Τι είναι η θυρεοτροπίνη (TSH);

Η TSH, γνωστή και ως θυρεοειδοτρόπος ορμόνη ή θυρεοτροπίνη, είναι μια ορμόνη που διεγείρει τον θυρεοειδή αδένα. Η μέτρησή της γίνεται με αιματολογικό έλεγχο, που καθορίζει τη συγκέντρωσή της στον οργανισμό. Τιμές TSH που αποκλίνουν από το φυσιολογικό ενδέχεται να υποδηλώνουν διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.

Λειτουργία του θυρεοειδούς

Ο θυρεοειδής αδένας είναι μικρός και έχει σχήμα που θυμίζει πεταλούδα. Βρίσκεται στο πρόσθιο μέρος του λαιμού. Παράγει ορμόνες που ρυθμίζουν τη διαχείριση της ενέργειας από τον οργανισμό. Οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν σχεδόν όλα τα όργανα και αρκετές βασικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της αναπνοής, του καρδιακού παλμού, της μεταβολής βάρους, της πέψης και της ψυχικής διάθεσης.

Όταν τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών είναι χαμηλά, πολλές λειτουργίες του οργανισμού επιβραδύνονται. Αντίθετα, η υπερβολική παραγωγή ορμονών επιταχύνει αυτές τις διεργασίες.

Η λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα ρυθμίζεται από την υπόφυση, έναν αδένα στον εγκέφαλο, ο οποίος παράγει την TSH. Η TSH υποδεικνύει στον θυρεοειδή πόσες ορμόνες πρέπει να παραχθούν.

Σε περιπτώσεις που οι θυρεοειδικές ορμόνες στο αίμα είναι χαμηλές, η υπόφυση αυξάνει την παραγωγή της TSH ώστε να ενισχύσει τη δραστηριότητα του θυρεοειδούς. Όταν τα επίπεδα ορμονών είναι υψηλά, η έκκριση της TSH μειώνεται ή διακόπτεται.

Η μέτρηση της TSH στο αίμα βοηθά να φανεί αν ο θυρεοειδής παράγει επαρκή ποσότητα ορμονών.

Σε τι χρησιμεύει η εξέταση tsh;

Η μέτρηση της TSH αξιολογεί συνολικά τη λειτουργία του θυρεοειδούς. Μπορεί να αποκαλύψει αν υπάρχει υπερθυρεοειδισμός, δηλαδή υπερβολική παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, ή υποθυρεοειδισμός, δηλαδή έλλειψη ορμονών. Παρόλα αυτά, η εξέταση δεν καθορίζει ποια είναι η αιτία της διαταραχής.

Σε άτομα που λαμβάνουν θυρεοειδικές ορμόνες, είτε λόγω υποθυρεοειδισμού είτε έπειτα από αφαίρεση του θυρεοειδούς, η τακτική μέτρηση της TSH εξασφαλίζει την κατάλληλη αγωγή. Επιπλέον, η TSH παρακολουθείται και μετά από θεραπεία υπερθυρεοειδισμού ώστε να ελέγχεται το επίπεδο των ορμονών.

Πότε συστήνεται η εξέταση tsh;

Η εξέταση TSH προτείνεται όταν υπάρχουν ενδείξεις είτε για αυξημένα είτε για μειωμένα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών.

Συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού

Ο υπερθυρεοειδισμός, δηλαδή η υπερδραστηριότητα του θυρεοειδούς, επιταχύνει πολλές λειτουργίες του σώματος. Τα συμπτώματα ποικίλλουν, συχνά εμφανίζονται τα παρακάτω:

• Απώλεια βάρους, ακόμη και αν αυξηθεί η όρεξη
• Ταχυκαρδία ή διαταραχές στον καρδιακό ρυθμό
• Ευερεθιστότητα ή άγχος
• Διαταραχές ύπνου
• Αίσθημα κόπωσης
• Τρέμουλο στα χέρια ή μυϊκή αδυναμία
• Έντονη εφίδρωση ή δυσανεξία στη ζέστη
• Πιο συχνές κενώσεις ή διάρροια
• Διόγκωση του θυρεοειδούς που μπορεί να προκαλέσει οίδημα στο λαιμό

Σε άτομα άνω των 60 ετών, ενδέχεται να εκδηλωθούν ασυνήθιστα συμπτώματα, όπως μειωμένη όρεξη ή απομάκρυνση από κοινωνικές δραστηριότητες, συμπτώματα που μπορεί να παρερμηνευθούν ως κατάθλιψη ή άνοια.

