Πόσο συχνά η καούρα υποδηλώνει συναισθηματικές δυσκολίες;

Η καούρα, που εκδηλώνεται ως ενοχλητικό αίσθημα καψίματος πίσω από το στήθος, μπορεί να εμφανιστεί απροσδόκητα, συνήθως μετά την κατανάλωση πικάντικων ή λιπαρών τροφών. Σε πολλούς ανθρώπους, όμως, το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται συχνότερα απ’ ό,τι περιμένουν και εξελίσσεται σε ζήτημα της καθημερινότητας. Παρότι τις περισσότερες φορές συνδέεται με διατροφικές συνήθειες ή προβλήματα πέψης, τα ευρήματα της ιατρικής δείχνουν ότι υπάρχει και ψυχολογική διάσταση. Πλέον, γιατροί και ψυχολόγοι δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη σύνδεση μεταξύ άγχους ή στρες και της εμφάνισης καούρας, μια σύνδεση που φαίνεται να είναι σημαντικότερη απ’ όσο νομίζαμε. Πώς σχετίζεται η συχνή καούρα με την ψυχική μας υγεία και γιατί πρέπει να δίνουμε προσοχή σε αυτά τα προειδοποιητικά σημάδια;

Τι είναι η καούρα;

Η καούρα χαρακτηρίζεται από αίσθημα καψίματος πίσω από το στέρνο, που πολλές φορές αντανακλά προς τον λαιμό ή την τραχηλική περιοχή. Η κατάσταση αυτή προκαλείται όταν όξινα υγρά του στομάχου περνούν στον οισοφάγο, ο οποίος δεν είναι προσαρμοσμένος να αντέχει σε τόσο όξινο περιβάλλον. Η καούρα αποτελεί βασικό σύμπτωμα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΓΟΠ), ωστόσο συχνά εμφανίζεται και σε άτομα χωρίς χρόνια γαστρεντερική νόσο.

Ποιοι παράγοντες ευθύνονται συνήθως για την καούρα;

• Κατανάλωση λιπαρών, πικάντικων ή επεξεργασμένων τροφίμων
• Μεγάλες μερίδες φαγητού και βραδινά γεύματα
• Αλκοόλ, καφεΐνη, αναψυκτικά με ανθρακικό
• Κάπνισμα
• Υπερβολικό σωματικό βάρος ή παχυσαρκία που ασκεί πίεση στο στομάχι
• Εγκυμοσύνη
• Συγκεκριμένα φάρμακα

Παρόλο που οι διατροφικές επιλογές και ο τρόπος ζωής παίζουν κύριο ρόλο, αρκετές πρόσφατες επιστημονικές μελέτες επισημαίνουν ότι το διαρκές ψυχολογικό άγχος ή συναισθηματικές δυσκολίες μπορούν επίσης να εντείνουν ή να πυροδοτήσουν την καούρα.

Επίδραση των συναισθημάτων στο πεπτικό σύστημα

Η διασύνδεση εγκεφάλου και πεπτικού

Υπάρχει στενή αλληλεξάρτηση μεταξύ του πεπτικού συστήματος και του νευρικού συστήματος, που περιγράφεται ως άξονας εγκεφάλου–εντέρου. Ενδεικτικό είναι πως το πεπτικό διαθέτει το δικό του δίκτυο νεύρων, γνωστό ως εντερικό νευρικό σύστημα ή αλλιώς «δεύτερος εγκέφαλος». Αυτή η δομή ανταποκρίνεται άμεσα σε συναισθηματικά ερεθίσματα όπως ο θυμός, το άγχος, ο φόβος και οι ανησυχίες.

Πώς τα συναισθήματα συμβάλλουν στην εκδήλωση καούρας;

Το άγχος και το στρες είναι δυνατόν να

• αυξήσουν την παραγωγή οξέος στο στομάχι
• μειώσουν τη λειτουργικότητα του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα, ο οποίος δρα ως βαλβίδα εμποδίζοντας τα όξινα υγρά να ανεβούν στον οισοφάγο
• επιδράσουν στις διατροφικές συνήθειες, οδηγώντας σε υπερφαγία, βιαστικό φαγητό ή διαρκείς μηχανικούς μεζέδες
• προκαλέσουν διαταραχές στην κινητικότητα του στομάχου, δυσχεραίνοντας τη φυσιολογική διαδικασία της πέψης

Έχει διαπιστωθεί ότι κατά την εμφάνιση στρες, το σώμα εκκρίνει αυξημένες ποσότητες ορμονών του στρες, όπως η κορτιζόλη, που εκτός από τη διάθεση μεταβάλλουν και σημαντικές λειτουργίες των εσωτερικών οργάνων.

