Ψυχοθεραπευτές

Ο ψυχοθεραπευτής είναι ο ειδικός που υποστηρίζει άτομα να αντιμετωπίσουν διάφορα ζητήματα ψυχικής υγείας, όπως το άγχος, η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου, οι εξαρτήσεις, η διπολική διαταραχή, οι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, η σχιζοφρένεια, καθώς και άλλες σοβαρές συναισθηματικές δυσκολίες.

Η ψυχοθεραπεία, γνωστή και ως θεραπεία μέσω συζήτησης, βοηθά στην αναγνώριση και διαχείριση καταπιεσμένων συναισθημάτων, προσφέροντας πρακτικά εργαλεία για την αντιμετώπιση καθημερινών προβλημάτων και μελλοντικών προκλήσεων. Οι ψυχοθεραπευτές διακρίνονται για την ενσυναίσθηση και την αντικειμενικότητά τους, προσπαθώντας να παρέχουν καθοδήγηση που ταιριάζει στις ανάγκες κάθε ατόμου.

Ο ρόλος και οι ευθύνες του ψυχοθεραπευτή

Αν και η ψυχοθεραπεία συχνά ταυτίζεται με τη συμβουλευτική, έχει μεγαλύτερο βάθος και στόχο την ανίχνευση όχι μόνο των προβλημάτων αλλά και των αιτιών τους. Η ψυχοθεραπεία βρίσκει εφαρμογή σε διάφορους τομείς και μπορεί να προσφερθεί από επαγγελματίες όπως κοινωνικούς λειτουργούς, πιστοποιημένους συμβούλους, ψυχολόγους, ψυχιάτρους και νοσηλευτές ψυχικής υγείας.

Οι μέθοδοι που εφαρμόζει κάθε ειδικός μπορεί να διαφέρουν, ωστόσο η θεραπεία ψυχικής υγείας βασίζεται συχνά στη συνεργασία πολλών ειδικοτήτων. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε σοβαρές διαταραχές, όπως οι εξαρτήσεις, η σχιζοφρένεια, η διπολική διαταραχή ή οι βαριές μορφές κατάθλιψης που συνοδεύονται από αυτοκτονικό κίνδυνο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ανάλογα με το ιστορικό και τις ανάγκες του ατόμου, χρειάζεται συνδυασμός ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης και φαρμακευτικής αγωγής. Έρευνες δείχνουν ότι για μερικούς ασθενείς τα φάρμακα είναι πιο αποτελεσματικά στη διαχείριση της ψυχικής διαταραχής σε σχέση με τη θεραπεία, ενώ οι πιο ικανοποιητικές εκβάσεις παρατηρούνται συχνά όταν συνδυάζονται και οι δύο μέθοδοι.

Η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών, όπως τακτική σωματική δραστηριότητα, επαρκής ανάπαυση και οι δραστηριότητες που προτείνονται από τον ειδικό, παίζουν επίσης ρόλο τόσο στη βελτίωση της ψυχικής κατάστασης όσο και στη συνολική ευεξία.

Σε γενικές γραμμές, ο ψυχοθεραπευτής βοηθά τα άτομα να κατανοήσουν καλύτερα την ψυχική τους κατάσταση και τα συναισθήματά τους, να αναπτύξουν στρατηγικές διαχείρισης για την καθημερινότητά τους και να διατηρούν μια σταθερή λειτουργικότητα. Αυτό περιλαμβάνει τη στήριξη των διαπροσωπικών σχέσεων, την επιτέλεση εργασιακών ή εκπαιδευτικών στόχων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Η διάρκεια της θεραπευτικής διαδικασίας εξαρτάται από τη διάγνωση, το υποστηρικτικό δίκτυο και την προσωπική συμμετοχή του ασθενούς. Κάποιοι άνθρωποι παρουσιάζουν πρόοδο έπειτα από μερικές συνεδρίες, ενώ άλλοι μπορεί να χρειαστούν χρόνια ή ακόμα και δια βίου παρακολούθηση για να διαχειριστούν επαρκώς την ψυχική τους υγεία. Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, περίπου το 75% όσων απευθύνθηκαν σε ψυχοθεραπευτή παρατήρησαν θετική αλλαγή.

