Πότε να ανησυχήσετε αν το παιδί σας είναι επιλεκτικό στο φαγητό

Τα παιδιά συχνά δυσκολεύουν τους γονείς στο θέμα του φαγητού: άλλα δέχονται να δοκιμάσουν μόνο τραγανά σνακ, άλλα τρώνε ευκολότερα λαχανικά αλλά αποφεύγουν τα φρούτα, ενώ υπάρχουν και παιδιά που μπορούν να καταναλώσουν μόνο φαγητά με υφή που θυμίζει πουρέ. Κάποιες φορές μοιάζει αδύνατο να πειστεί ένας έφηβος να αφήσει στην άκρη την πίτσα ή τα κοτομπουκιές. Και μέσα σε όλα, οι γύρω έχουν πάντα άποψη: άλλοι προτείνουν περισσότερη αυστηρότητα, άλλοι θεωρούν λύση την επιβράβευση όταν το παιδί τελειώνει το φαγητό, ενώ κάποιοι πιστεύουν ότι οι σάλτσες μπορούν να κάνουν το θαύμα τους. Στην πράξη, όμως, αυτές οι τακτικές συχνά δεν αποδίδουν και η υπομονή των γονιών εξαντλείται. Το ερώτημα είναι πώς ξεχωρίζει κανείς πότε πρόκειται απλώς για επιλεκτικότητα και πότε μπορεί να υπάρχει ζήτημα υγείας.

Βασικές αιτίες της επιλεκτικής διατροφής

Πολλοί γονείς έρχονται αντιμέτωποι με παιδιά των οποίων οι διατροφικές συνήθειες μοιάζουν χωρίς λογική εξήγηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις η επιλεκτικότητα περνάει γρήγορα, όμως υπάρχουν και καταστάσεις όπου το παιδί απορρίπτει σταθερά συγκεκριμένα είδη τροφών ή αρχίζει να νιώθει σωματική ενόχληση όταν τρώει. Αξίζει να δοθεί προσοχή στα παρακάτω σημάδια:

• Το παιδί δεν τρώει με τίποτα συγκεκριμένη υφή, για παράδειγμα δέχεται μόνο τραγανά φαγητά και αποφεύγει ό,τι είναι υγρό ή έχει υφή ζελέ.
• Η διατροφή του περιορίζεται σε ελάχιστες επιλογές και, ακόμη και με επίμονες προσπάθειες, η εισαγωγή νέων τροφών αποτυγχάνει.
• Ορισμένα παιδιά «μπουκώνουν» ή ακόμη και πνίγονται όταν το φαγητό δεν είναι πολτοποιημένο ή δεν θυμίζει πουρέ.
• Μερικές φορές το παιδί απορρίπτει σχεδόν κάθε φαγητό και τρώει μόνο όταν πιεστεί, όταν το παρακαλέσουν ή όταν τελικά πειστεί.
• Παρατηρείται σταθερή αποφυγή συγκεκριμένων τροφών ή ακόμη και ολόκληρων ομάδων τροφίμων.

Από πού προκύπτουν τα διατροφικά προβλήματα;

Παρότι συχνά θεωρείται ότι η επιλεκτικότητα είναι απλώς μια φάση, τα πιο πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι οι πολύ περιορισμένες επιλογές μπορεί να συνδέονται με πιο σοβαρές δυσκολίες υγείας. Μελέτες έχουν δείξει ότι από το ένα τέταρτο έως και το μισό των μικρών παιδιών μπορεί να εμφανίζει διαταραχές σίτισης, ανάλογα με το πώς ορίζονται. Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι ακόμη και ένα μέτριο επίπεδο επιλεκτικότητας συχνά συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα άγχους ή θλίψης.

Σε μία χαρακτηριστική μελέτη με περισσότερα από 900 παιδιά ηλικίας από 2 έως σχεδόν 6 ετών, διαπιστώθηκε ότι όσα εμφάνιζαν σημάδια επιλεκτικής διατροφής είχαν συχνότερα όχι μόνο επεισόδια άγχους ή πεσμένης διάθεσης, αλλά και δυσκολίες στη συγκέντρωση. Όσο πιο αυστηρές και περιοριστικές γίνονταν οι διατροφικές συνήθειες του παιδιού, τόσο περισσότερο αυξάνονταν και τα ψυχολογικά προβλήματα. Αυτό επηρεάζει και το συναισθηματικό κλίμα της οικογένειας, καθώς και τον τρόπο επικοινωνίας στο σπίτι.

Εντοπίστε το έγκαιρα και ζητήστε βοήθεια

Είναι συνηθισμένο να πιστεύει κανείς ότι με τον καιρό το θέμα θα λυθεί μόνο του, όμως η επιλεκτικότητα που επιμένει μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από ένα στάδιο παιδικού πείσματος. Όταν οι συνήθεις προσπάθειες για να δεχτεί το παιδί μεγαλύτερη ποικιλία τροφών δεν φέρνουν αποτέλεσμα, είναι χρήσιμο να γίνει συζήτηση με γιατρό. Η έγκαιρη υποστήριξη από ειδικό μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστούν οι αιτίες και να ξεκινήσουν θετικές αλλαγές. Συχνά προτείνονται παρεμβάσεις με ειδικούς διατροφής, εφαρμογή συμπεριφορικής θεραπείας ή άλλες υποστηρικτικές πρακτικές, ώστε το παιδί να γνωρίσει περισσότερες τροφές και να έχει καλύτερη εμπειρία και ευεξία στο τραπέζι.