Συμπτώματα υποθυρεοειδισμού

Ο υποθυρεοειδισμός, δηλαδή η μειωμένη δραστηριότητα του θυρεοειδούς, προκαλεί επιβράδυνση του οργανισμού. Μπορεί να εμφανιστούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Κόπωση
• Αύξηση σωματικού βάρους
• Ευαισθησία στο κρύο
• Πόνοι σε αρθρώσεις και μύες
• Ξηροδερμία
• Απώλεια ή λέπτυνση μαλλιών
• Έντονη ή ακανόνιστη εμμηνορρυσία
• Δυσκολίες γονιμότητας στις γυναίκες
• Καταθλιπτική διάθεση
• Δυσκοιλιότητα

Η εξέλιξη του υποθυρεοειδισμού είναι συχνά αργή, με αποτέλεσμα πολλοί να μην αναγνωρίζουν άμεσα τα συμπτώματα.

Η εξέταση TSH μπορεί να συνδυαστεί με άλλους ελέγχους όταν ανιχνεύονται ογκίδια ή ανωμαλίες στον θυρεοειδή, βοηθώντας στην εκτίμηση κινδύνου για καρκίνο ή καλοήθη μορφώματα του αδένα.

Διαδικασία λήψης δείγματος για tsh

Επαγγελματίας υγείας θα συλλέξει δείγμα αίματος από φλέβα στο χέρι, χρησιμοποιώντας λεπτή βελόνα. Κατά τη λήψη μπορεί να νιώσετε ελαφρύ τσίμπημα. Το απαραίτητο δείγμα συλλέγεται σε σωληνάριο, με όλη τη διαδικασία να διαρκεί συνήθως κάτω από πέντε λεπτά.

Προετοιμασία για την εξέταση

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστεί να διακοπεί προσωρινά η λήψη κάποιων φαρμάκων. Είναι απαραίτητο να ενημερώσετε τον γιατρό σας για τα σκευάσματα που λαμβάνετε, χωρίς να προβείτε ο ίδιος σε διακοπή φαρμακευτικής αγωγής εκτός ιατρικής οδηγίας. Εάν μαζί με την TSH έχουν προταθεί και άλλες εξετάσεις αίματος, ίσως απαιτηθεί αποχή από φαγητό ή υγρά για μερικές ώρες. Ο γιατρός θα σας δώσει σαφείς οδηγίες αν χρειάζεται προετοιμασία.

Πιθανοί κίνδυνοι της εξέτασης

Η αιμοληψία θεωρείται ασφαλής διαδικασία. Μπορεί να εμφανιστεί μικρός πόνος ή μώλωπας στο σημείο της βελόνας, τα οποία υποχωρούν σύντομα.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Τα αποτελέσματα της εξέτασης TSH υποδεικνύουν αν ο θυρεοειδής παράγει λιγότερες ή περισσότερες ορμόνες από το κανονικό. Ωστόσο, η μέτρηση αυτή δεν αποκαλύπτει το αίτιο που ευθύνεται για τις μεταβολές των επιπέδων.

Σε περίπτωση που οι τιμές TSH δεν είναι εντός φυσιολογικών ορίων, ο γιατρός ενδέχεται να συστήσει περαιτέρω ελέγχους, όπως:

• Έλεγχο επιπέδων της ορμόνης Τ4
• Έλεγχο επιπέδων της ορμόνης Τ3
• Διερεύνηση για αντισώματα κατά του θυρεοειδούς, που βοηθά στη διάγνωση αυτοάνοσων παθήσεων, όπως:
  • Νόσος του Graves, η πιο συχνή αιτία υπερθυρεοειδισμού
  • Νόσος του Hashimoto, η πιο συχνή αιτία υποθυρεοειδισμού

Σπάνια, οι μη φυσιολογικές τιμές TSH μπορεί να οφείλονται σε διαταραχή της υπόφυσης.

Επιπλέον πληροφορίες για την εξέταση tsh

Τα επίπεδα TSH ενδέχεται να εμφανίζονται αυξημένα ή μειωμένα ακόμη και σε φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς. Παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη μέτρηση περιλαμβάνουν:

• Σοβαρές νόσοι που δεν σχετίζονται με τον θυρεοειδή μπορούν προσωρινά να μειώσουν την TSH.
• Σε άτομα άνω των 80 ετών, η TSH είναι συχνά λίγο αυξημένη, χωρίς αυτό να σημαίνει δυσλειτουργία του αδένα.
• Στην εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο, η TSH κυμαίνεται συχνά σε ελαφρώς χαμηλότερα επίπεδα. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές του θυρεοειδούς κατά τη διάρκεια ή μετά το τέλος της κύησης. Εάν υπάρχει προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό ή αν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, συνιστάται συζήτηση με τον γιατρό.
• Σε νεογέννητα γίνεται συστηματικός έλεγχος TSH για την ανίχνευση συγγενούς υποθυρεοειδισμού.