Πώς να αναγνωρίσετε καούρα με ψυχολογικό υπόβαθρο;

Όταν τα συναισθηματικά ζητήματα επιβαρύνουν το γαστρεντερικό, συχνά ακολουθείται από συμπτώματα όπως:

• Καούρα που εμφανίζεται ή επιδεινώνεται σε περιόδους στρες, ανησυχίας για επαγγελματικά ή οικογενειακά ζητήματα
• Τάση να καταφύγετε στο φαγητό ως μέσο ανακούφισης ή να τρώτε χωρίς πραγματική πείνα
• Συνεχιζόμενη καούρα, παρά τυχόν αλλαγές στη διατροφή και αποφυγή βασικών ερεθιστικών παραγόντων, όταν το άγχος παραμένει
• Τα συμπτώματα της καούρας φαίνεται να ακολουθούν ψυχολογικές μεταπτώσεις, π.χ. γίνονται εντονότερα όταν η διάθεση είναι αρνητική ή σε στιγμές έντονου άγχους

Τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη συσχέτιση

Σύμφωνα με ανασκοπική εργασία που δημοσιεύτηκε το 2015 στο «World Journal of Gastroenterology», καταγράφηκε αμφίδρομη συσχέτιση μεταξύ της έντασης ή συχνότητας των συμπτωμάτων της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και των ψυχολογικών παραγόντων. Άτομα με χρόνιο στρες ή ανησυχία βιώνουν συχνότερα ή περισσότερα επεισόδια καούρας. Επιπλέον μελέτες καταδεικνύουν ότι οι ψυχολογικές δυσκολίες όχι μόνο ενισχύουν τα συμπτώματα, αλλά ενδεχομένως δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση και επιμηκύνουν την ανάρρωση.

Συχνές παρανοήσεις για την καούρα και το ψυχολογικό της υπόβαθρο

• Πεποίθηση ότι η καούρα οφείλεται αποκλειστικά σε σωματικά αίτια. Η πραγματικότητα είναι ότι και τα ψυχολογικά ή συναισθηματικά ερεθίσματα έχουν συχνά ισοδύναμη σημασία με τους φυσικούς παράγοντες.
• Η άποψη πως αρκεί η αλλαγή διατροφής ή η αποφυγή τροφών για την αντιμετώπιση της καούρας. Στην ουσία, η διαχείριση άγχους και συναισθημάτων αποτελεί κομβικό στοιχείο στη συνολική βελτίωση του προβλήματος.
• Η λανθασμένη εντύπωση ότι τα συμπτώματα καούρας είναι δευτερεύοντα. Εάν η καούρα επιμένει, ενδέχεται να υποκρύπτει σημαντικότερες σωματικές ή ψυχικές διαταραχές.

Ενέργειες όταν υπάρχουν υποψίες για ψυχολογικούς παράγοντες

Παρατηρείστε τα ερεθίσματα

Καταγράψτε πότε εκδηλώνεται ή επιδεινώνεται η καούρα και σε ποιες περιστάσεις. Υπάρχει σύνδεση με επαγγελματικό ή οικογενειακό άγχος, προβλήματα ύπνου, καταπιεσμένα συναισθήματα ή συναισθηματική φόρτιση;

Διαχείριση άγχους: βασική προτεραιότητα

• Εντάξτε τεχνικές αναπνοής, χαλάρωσης ή διαλογισμού στην καθημερινότητα
• Αποφύγετε την υπερκατανάλωση φαγητού ή τις αυθόρμητες λιχουδιές όταν είστε σε ένταση
• Συνδυάστε ισορροπημένη διατροφή με συστηματική φυσική δραστηριότητα

Αναζήτηση εξειδικευμένης βοήθειας

Μην διστάσετε να συμβουλευτείτε όχι μόνο γαστρεντερολόγο αλλά και ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή. Η ολιστική προσέγγιση συμβάλλει στην επίλυση τόσο των συμπτωμάτων όσο και της ρίζας του προβλήματος.

Πότε απαιτείται επίσκεψη σε ιατρό;

Παρόλο που οι περισσότερες αιτίες καούρας δεν είναι επικίνδυνες, η αξιολόγηση από ειδικό κρίνεται αναγκαία όταν:

• Η καούρα εμφανίζεται σχεδόν κάθε μέρα και επιμένει για διάστημα μεγαλύτερο από δύο-τρεις εβδομάδες
• Τα συμπτώματα επηρεάζουν σοβαρά τον ύπνο, την εργασία ή την καθημερινότητα
• Παρατηρείται απώλεια βάρους, παρουσία αίματος στα κόπρανα ή επεισόδια εμετού
• Υπάρχει έντονος θωρακικός πόνος, καθώς αυτό μπορεί να σχετίζεται και με καρδιακό νόσημα

Συμπέρασμα

Η συχνή καούρα δεν είναι απαραίτητα ένδειξη μόνο διατροφικών ή πεπτικών διαταραχών. Το άγχος, το διαρκές στρες αλλά και η ψυχική κόπωση ασκούν ουσιαστική επιρροή στη λειτουργία του γαστρεντερικού και μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην εμφάνιση του συμπτώματος. Παρακολουθήστε τις αντιδράσεις του σώματός σας στις δυσκολίες της ζωής και δώστε την πρέπουσα σημασία σε αυτά τα προειδοποιητικά μηνύματα. Η φροντίδα της συναισθηματικής υγείας μπορεί να αποτελέσει κλειδί στην αποφυγή της υποτροπιάζουσας καούρας, οδηγώντας σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής συνολικά.