Πώς ο έντονος θλίψη επηρεάζει την οξύτητα του στομάχου

Έντονη λύπη καθώς και άλλες ισχυρές συναισθηματικές εμπειρίες επηρεάζουν όχι μόνο τη διάθεσή μας, αλλά και τη σωματική υγεία. Παρόλο που είναι γνωστό πως το στρες επηρεάζει την καρδιά ή το ανοσοποιητικό σύστημα, όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν ότι υπάρχει στενή σύνδεση ανάμεσα στην ψυχολογική κατάσταση και το πεπτικό σύστημα, και ειδικά με την οξύτητα του στομάχου. Πώς μπορεί η έντονη λύπη να μεταβάλλει τη λειτουργία του στομάχου, την παραγωγή οξέων και γενικότερα την ευεξία; Σε αυτό το άρθρο γίνεται ανάλυση αυτής της πολύπλοκης αλληλεπίδρασης, που μπορεί να έχει διαρκείς συνέπειες εάν αγνοηθεί.

Πώς τα συναισθήματα επηρεάζουν το πεπτικό σύστημα

Είναι βασικό να κατανοήσει κανείς ότι ο εγκέφαλος και το έντερο βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία μέσω του αποκαλούμενου άξονα εντέρου-εγκεφάλου. Η χημική και νευρική αυτή επικοινωνία σημαίνει πως συναισθήματα όπως η λύπη ή το άγχος μπορούν να επιδράσουν άμεσα στη λειτουργία και τη φυσιολογία του στομάχου.

Ορμόνες του στρες και το στομάχι

Η σοβαρή θλίψη συχνά συνοδεύεται από αυξημένες ποσότητες ορμονών του στρες στο αίμα, όπως είναι η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Αυτές οι ορμόνες αποτελούν μέρος της αντίδρασης του οργανισμού στη διαχείριση απειλητικών καταστάσεων και επηρεάζουν σημαντικά την πέψη:

• Η δραστηριότητα του στομάχου περιορίζεται: Σε περιόδους στρες, ο οργανισμός «απενεργοποιεί» λειτουργίες που δεν είναι ζωτικές για την επιβίωση, όπως η πέψη, με αποτέλεσμα αυτή να επιβραδύνεται.
• Μεταβάλλεται η έκκριση οξέων: Παράγοντες πίεσης μπορούν να αυξήσουν ή να μειώσουν την παραγωγή οξέων, αναλόγως των ατομικών χαρακτηριστικών και της έντασης της συναισθηματικής φόρτισης.

Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η έντονη λύπη συχνά συνδέεται με αυξημένη συχνότητα λειτουργικής δυσπεψίας, γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και άλλων πεπτικών διαταραχών.

Έντονη θλίψη και οξύτητα στο στομάχι

Αυξημένη παραγωγή οξέων

Συναισθηματική ένταση μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική έκκριση γαστρικού οξέος. Αυτή η κατάσταση, γνωστή ως υπεροξύτητα, εκδηλώνεται με αίσθημα καύσου στο στήθος, επιστροφή οξέων, βλάβες στο γαστρικό βλεννογόνο. Σε περιπτώσεις έντονης και παρατεταμένης λύπης, ενεργοποιείται το αυτόνομο νευρικό σύστημα, το οποίο ρυθμίζει και την παραγωγή των οξέων στο στομάχι. Όταν η ρύθμιση αυτή ξεπερνά τα φυσιολογικά όρια, παράγεται μεγαλύτερη ποσότητα οξέων, οδηγώντας στα εξής:

• Καούρα
• Πόνο στο στομάχι
• Γαστρίτιδα
• Επιδείνωση συμπτωμάτων έλκους

Μειωμένη οξύτητα

Αν και η αυξημένη οξύτητα συζητείται συχνότερα, η έντονη θλίψη μπορεί να έχει και το αντίθετο αποτέλεσμα — δηλαδή μείωση της έκκρισης των οξέων, γνωστή ως υποοξύτητα. Αυτό παρατηρείται κυρίως σε άτομα των οποίων η συναισθηματική διαταραχή εκφράζεται με απάθεια ή υποτονικότητα. Η χαμηλή οξύτητα δυσχεραίνει την πέψη, περιορίζει την απορρόφηση βιταμινών και μετάλλων και εμπλέκεται στα παρακάτω:

• Πεπτικές διαταραχές
• Μειωμένη όρεξη
• Ανεπάρκεια βιταμίνης B12 και σιδήρου
• Υπερανάπτυξη βακτηρίων στο έντερο

Ιατρική εξήγηση – πού οφείλονται οι αλλαγές

Οι δύο παραπάνω καταστάσεις, δηλαδή η υπερπαραγωγή και η υποπαραγωγή οξέων, εξαρτώνται από την ανακατανομή των σωματικών πόρων μέσω του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Όταν υπερισχύει το συμπαθητικό σύστημα λόγω έντονης λύπης ή στρες, ελαττώνονται οι κινήσεις και η έκκριση του στομάχου. Αυτό, ωστόσο, διαφέρει από άτομο σε άτομο — το ίδιο γεγονός μπορεί να προκαλέσει σε έναν άνθρωπο καούρα, ενώ σε άλλον αίσθημα βάρους και δυσπεψία.

