρό για κάθε αλλαγή ή νέο σύμπτωμα
• Να αναφέρετε γρήγορα τα συμπτώματα – η έγκαιρη παρέμβαση βελτιώνει σημαντικά την εξέλιξη

Συνεχής παρακολούθηση, έγκαιρη προσέγγιση στη θεραπεία και αποτελεσματική συνεργασία με τον γιατρό αποτελούν τα βασικά βήματα για τον έλεγχο των συμπτωμάτων της όψιμης δυσκινησίας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.