Όζος στο μαστό: Αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Η ψηλαφητή διόγκωση ή όγκος στο στήθος ορίζεται ως σχηματισμός που διαφέρει στην υφή ή την αίσθηση σε σχέση με τον υπόλοιπο μαστικό ιστό. Στην πλειονότητά τους, τα ογκίδια στο στήθος είναι καλοήθη χωρίς να σχετίζονται με καρκίνο, επομένως δεν συνδέονται συνήθως με μακροχρόνιο κίνδυνο για την υγεία. Η ανακάλυψη ενός τέτοιου ογκιδίου μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, ωστόσο συνήθως δεν έχει επίδραση στη γενική υγεία.

Τι προκαλεί τα ογκίδια στο στήθος

Η σύσταση του μαστού διαφέρει ανάλογα με τη λειτουργία κάθε περιοχής του. Συνεπώς, η αφή και η όψη κάθε τμήματος μπορεί να είναι διαφορετική. Ο μαστός περιέχει επίσης συνδετικό ινώδη ιστό, λιπώδη ιστό, νεύρα, αιμοφόρα αγγεία και λεμφαδένες. Κάθε τμήμα του μαστού αντιδρά με το δικό του τρόπο σε χημικές αλλαγές του οργανισμού. Αυτές οι αλλαγές δύναται να επηρεάσουν την υφή ή τις ταλαντώσεις της περιοχής, επιδρώντας στην εμφάνιση ογκιδίων.

Δυνητικοί λόγοι εμφάνισης ογκιδίων στο στήθος περιλαμβάνουν

• Κυστικοί σχηματισμοί μαστού, δηλαδή μαλακοί θύλακες γεμάτοι υγρό.
• Γαλακτώδεις κύστεις, θύλακες με γάλα που μπορεί να εμφανιστούν κατά τον θηλασμό.
• Ινοκυστική μαστοπάθεια, κατάσταση στην οποία ο ιστός του μαστού γίνεται ανώμαλα συμπαγής και καμιά φορά προκαλεί πόνο.
• Ινοαδένωμα, καλοήθης σφαιρικός όγκος που μετακινείται εύκολα μέσα στον ιστό, και σπάνια εξελίσσεται σε καρκινικό.
• Χαμαρτώματα (καλοήθεις όγκοι τύπου μόρφωμα) ή ενδοπορική θηλωμάτωση, ένας μικρός καλοήθης όγκος στον πόρο του μαστού.
• Λίπωμα, καλοήθης και βραδέως αναπτυσσόμενος σχηματισμός από λιπώδη ιστό, και μαστίτιδα, δηλαδή φλεγμονή ή λοίμωξη του μαστού.
• Τραυματισμός ή, σπανιότερα, καρκίνος του μαστού.

Ποια είναι τα συμπτώματα των ογκιδίων του μαστού

Ο ιστός του μαστού είναι πιθανό να φαίνεται ανώμαλος ή να έχει μεταβαλλόμενη υφή. Ίσως να έχετε κατά διαστήματα ενοχλήσεις στο στήθος, ιδιαίτερα στη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου. Εάν διαθέτετε προϋπάρχουσες παθήσεις που επηρεάζουν το στήθος, μπορεί να διαπιστώσετε διαφορές στην αίσθηση. Αυτές οι μεταβολές εκδηλώνονται με τα ακόλουθα:

• Λείος, στρογγυλός, συμπαγής σχηματισμός.
• Σκληρό ογκίδιο που μετακινείται εύκολα κάτω από το δέρμα.
• Συμπαγής μάζα μαστού με ακανόνιστα όρια.
• Περιοχή δέρματος με εναλλαγή χρώματος.
• Εμφάνιση ρυτίδων ή πτυχών στο δέρμα που θυμίζουν φλούδα πορτοκαλιού.
• Αλλαγές στο σχήμα ή το μέγεθος του μαστού.
• Έκκριση υγρού από τη θηλή.

Πώς γίνεται η διάγνωση των ογκιδίων στο στήθος

Κλινική εξέταση

Η χειροπρακτική εξέταση του μαστού αποτελεί το αρχικό βήμα για τη διαγνωστική προσέγγιση, αν και δεν προσφέρει πλήρη ακρίβεια. Βοηθά στον εντοπισμό της ακριβούς θέσης του ογκιδίου, προκειμένου να γίνουν περαιτέρω ειδικές εξετάσεις, όπως μαστογραφία. Η μαστογραφία κατέχει βασικό ρόλο, διότι με τη φυσική εξέταση μπορεί να διαφύγουν περιπτώσεις καρκίνου.

