Τι αποκαλύπτει το συχνό κρύο στα χέρια – δεν αφορά μόνο την περιφερική κυκλοφορία

Το συχνό αίσθημα κρύων χεριών προκαλεί προβληματισμό και ερωτήματα σχετικά με την υγεία του οργανισμού. Σε αρκετούς, πρόκειται για μια καθημερινή ενόχληση, η οποία επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια του χειμώνα ή σε περιόδους έντονου άγχους, αν και αρκετές φορές παρατηρείται και χωρίς εμφανή λόγο. Αξίζει να διερευνηθεί αν τα παγωμένα χέρια σχετίζονται πάντα με προβλήματα στην αιμάτωση της περιφέρειας ή αν ενδέχεται να αποτελούν ένδειξη άλλης υποκείμενης διαταραχής. Στο παρακάτω κείμενο εξετάζονται οι βασικές αιτίες για τη συχνή ψύχρα στα χέρια, τι μπορεί να σηματοδοτεί για την υγεία και πότε χρειάζεται περαιτέρω προσοχή.

Συνήθεις αιτίες κρύων χεριών

Διαταραχές στην περιφερική κυκλοφορία

Η περιορισμένη κυκλοφορία του αίματος στα άκρα αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους που τα χέρια κρυώνουν εύκολα. Υπό φυσιολογικές συνθήκες το αίμα μεταφέρει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα σημεία του σώματος. Ωστόσο, όταν τα αιμοφόρα αγγεία συστέλλονται, μειώνεται η ροή αίματος προς τα χέρια, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η θερμοκρασία τους. Ένας τέτοιος μηχανισμός είναι συχνός σε όσους βρίσκονται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε χαμηλές θερμοκρασίες, καπνίζουν, είναι εκτεθειμένοι σε άγχος ή έχουν ήδη αγγειακά νοσήματα όπως αθηροσκλήρωση. Μερικές φορές ευθύνεται και το φαινόμενο Raynaud, κατά το οποίο τα μικρά αρτηρίδια των χεριών ή των ποδιών συσπώνται απότομα, με συνέπεια να μειώνεται ακόμα περισσότερο η αιμάτωση, ειδικά στο κρύο ή σε έντονη συναισθηματική φόρτιση.

Μεταβολές στην ορμονική ισορροπία

Διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς, ιδιαίτερα η υποθυρεοειδίαση, συνδέονται με τη συνεχή αίσθηση ψύχρας στα χέρια. Η επιβράδυνση του μεταβολισμού μειώνει την παραγωγή θερμότητας στο σώμα, γι’ αυτό ακόμη και σε ζεστό περιβάλλον, το άτομο μπορεί να νιώθει συχνά κρύο, κυρίως στα άκρα. Αντίστοιχα, αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών κατά την εμμηνόπαυση, την εγκυμοσύνη ή λόγω αυτοάνοσων διαταραχών μπορούν να συμβάλουν σε αυτήν την κατάσταση.

Αναιμία και διαταραχές στη σύσταση του αίματος

Ο ρόλος της αιμοσφαιρίνης στο αίμα είναι να μεταφέρει οξυγόνο. Έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος οδηγεί σε αναιμία. Ένα από τα συνηθέστερα συμπτώματα τότε είναι η επίμονη αίσθηση κρύου, ειδικά σε χέρια και πόδια, αφού η μειωμένη οξυγόνωση στους ιστούς δυσχεραίνει τη διατήρηση της θερμοκρασίας.

Νευρικό σύστημα και ψυχολογική επιβάρυνση

Το αίσθημα ψυχρότητας στα χέρια συσχετίζεται επίσης με τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Σε κατάσταση άγχους, το σώμα παράγει ορμόνες που προκαλούν αγγειοσύσπαση και μειώνουν την αιματική ροή στα άκρα. Η λεγόμενη αντίδραση «μάχης ή φυγής» μπορεί να είναι παροδική, ωστόσο το χρόνιο άγχος επιδρά αρνητικά στην κυκλοφορία. Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η αυξημένη ευαισθησία στο κρύο οφείλεται σε γενετική προδιάθεση ή σε διαταραχές της αυτόνομης νευρικής λειτουργίας.

Πότε τα κρύα χέρια υποδηλώνουν σοβαρότερη πάθηση;

Raynaud: χαρακτηριστικά και εκδηλώσεις

Στο φαινόμενο Raynaud οι δάχτυλοι των χεριών, εκτός από την πτώση θερμοκρασίας, μπορεί να εμφανίζουν λεύκανση, να γίνονται μπλε και, όταν επανέρχεται η κυκλοφορία, να κοκκινίζουν. Αυτή η αντίδραση διαρκεί από λίγα λεπτά έως και μία ώρα, συνοδευόμενη μερικές φορές από μουδιάσματα ή πόνο. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις η κατάσταση είναι ήπια, είναι πιθανό να συνδέεται και με αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα.

