Ρινική αιμορραγία (επίσταξη): αίτια και θεραπεία

Η ρινορραγία αναφέρεται στην απώλεια αίματος από τους ιστούς της μύτης και περιλαμβάνει κάθε είδους αιμορραγία που προέρχεται από τα ρινικά αγγεία. Το φαινόμενο μπορεί να παρατηρηθεί είτε σε ένα είτε και στα δύο ρουθούνια, ωστόσο τις περισσότερες φορές επηρεάζεται μόνο το ένα.

• Ξηρότητα των ρινικών διόδων
• Πίεση στη μύτη
• Τραυματισμός

Η ρινορραγία αποτελεί αρκετά συχνό φαινόμενο. Παρόλο που ενδέχεται να προκαλέσει ανησυχία, σπάνια υποδηλώνει σοβαρό ιατρικό πρόβλημα. Η μύτη διαθέτει πλήθος μικρών αγγείων, τόσο στο πρόσθιο όσο και στο οπίσθιο τμήμα της, τα οποία βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια και τραυματίζονται εύκολα. Τα επεισόδια ρινορραγίας εμφανίζονται συχνά τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά ηλικίας 3 έως 10 ετών.

Τύποι ρινορραγίας

Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες ρινορραγίας. Η πρόσθια ρινορραγία συμβαίνει όταν σπάνε τα αγγεία στο πρόσθιο τμήμα της μύτης.

• Πρόσθια ρινορραγία:
  • Αποτελεί τη συχνότερη μορφή.
  • Εντοπίζεται στο μπροστινό τμήμα της μύτης και οφείλεται κατά κανόνα σε μικρά αγγεία στο διάφραγμα (το χώρισμα ανάμεσα στα ρουθούνια).
  • Συνήθως διαχειρίζεται και σταματά ευκολότερα.
  • Πιθανοί παράγοντες είναι ο ξηρός αέρας, η συχνή τριβή ή μικροτραυματισμός.
• Οπίσθια ρινορραγία:
  • Σπανιότερη αλλά εντονότερη μορφή.
  • Εμφανίζεται σε βάθος στη μύτη, σε μεγάλα αγγεία.
  • Το αίμα κατευθύνεται προς το φάρυγγα, προκαλώντας ενδεχομένως κατάποση ή βήχα.
  • Συχνά απαιτεί ιατρική φροντίδα, καθώς είναι δύσκολα ελεγχόμενη και μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη απώλεια αίματος.
  • Συναντάται συχνά σε άτομα με υπέρταση, αιματολογικές διαταραχές ή λήψη αντιπηκτικών φαρμάκων.

Αιτίες ρινορραγίας

Οι αιτίες ρινορραγίας ποικίλλουν και, στη συντριπτική πλειοψηφία, δεν σχετίζονται με σοβαρά νοσήματα. Η ξηρή ατμόσφαιρα θεωρείται ο συχνότερος αιτιολογικός παράγοντας – είτε λόγω υψηλών θερμοκρασιών με χαμηλή υγρασία είτε λόγω θέρμανσης εσωτερικών χώρων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η βλεννογόνος της μύτης ξηραίνεται και ραγίζει με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας μετά από τριβή, ξύσιμο ή φύσημα της μύτης. Συνηθισμένες αιτίες περιλαμβάνουν:

• Συχνό ξύσιμο της μύτης.
• Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού ή ιγμορίτιδα, ειδικά αν συνοδεύονται από συχνό φτέρνισμα, βήχα ή ρινική συμφόρηση.
• Έντονο φύσημα της μύτης.
• Εισχώρηση ξένου σώματος στη ρινική κοιλότητα.
• Ρινορραγία κατά τη διάρκεια του ύπνου.
• Κάκωση στη μύτη ή στο πρόσωπο.
• Αλλεργική ή μη αλλεργική ρινίτιδα.
• Φαρμακευτική αγωγή με αντιπηκτικά, όπως ασπιρίνη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, βαρφαρίνη και άλλα.
• Εισπνοή ναρκωτικών όπως κοκαΐνη και άλλες ουσίες από τη μύτη.
• Έκθεση σε χημικούς ερεθιστικούς παράγοντες.
• Συνδυασμός κεφαλαλγίας και ρινορραγίας.
• Ανώμαλη θέση του ρινικού διαφράγματος.
• Συχνή χρήση ρινικών σπρέι και φαρμάκων που προορίζονται για αντιμετώπιση φαγούρας, συμφόρησης ή ρινικής ρινόρροιας. Τα αντιισταμινικά και τα αποσυμφορητικά δύνανται να προκαλέσουν ξηρότητα στον ρινικό βλεννογόνο.