Πότε πρέπει να ζητήσει κάποιος βοήθεια ψυχοθεραπευτή;

Η ψυχοθεραπεία δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε όσους αντιμετωπίζουν ψυχιατρικές διαταραχές. Ενδείκνυται για κάθε άτομο που βιώνει στρες, έντονα συναισθήματα ή διανύει περιόδους σημαντικών αλλαγών στη ζωή του.

Επίσης, μπορεί να ωφελήσει άτομα που επιθυμούν να βελτιώσουν την ψυχολογική τους κατάσταση και την συναισθηματική τους ισορροπία, ακόμη και αν δεν εντοπίζουν συγκεκριμένο πρόβλημα.

Αν εμφανίζετε κάποιο από τα παρακάτω ή βρίσκεστε σε παρόμοια κατάσταση, ενδέχεται η ψυχοθεραπεία να είναι χρήσιμη:

• Έντονα συναισθήματα. Εάν τα έντονα συναισθήματα, όπως το άγχος, η έντονη θλίψη, η κόπωση ή οι διαρκείς ανησυχίες, δυσκολεύουν την καθημερινότητά σας ή αν γενικά αντιμετωπίζετε δυσκολίες στον έλεγχο των συναισθημάτων σας, η θεραπεία μπορεί να προσφέρει υποστήριξη στη διαχείρισή τους.

• Μεγάλες αλλαγές στη ζωή. Όλες οι αλλαγές είναι αναμενόμενες, όμως μερικές συνοδεύονται από έντονο στρες. Εάν περνάτε μια σημαντική μετάβαση, όπως νέα επαγγελματική φάση ή μεταβολή στις σχέσεις, ένας ειδικός μπορεί να βοηθήσει στην προσαρμογή σας.

• Δύσκολες εμπειρίες. Σημαντικά ή τραυματικά γεγονότα μπορεί να έχουν μακροχρόνιο συναισθηματικό αντίκτυπο και να είναι δύσκολο να τα διαχειριστεί κανείς μόνος. Σε περιπτώσεις όπως απώλεια αγαπημένου προσώπου ή σοβαρή ασθένεια, η ψυχοθεραπεία προσφέρει υποστήριξη για να βρείτε αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης.

Η θεραπεία υποστηρίζει όχι μόνο την κατανόηση του συναισθηματικού σας κόσμου, αλλά προσφέρει και πρακτικές στρατηγικές διαχείρισης, συμβάλλοντας στη συνολική αναβάθμιση της ζωής σας.

Πώς πραγματοποιούνται οι συνεδρίες ψυχοθεραπείας;

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να εφαρμοστεί ατομικά, σε ζεύγη, σε οικογένειες ή ομαδικά, τόσο για ενήλικες όσο και για παιδιά. Ο αριθμός, η συχνότητα και η διάρκεια των συνεδριών εξαρτώνται από τις ανάγκες και την πρόοδο του ασθενή. Ο ψυχοθεραπευτής καθορίζει το πλάνο των συνεδριών, που μπορεί να είναι εβδομαδιαίες ή να πραγματοποιούνται περισσότερες φορές μέσα στην εβδομάδα.

Υπάρχουν βραχυπρόθεσμες θεραπείες μερικών επισκέψεων για συγκεκριμένα ζητήματα, καθώς και μακροχρόνιες θεραπείες που διαρκούν μήνες ή χρόνια όταν χρειάζεται διαχείριση χρόνιων ή πολύπλοκων δυσκολιών.

Τι συμβαίνει στην πρώτη συνεδρία ψυχοθεραπείας;

Κατά την πρώτη συνάντηση, δίνεται έμφαση στη συζήτηση για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το άτομο και στον προσδιορισμό του στόχου της θεραπείας. Ο θεραπευτής θα διατυπώσει ερωτήσεις για τη ζωή και τις εμπειρίες του ατόμου ώστε να κατανοήσει την κατάστασή του.

Συνήθως, παρουσιάζονται οι θεραπευτικές μέθοδοι που πρόκειται να εφαρμοστούν και εξηγείται πώς μπορεί η θεραπεία να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων. Η πρώτη συνεδρία λειτουργεί ως εισαγωγή και βάση για τη μελλοντική θεραπευτική πορεία.

Κύριοι τύποι ψυχοθεραπείας

Υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις στην ψυχοθεραπεία, ανάλογα και με την κατάσταση ή τις ανάγκες του ατόμου. Επίσης, η θεραπεία μπορεί να συμπληρωθεί με φαρμακευτική αγωγή ή άλλες μορφές παρέμβασης.

Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία έχει ως στόχο να εντοπίσει και να τροποποιήσει αρνητικά μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς, αντικαθιστώντας τα με πιο λειτουργικούς και θετικούς τρόπους αντιμετώπισης. Βοηθά στην κατανόηση σύγχρονων δυσκολιών και την ανάπτυξη πρακτικών λύσεων μέσω εκμάθησης νέων δεξιοτήτων.

Ενδείκνυται για τη διαχείριση:

• στρες
• άγχους
• διαταραχών ύπνου
• κατάθλιψης
• μετατραυματικού στρες
• διαταραχών διατροφής

Διαλεκτική συμπεριφορική θεραπεία

Αποτελεί παραλλαγή της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας με επίκεντρο τη ρύθμιση των συναισθημάτων. Χρησιμοποιείται συχνά για τη φροντίδα ατόμων με χρόνια αυτοκτονικότητα, οριακή διαταραχή προσωπικότητας, προβλήματα διατροφής ή διαταραχή μετατραυματικού στρες.

Ο στόχος είναι η ενίσχυση των δεξιοτήτων ανάληψης ευθύνης και η αλλαγή δυσλειτουργικών συμπεριφορών. Συνήθως συνδυάζονται ατομικές με ομαδικές συνεδρίες.

Διαπροσωπική θεραπεία

Η διαπροσωπική θεραπεία χαρακτηρίζεται από σύντομη διάρκεια και επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση δυσκολιών στις σχέσεις, όπως ανεπίλυτη θλίψη, κοινωνικές αλλαγές ή διαπροσωπικές συγκρούσεις.

Με αυτή τη μέθοδο, τα άτομα εκπαιδεύονται στον υγιή τρόπο έκφρασης συναισθημάτων, την ενίσχυση των επικοινωνιακών δυνατοτήτων και στη διαχείριση συγκρούσεων.

Ψυχοδυναμική θεραπεία

Σε αυτή την προσέγγιση δίνεται έμφαση στο πώς οι εμπειρίες του παρελθόντος και ασυνείδητες σκέψεις ή συναισθήματα επηρεάζουν τη συμπεριφορά και την ψυχική υγεία του ατόμου.

Ο θεραπευόμενος έρχεται σε επίγνωση των επαναλαμβανόμενων προτύπων και εργάζεται για την αλλαγή τους.

Ψυχαναλυτική θεραπεία

Πρόκειται για πιο εντατική μορφή ψυχοδυναμικής θεραπείας, όπου οι συνεδρίες πραγματοποιούνται συνήθως τρεις ή περισσότερες φορές την εβδομάδα.

Υποστηρικτική θεραπεία

Η υποστηρικτική θεραπεία έχει αντικείμενο την ενίσχυση των ατομικών δυνατοτήτων, τη βελτίωση της αυτοεκτίμησης και τον περιορισμό του άγχους, καθώς και την ανάπτυξη δεξιοτήτων συναισθηματικής διαχείρισης, κοινωνικής και κοινοτικής λειτουργικότητας.

Απευθύνεται σε βασικά προβλήματα ψυχικής υγείας, παρέχοντας τα εφόδια για την αυτοδιαχείριση του ατόμου καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Ψυχοθεραπευτής και ψυχολόγος: βασικές διαφορές

Παρότι τόσο οι ψυχοθεραπευτές όσο και οι ψυχολόγοι είναι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, υπάρχουν ουσιώδεις διαφορές στον ρόλο τους.

• Ψυχοθεραπευτής: επαγγελματίας που προσφέρει συμβουλευτική και θεραπεία σε άτομα, ζεύγη ή οικογένειες, εστιάζοντας κυρίως σε συναισθηματικές, συμπεριφορικές και διαπροσωπικές δυσκολίες.
• Ψυχολόγος: ειδικός με πανεπιστημιακές σπουδές και διδακτορικό στην ψυχολογία, που αναλαμβάνει τη διάγνωση ψυχικών διαταραχών και τη σύνταξη θεραπευτικού πλάνου.

Οι ψυχολόγοι συνήθως διαθέτουν υψηλότερο επίπεδο κατάρτισης από τους ψυχοθεραπευτές και χρειάζεται να περάσουν πιο απαιτητική διαδικασία αδειοδότησης.