Καρδιαγγειακά νοσήματα

Η χρόνια ψυχρότητα των χεριών, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν επιπλέον ενδείξεις όπως αλλοιώσεις του δέρματος, αλλαγές στα νύχια, αίσθημα κόπωσης ή δυσκολία στην αναπνοή, δύναται να σχετίζεται με αποφραγμένα ή στενωμένα αγγεία. Αυτές είναι πρώιμες ενδείξεις καρδιαγγειακών νοσημάτων και δεν θα πρέπει να αγνοούνται. Συνιστάται έλεγχο αρτηριακής πίεσης, επιπέδων χοληστερόλης καθώς και ιατρική αξιολόγηση.

Διαβητική νευροπάθεια

Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη μπορεί να εμφανίσουν νευροπάθεια, δηλαδή βλάβη των νεύρων, που εκδηλώνεται ως αυξημένη ευαισθησία στο κρύο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα σε χέρια και πόδια. Η αλλαγή στην αίσθηση οδηγεί σε πιο έντονη αντίληψη ψύχρας στα άκρα.

Συχνές παρανοήσεις για τα κρύα χέρια

• Ένας διαδεδομένος μύθος υποστηρίζει πως τα κρύα χέρια αντιστοιχούν πάντα σε συνολικό αίσθημα ψύχους. Στην πραγματικότητα, ορισμένα άτομα εμφανίζουν απλώς ευαισθησία των αγγείων στις μεταβολές θερμοκρασίας, γι’ αυτό και τα χέρια παραμένουν κρύα ακόμα και με επαρκή ένδυση.
• Επικρατεί επίσης η αντίληψη ότι το φαινόμενο αφορά αποκλειστικά τις γυναίκες. Παρόλο που οι γυναίκες βιώνουν συχνότερα ψύχρα στα χέρια λόγω μικρότερου πάχους λιπώδους ιστού και ορμονικών παραγόντων, το σύμπτωμα εμφανίζεται και στους άνδρες.
• Άλλος μύθος είναι ότι τα κρύα χέρια αποτελούν πάντα ένδειξη κάποιας πάθησης. Τις περισσότερες φορές, ωστόσο, οι αιτίες είναι αβλαβείς και σχετίζονται με ατομικά χαρακτηριστικά του οργανισμού ή με περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Τι μέτρα μπορείτε να λάβετε αν τα χέρια σας κρυώνουν συχνά;

Απλές οδηγίες για καθημερινή χρήση

• Αποφύγετε να μένετε πολλή ώρα στο κρύο χωρίς γάντια ή κατάλληλα ρούχα.
• Κινηθείτε και ασκήστε τα δάχτυλά σας για να τονώσετε την κυκλοφορία του αίματος.
• Δώστε έμφαση σε ισορροπημένη διατροφή: φροντίστε για επάρκεια σε σίδηρο, βιταμίνες της ομάδας Β και μαγνήσιο.
• Σταματήστε το κάπνισμα, καθώς προκαλεί αγγειοσύσπαση.
• Προσπαθήστε να περιορίσετε το άγχος και υιοθετήστε τεχνικές χαλάρωσης.

Πότε χρειάζεται να συμβουλευτείτε γιατρό;

• Αν διαπιστώσετε αλλαγές στο χρώμα του δέρματος στα χέρια, πόνο, τραύματα ή μεταβολές στα νύχια.
• Εάν τα κρύα χέρια συνοδεύονται από εμμονική κόπωση, δύσπνοια, αδυναμία ή άλλα γενικά συμπτώματα.
• Όταν η ψυχρότητα στα χέρια αποτελεί νέο φαινόμενο ή επιμένει για μεγάλο διάστημα παρά τις αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες.

Συνοψίζοντας: τα κρύα χέρια δεν υποδηλώνουν πάντοτε κυκλοφορική διαταραχή

Η συχνότητα του αισθήματος ψύχους στα χέρια σπάνια υποδηλώνει μόνη της πρόβλημα υγείας. Τις περισσότερες φορές προκύπτει μέσω φυσιολογικών μηχανισμών, αντιδράσεων στο περιβάλλον ή ιδιαίτερων στοιχείων του τρόπου ζωής. Ωστόσο, κάποιες φορές μπορεί να αποτελέσει ένδειξη για προβλήματα πέραν της αιμάτωσης των άκρων, όπως ορμονική διαταραχή, αναιμία ή σοβαρότερα αγγειακά και νευρολογικά νοσήματα. Η αυτοπαρατήρηση των συμπτωμάτων και των συνηθειών, μαζί με τη σωστή ενημέρωση, αποτελούν το καλύτερο μέτρο πρόληψης. Εάν παρουσιαστούν ανησυχητικά σημεία, η συμβουλή του ειδικού είναι απαραίτητη.