Υπερηχογράφημα

Η μέθοδος του υπερηχογραφήματος αξιολογεί τα ογκίδια, διακρίνοντας αν πρόκειται για κύστεις με υγρό ή συμπαγείς σχηματισμούς. Σε νεαρές γυναίκες, εφόσον επιβεβαιωθεί κύστη χωρίς ενδείξεις κακοήθειας στο υπερηχογράφημα, δεν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση. Εάν τα χαρακτηριστικά του ογκιδίου δεν είναι σαφή, συνιστώνται συμπληρωματικά διαγνωστικά μέσα.

Μαγνητική τομογραφία

Η εξέταση με μαγνητική τομογραφία συμβάλλει στη διάγνωση ογκιδίων εντοπίζοντας περιοχές με αυξημένη αιμάτωση, χαρακτηριστικό ενδεχομένως ενδεικτικό κακοήθειας. Η τεχνική εφαρμόζεται σε ασαφείς περιπτώσεις μετά από μαστογραφία ή υπερηχογράφημα, παρότι δεν αναδεικνύει αποτιτανώσεις που εμφανίζονται στη μαστογραφία.

Μαστογραφία

Η μαστογραφία είναι μία ακτινολογική απεικόνιση μαστού που συμβάλλει στην ανίχνευση ανωμαλιών. Μία διαγνωστική μαστογραφία μπορεί να συγκριθεί με παλαιότερες εξετάσεις, αν υπάρχουν διαθέσιμες, ώστε να διαπιστωθεί αν έχει σημειωθεί βελτίωση στον ιστό του μαστού.

Βιοψία

Η βιοψία αφορά στην αφαίρεση δείγματος ιστού για μικροσκοπικό έλεγχο. Υπάρχουν διάφορες τεχνικές βιοψίας για τον μαστό.

• Βιοψία με λεπτή βελόνα: συλλογή δείγματος δια αναρρόφησης με σχετικώς μικρότερη βελόνα.
• Βιοψία με χοντρή βελόνα: γίνεται με την καθοδήγηση υπερηχογραφήματος, με μεγαλύτερη βελόνα για επαρκέστερο δείγμα.
• Βιοψία με αναρρόφηση υπό κενό: εισάγεται ειδικός καθετήρας σε μικρή τομή και λαμβάνεται δείγμα με κατευθυνόμενη υπερηχογραφική απεικόνιση.
• Στερεοτακτική βιοψία: λήψη δείγματος οδηγούμενη από μαστογραφία που λαμβάνεται από διαφορετικές γωνίες.
• Χειρουργική βιοψία τύπου εκτομής: ο ογκίδιο και γύρω ιστός αφαιρούνται εξ ολοκλήρου.
• Χειρουργική βιοψία τύπου εντομής: αφαιρείται μόνο μέρος του ογκιδίου.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης ογκιδίων στο στήθος

Παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση μη κακοήθων ογκιδίων συμπεριλαμβάνουν:

• Ηλικία: ορισμένες διαταραχές που οδηγούν σε ογκίδια εμφανίζονται συχνότερα σε ηλικίες 30 με 40 ετών, όπως οι ινοκυστικές μεταβολές.
• Φάσεις κύκλου ή προεμμηνορυσιακή περίοδος: μπορεί να ψηλαφείτε ογκίδιο πριν ή κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως λόγω κατακράτησης υγρών.
• Κύηση: κατά την εγκυμοσύνη το στήθος είναι πιθανό να αποκτήσει ανώμαλη υφή εξαιτίας αύξησης του αριθμού και του μεγέθους των αδένων.
• Προεμμηνόπαυση: μεταβολές ορμονών κοντά στην εμμηνόπαυση οδηγούν σε συμπαγέστερη αίσθηση ή ευαισθησία στο στήθος.

Πώς αντιμετωπίζεται το ογκίδιο στο στήθος

Για τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας, απαιτείται να προσδιοριστεί η αιτία του ογκιδίου. Δεν απαιτείται πάντα θεραπευτική παρέμβαση για κάθε περίπτωση ογκιδίου. Ορισμένα αίτια δεν χρήζουν θεραπείας. Εάν το ογκίδιο προέρχεται από τραυματισμό, συνιστάται να δοθεί χρόνος ανάρρωσης. Σε περίπτωση καρκινικού ογκιδίου, συνήθως προκρίνεται χειρουργική επέμβαση. Ο χειρουργός θα σας ενημερώσει για τις κατάλληλες εναλλακτικές, ώστε να πάρετε ενημερωμένη απόφαση.

• Αφαίρεση ογκιδίου (λοβεκτομή).
• Μαστεκτομή, που περιλαμβάνει αφαίρεση μέρους ή όλου του μαστού.
• Χημειοθεραπεία, δηλαδή χορήγηση φαρμάκων για την αντιμετώπιση του καρκίνου.
• Ακτινοθεραπεία, κατά την οποία εφαρμόζεται ακτινοβολία ή ραδιενεργό υλικό για θεραπευτικούς σκοπούς.