Σεροτονίνη και πέψη

Περίπου το 90% της σεροτονίνης του οργανισμού βρίσκεται στο έντερο. Η πτώση των επιπέδων της, που παρατηρείται σε έντονη θλίψη, δεν μεταβάλλει μόνο τη διάθεση αλλά και τη νευρική ρύθμιση της πέψης. Η μείωση της σεροτονίνης επηρεάζει τη φυσιολογική κινητικότητα και εκκριτική λειτουργία του στομάχου.

Πώς ανακουφίζονται τα στομαχικά συμπτώματα κατά τη διάρκεια έντονων συναισθημάτων;

Σε αρκετούς ανθρώπους τα πεπτικά προβλήματα και η θλίψη τρέφουν το ένα το άλλο — η στενοχώρια επιδεινώνει την πέψη και τα σωματικά συμπτώματα επηρεάζουν περαιτέρω την ψυχολογία. Όταν παρατηρείται σαφής σχέση μεταξύ θλίψης και στομαχικών συμπτωμάτων, είναι σημαντικό να ληφθούν κατάλληλα μέτρα:

• Αυτοπαρατήρηση και διαχείριση συναισθημάτων: Τεχνικές διαλογισμού, ασκήσεις αναπνοής και συνειδητή παρατήρηση μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του στρες και στη βελτίωση της λειτουργίας του στομάχου.
• Ισορροπημένη διατροφή: Συνίσταται αποφυγή πολύ λιπαρών, πικάντικων, όξινων τροφών και αναψυκτικών με ανθρακικό. Επιλέγονται εύπεπτα γεύματα σε μικρές ποσότητες και σε τακτά διαστήματα.
• Επαρκής ανάπαυση: Ο ποιοτικός ύπνος συμβάλλει στην ορμονική ισορροπία και στην αποκατάσταση του νευρικού συστήματος, γεγονός που σταθεροποιεί και την πέψη.
• Συμβουλή ειδικού: Σε περιπτώσεις που τα συμπτώματα επιμένουν, συστήνεται η επικοινωνία με γιατρό για την αξιολόγηση της σωματικής και ψυχικής υγείας.

Κατάρριψη μύθων

Υπάρχει η πεποίθηση πως ο στομαχικός πόνος υποδηλώνει σοβαρή πάθηση. Παρόλο που η διαταραχή της οξύτητας, αν επιμένει, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, τις περισσότερες φορές τα συμπτώματα σχετίζονται με ψυχολογικούς παράγοντες ή με άμεσες συνέπειες του στρες. Είναι εξίσου σημαντικό να αποφεύγεται η αδιαφορία απέναντι στα συμπτώματα, αλλά και η βιαστική χρήση φαρμάκων, εφόσον μερικές φορές αρκεί μια αλλαγή στον τρόπο ζωής ή η συζήτηση με κάποιον ειδικό.

Πότε συνιστάται να συμβουλευτείτε γιατρό;

Όταν η λύπη διαρκεί πολύ και συνοδεύεται από συχνές ή έντονες πεπτικές διαταραχές, χρειάζεται έγκαιρη φροντίδα τόσο για το στομάχι όσο και για την ψυχολογική υγεία. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν:

• Ο πόνος στο στομάχι είναι πολύ έντονος ή διαρκεί πάνω από μερικές ημέρες
• Εμφανίζεται έμετος, αιμορραγία στα κόπρανα ή ξαφνική απώλεια βάρους
• Υπάρχει απουσία όρεξης, παρατεταμένη ναυτία ή γενικευμένη κόπωση
• Οι ψυχολογικές δυσκολίες επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα

Συμπέρασμα

Η έντονη λύπη αποτελεί όχι μόνο ψυχολογικό, αλλά και σωματικό φαινόμενο που μπορεί να διαταράξει σημαντικά την οξύτητα του στομάχου. Παρότι αυτός ο συσχετισμός συχνά δεν γίνεται αντιληπτός, είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται τα πρώτα σημάδια που φέρνουν στην επιφάνεια σωματικά συμπτώματα εξαιτίας συναισθηματικών δυσκολιών. Η κατάλληλη υποστήριξη, μια ισορροπημένη διατροφή, η έμφαση στον επαρκή ύπνο μαζί με τη συμβουλή ειδικού συμβάλλουν ουσιαστικά στην αποκατάσταση της υγείας τόσο του νου όσο και του στομάχου.