Λιγότερο συχνές αιτίες που σχετίζονται με επαναλαμβανόμενες ρινορραγίες είναι:

• Κατανάλωση αλκοόλ.
• Διαταραχές πήξης, όπως αιμορροφιλία ή νόσος Von Willebrand και λευχαιμία.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Αθηροσκλήρωση.
• Χειρουργικές επεμβάσεις στο πρόσωπο και τη μύτη.
• Όγκοι ρινικής κοιλότητας.
• Ρινικοί πολύποδες.
• Ανοσολογική θρομβοπενία.
• Λευχαιμία.
• Κληρονομική αιμορραγική τελαγγειεκτασία.
• Εγκυμοσύνη.

Συμπτώματα ρινορραγίας

• Ροή αίματος που παρατηρείται σε ένα ή και στα δύο ρουθούνια.
• Αίσθηση υγρού που κατεβαίνει προς το λαιμό.
• Αίσθημα κνησμού στο πίσω μέρος της μύτης ή του φάρυγγα.
• Δυσκολία αναπνοής από τη μύτη σε περίπτωση έντονης αιμορραγίας.
• Nαυτία ή εμετός, που προκύπτει από την κατάποση αίματος.
• Ελαφριά ζάλη ή αδυναμία, αν η απώλεια αίματος είναι σημαντική.
• Πονοκέφαλοι ή αίσθηση πίεσης που οφείλονται στη ρινορραγία ή στον ερεθισμό.
• Πιθανά οιδήματα ή μελανιές περιμετρικά της μύτης και των ματιών, κυρίως μετά από τραυματισμό.
• Συναίσθημα πόνου ή δυσφορίας στην περιοχή της μύτης, ιδιαίτερα στο σημείο αιμορραγίας.

Διάγνωση της ρινορραγίας

Όταν επισκέπτεστε γιατρό λόγω ρινορραγίας, θα προχωρήσει σε φυσική εξέταση για τη διερεύνηση του αιτίου. Θα ελέγξει τη μύτη για ξένα σώματα και θα συλλέξει πληροφορίες σχετικά με το ιατρικό ιστορικό και τη φαρμακευτική αγωγή. Είναι σημαντικό να αναφερθούν στον γιατρό τυχόν άλλα συμπτώματα ή πρόσφατοι τραυματισμοί. Δεν υπάρχει ειδική εξέταση για να αποκαλύψει το αίτιο της ρινορραγίας, όμως, ενδεχομένως να ζητηθούν διαγνωστικές δοκιμές προς διερεύνηση. Σε αυτά τα τεστ περιλαμβάνονται:

Αντιμετώπιση της ρινορραγίας

Ορισμένες πρακτικές μπορούν να εφαρμοστούν στο σπίτι για τη διαχείριση της ρινορραγίας:

• Συμπίεση των ρουθουνιών για 5-10 λεπτά, ενώ το κεφάλι κλίνει ελαφρά προς τα εμπρός, ώστε να ασκηθεί πίεση και να ανακοπεί η αιμορραγία.
• Τοποθέτηση ψυχρού επιθέματος ή συσκευασίας πάγου στο λαιμό ή το μέτωπο για να συσταλούν τα αγγεία και να μειωθεί η ροή αίματος.
• Χρήση ρινικού αποσυμφορητικού για συρρίκνωση των αγγείων, ιδίως αν η αιμορραγία οφείλεται σε συμφόρηση.
• Εφαρμογή φυσιολογικού ορού ή επάλειψη με λεπτό στρώμα βαζελίνης στο εσωτερικό των ρουθουνιών για διατήρηση της υγρασίας.
• Αναζήτηση ιατρικής βοήθειας εάν η αιμορραγία διαρκεί πάνω από 20 λεπτά, είναι έντονη ή εμφανίζεται συχνά.

Ιατρικές θεραπείες για τη ρινορραγία

Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τη βαρύτητα και την αιτία του επεισοδίου. Συχνά χρησιμοποιούνται:

• Καυτηρίαση: Σε επίμονες ή εντοπισμένες αιμορραγίες, μπορεί να γίνει χρήση χημικών ή ηλεκτρικών μέσων για το κλείσιμο του αγγείου.
• Εφαρμογή ταμπόν: Τοποθέτηση αποστειρωμένης γάζας ή ειδικού σπόγγου ενδορρινικά για να επιτευχθεί ο έλεγχος της αιμορραγίας.
• Τοπικά αποσυμφορητικά (όπως η οξυμεταζολίνη): Προκαλούν αγγειοσύσπαση και συμβάλλουν στη διακοπή της αιμορραγίας.
• Ρινικά σπρέι κορτικοστεροειδών: Βοηθούν στη μείωση του οιδήματος στο ρινικό βλεννογόνο και μειώνουν τη συχνότητα των επεισοδίων, κυρίως σε πάσχοντες από χρόνια ιγμορίτιδα ή αλλεργίες.
• Χειρουργικές επεμβάσεις: Όταν το πρόβλημα είναι σοβαρό ή επαναλαμβανόμενο, μπορεί να απαιτηθούν επεμβατικές τεχνικές για διόρθωση ανατομικών ανωμαλιών όπως το στραβό διάφραγμα ή για την αντιμετώπιση υποκείμενης αιτίας.
• Αιματολογικές εξετάσεις: Αν υπάρχει υποψία διαταραχής πήξης, γίνονται σχετικές εξετάσεις για αξιολόγηση της πήξης του αίματος ή διαταραχές όπως δυσλειτουργία αιμοπεταλίων.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στον γιατρό;

Οι περισσότερες ρινορραγίες δεν είναι ανησυχητικές και αντιμετωπίζονται εύκολα με απλά μέτρα στο σπίτι. Ωστόσο, συνιστάται άμεση ιατρική βοήθεια στις εξής περιπτώσεις:

• Μετά από τραυματισμό, όπως τροχαίο ατύχημα.
• Με αυξημένη απώλεια αίματος πέραν του συνηθισμένου.
• Όταν επηρεάζεται η αναπνοή.
• Όταν η αιμορραγία διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά, παρά τις προσπάθειες πίεσης.
• Σε παιδιά κάτω των 2 ετών με ρινορραγία.

Σε ενδεχόμενη μεγάλη απώλεια αίματος, μην επιχειρήσετε να μετακινηθείτε μόνοι σας. Επικοινωνήστε άμεσα με το επείγον ιατρικό κέντρο ή ζητήστε συνοδεία. Ενημερώστε τον προσωπικό σας ιατρό αν οι ρινορραγίες είναι συχνές, ακόμη κι αν ελέγχονται εύκολα. Είναι σημαντικό να εντοπιστεί η αιτία σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης αιμορραγίας.

Μέτρα αντιμετώπισης της ρινορραγίας στο σπίτι

Ακολουθούν πρακτικές για τη διαχείριση της ρινορραγίας στο οικιακό περιβάλλον:

• Πίεση στα ρουθούνια με το κεφάλι ελαφρώς μπροστά για τον έλεγχο της αιμορραγίας.
• Εφαρμογή δροσερής πετσέτας ή συσκευασίας πάγου στον λαιμό ή στη μύτη για αγγειοσύσπαση.
• Χρήση ψεκασμού με φυσιολογικό ορό για ενυδάτωση και προστασία από επιπλέον ερεθισμό.
• Χρήση υγραντήρα για διατήρηση της υγρασίας στον χώρο, ιδιαίτερα σε ξηρές συνθήκες.
• Κατανάλωση επαρκών ποσοτήτων νερού για τη διαφύλαξη της ενυδάτωσης του οργανισμού και των ρινικών διόδων.

Σε περιπτώσεις που η ρινορραγία επιμένει, ζητήστε την εκτίμηση γιατρού.

Πρόληψη ρινορραγιών

Για να μειώσετε τις πιθανότητες εμφάνισης ρινορραγίας, εφαρμόστε τις παρακάτω συστάσεις:

• Διατηρείτε υγρό το ρινικό βλεννογόνο με ενδορρινικούς ψεκασμούς φυσιολογικού ορού ή επάλειψη με λεπτή στρώση βαζελίνης εντός των ρουθουνιών.
• Χρησιμοποιείτε υγραντήρα, κυρίως τους χειμερινούς μήνες, ώστε να διατηρείται κατάλληλο επίπεδο υγρασίας στο περιβάλλον.
• Αποφύγετε το συχνό ξύσιμο της μύτης για να μην τραυματίζεται ο βλεννογόνος.
• Καταναλώνετε άφθονο νερό για επαρκή ενυδάτωση του οργανισμού και του βλεννογόνου της μύτης.
• Διαχειριστείτε αποτελεσματικά τις αλλεργίες που μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό ή συμφόρηση στη μύτη, αυξάνοντας τον κίνδυνο ρινορραγίας.
• Σε ξηρό, σκονισμένο ή ψυχρό περιβάλλον, προστατέψτε τη μύτη με χρήση μάσκας ή κασκόλ.