Η επιλογή θεραπείας βασίζεται στον τύπο καρκίνου, το μέγεθος και τη θέση του ογκιδίου, καθώς και το αν έχει υπάρξει διασπορά εκτός μαστού. Μετά τη χειρουργική επέμβαση, ενδέχεται να προταθούν μέθοδοι ακτινοβολίας για την αντιμετώπιση τυχόν υπολειμματικών κακοήθων κυττάρων.

• Εξωτερική ακτινοθεραπεία.
• Ακτινοθεραπεία ρυθμιζόμενης έντασης (IMRT).
• Βραχυθεραπεία (τοποθέτηση ραδιενεργού υλικού στον ιστό).

Είναι σημαντικό να αποφεύγονται βιαστικές εκτιμήσεις αν εντοπιστεί ογκίδιο στο στήθος. Ο ιατρός θα αξιολογήσει αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και αν απαιτείται θεραπεία.

Ποιες επιπλοκές ενδέχεται να προκληθούν από τα ογκίδια του μαστού

• Ορισμένες παθήσεις που προκαλούν ογκίδια συνδέονται με κινδύνους ή επιπλοκές.
• Οι επιπλοκές εξαρτώνται από το είδος του μορφώματος.
• Σε περιπτώσεις λοίμωξης χωρίς θεραπεία, μπορεί να δημιουργηθούν συσσωρεύσεις υγρού στο στήθος.
• Άλλες καλοήθεις διαταραχές μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε βάθος ετών.
• Καταστάσεις όπως η τυπική ή άτυπη υπερπλασία των πόρων, υπερπλασία των λοβίων ή τοποθετημένο καρκίνωμα in situ μπορεί να ενισχύουν τον κίνδυνο για μελλοντική κακοήθεια.
• Η ύπαρξη μιας κατάστασης που αυξάνει τους κινδύνους δεν συνεπάγεται απαραίτητα εκδήλωση καρκίνου.
• Συζητήστε με τον ιατρό για τις πιθανούς κινδύνους και αναζητήστε συμβουλές για τροποποιήσεις του τρόπου ζωής.
• Δεν οδηγούν όλα τα ογκίδια του μαστού σε προβλήματα.

Πότε είναι απαραίτητη η ιατρική συμβουλή

Σημειώνεται ότι τα περισσότερα ογκίδια του μαστού δεν έχουν κακοήθη αιτιολογία. Κλείστε ραντεβού για έλεγχο μαστού στις ακόλουθες περιστάσεις:

• Όταν το ογκίδιο είναι σκληρό ή σταθερό.
• Το ογκίδιο παραμένει για διάστημα άνω των τέσσερις έως έξι εβδομάδες.
• Παρατηρούνται δερματικές αλλαγές, όπως ερυθρότητα, απολέπιση ή εμφάνιση πτυχών.
• Παρατηρείται έκκριση, πιθανώς με αίμα, από τη θηλή.
• Η θηλή βρίσκεται σε έσω θέση και δεν ήταν πάντοτε έτσι.
• Ψηλαφείτε διογκωμένο ογκίδιο στη μασχάλη.
• Εμφανίζεται καινούργιο ογκίδιο.
• Μια περιοχή του στήθους διαφέρει εμφανώς από τις υπόλοιπες.
• Το ογκίδιο δεν υποχωρεί μετά την εμμηνόρροια.
• Μεταβάλλεται ή μεγαλώνει το μέγεθος του ογκιδίου.
• Παρουσιάζεται μώλωπας χωρίς προφανή λόγο.
• Το δέρμα κοκκινίζει ή σχηματίζει πτυχώσεις όπως η φλούδα του πορτοκαλιού.
• Η θηλή είναι βυθισμένη (αν δεν ήταν εξαρχής).
• Διαπιστώνεται αιματηρή έκκριση από τη θηλή.

Μέθοδοι αντιμετώπισης ογκιδίων στο στήθος στο σπίτι

• Συμπληρώματα ιωδίου, καθώς ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν πως αν το στήθος είναι ευαίσθητο ενδέχεται να υφίσταται έλλειψη ιωδίου. Το ιώδιο ενδέχεται να βοηθήσει τον οργανισμό στην αποβολή περίσσειας οιστρογόνων και στην ελάττωση της ευαισθησίας των κυττάρων.
• Χρήση επαρκώς στηρικτικής στηθόδεσμης για μείωση της ενόχλησης.
• Τοποθέτηση θερμών ή ψυχρών επιθεμάτων για ανακούφιση του πόνου.
• Περιορισμός της κατανάλωσης καφεΐνης.
• Θερμικά επιθέματα, που αποτελούν μια από τις πιο συνιστώμενες εναλλακτικές για αποσυμφόρηση ή ελάττωση μεγέθους κύστεων.
• Έλαιο δέντρου τσαγιού.
• Ξύδι μήλου.
• Αλόη βέρα.
• Καστορέλαιο.
• Αμαμελίδα.
• Μέλι.