Τι προκαλεί το άσθμα; Οι 10 συχνότεροι παράγοντες που επιδεινώνουν το άσθμα

Η σωματική άσκηση συχνά αποτελεί πρόκληση για άτομα που πάσχουν από άσθμα. Έως και 80% των ασθενών με άσθμα μπορεί να εμφανίσουν στένωση των αεραγωγών μετά από έντονη σωματική δραστηριότητα. Η κίνηση, σε πολλές περιπτώσεις, είναι ο κύριος παράγοντας που προκαλεί τα συμπτώματα της νόσου. Εάν παρατηρηθούν δύσπνοια, βήχας ή αίσθημα πίεσης στο στήθος εντός των πρώτων 5 έως 15 λεπτών από την έναρξη αερόβιας άσκησης, μπορεί να υποδηλώνεται άσθμα που οφείλεται στη σωματική καταπόνηση. Τα περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μέσα σε 30 έως 60 λεπτά, ωστόσο σε έως και το 50% των περιπτώσεων τα προβλήματα μπορεί να επιστρέψουν μετά από 6 έως 10 ώρες. Ορισμένες πρακτικές, όπως το αργό ζέσταμα, συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης συμπτωμάτων.

Η σχέση ανάμεσα στο άσθμα και τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση

Δεν είναι ασυνήθιστο τα άτομα με άσθμα να αντιμετωπίζουν έντονη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή καούρα. Έρευνες δείχνουν ότι έως και το 89% των ασθενών αυτών ταλαιπωρούνται από το πρόβλημα αυτό κατά τη διάρκεια της νύχτας, κάτι που συνήθως επιδεινώνεται σε ύπτια θέση. Κανονικά, μία βαλβίδα παρεμποδίζει τη ροή των γαστρικών υγρών στον οισοφάγο, αλλά όταν δεν λειτουργεί σωστά, τα όξινα υγρά του στομάχου μπορούν να φτάσουν στον οισοφάγο, τον λαιμό ή ακόμα και τους αεραγωγούς. Αυτό προκαλεί ερεθισμό ή φλεγμονή και μπορεί να αποτελέσει αιτία για έξαρση άσθματος.

Η παλινδρόμηση είναι πιο πιθανό να σχετίζεται με το άσθμα όταν η νόσος ξεκινάει στην ενήλικη ζωή, χωρίς προφανή τάση για αλλεργίες ή φλεγμονές των αεραγωγών και όταν παρουσιάζονται δυσκολίες στην αντιμετώπιση του άσθματος. Ο βήχας κατά την ανάπαυση μπορεί επίσης να σχετίζεται με τη διαδικασία αυτή. Εάν υπάρχει υποψία για παλινδρόμηση, ο ιατρός μπορεί να συστήσει τροποποιήσεις στη διατροφή, περαιτέρω εξετάσεις ή θεραπεία.

Ο ρόλος του καπνίσματος στο άσθμα

Το ενεργό ή παθητικό κάπνισμα αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης ή επιδείνωσης του άσθματος. Τα άτομα που καπνίζουν συχνά παρουσιάζουν επίμονο βήχα, δύσπνοια και συριγμό στην αναπνοή. Εάν μια έγκυος καπνίζει, το μωρό της διατρέχει αυξημένο κίνδυνο αναπνευστικών προβλημάτων κατά τη γέννηση ή μελλοντικά αδύναμων πνευμόνων. Η διακοπή του καπνίσματος για άτομα με άσθμα αποτελεί βασικό μέτρο διατήρησης της υγείας των πνευμόνων.

Λοιμώξεις του αναπνευστικού και άσθμα

Οι φλεγμονές των βλεννογόνων είναι κοινό χαρακτηριστικό τόσο στην ιγμορίτιδα όσο και στο άσθμα. Η φλεγμονή οδηγεί σε αυξημένη έκκριση βλέννας, γεγονός που δυσχεραίνει την αναπνοή όχι μόνο από τη μύτη αλλά και από τους βρόγχους. Όταν συνυπάρχουν άσθμα και ιγμορίτιδα, η ευαισθησία των αναπνευστικών οδών συνήθως εντείνεται, καθιστώντας απαραίτητη την έγκαιρη αντιμετώπιση των λοιμώξεων.

Επιρροή των λοιμώξεων

Κρυολογήματα, γρίπη, βρογχίτιδα και ιγμορίτιδα μπορούν να προκαλέσουν έξαρση άσθματος. Ιώσεις και βακτηριακές λοιμώξεις είναι συχνά υπεύθυνες για την επιδείνωση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα σε παιδιά κάτω των 10 ετών. Τα συμπτώματα του άσθματος μπορεί να παραμείνουν εντονότερα μέχρι και δύο μήνες μετά τη λοίμωξη. Μεταξύ 20% και 70% των ενήλικων ασθενών με άσθμα παρουσιάζουν ταυτόχρονα ιγμορίτιδα, ενώ σε άτομα με αλλεργική ρινίτιδα ή ιγμορίτιδα, υπάρχουν ενδείξεις άσθματος στο 15% με 56% των περιπτώσεων.

Φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν άσθμα

Σημαντικός αριθμός ατόμων με άσθμα εμφανίζει αντιδράσεις σε συγκεκριμένα φάρμακα, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε κρίση. Δεν είναι απαραίτητο να αποφεύγονται όλα τα αναφερόμενα σκευάσματα, ωστόσο με την εμφάνιση συμπτωμάτων μετά από λήψη νέας θεραπείας είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας.

• Αναλγητικά. Μεταξύ 10% και 20% των ασθενών με άσθμα εμφανίζουν ευαισθησία στην ασπιρίνη και σε μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως η ιβουπροφαίνη και η ναπροξένη. Οι κρίσεις που προκαλούνται από αυτά τα φάρμακα μπορεί να είναι επικίνδυνες. Όσοι έχουν άσθμα που σχετίζεται με την ασπιρίνη πρέπει να αποφεύγουν εντελώς αυτά τα φάρμακα. Η παρακεταμόλη θεωρείται γενικά ασφαλέστερη, αλλά καθώς σπάνια ενδέχεται να προκαλέσει προβλήματα, πριν από τη χρήση της πρέπει να συμβουλεύεστε τον ιατρό σας.
• Β-αναστολείς. Αυτά τα φάρμακα χρησιμοποιούνται κυρίως για καρδιακές παθήσεις, υψηλή αρτηριακή πίεση ή την πρόληψη της ημικρανίας, όπως επίσης και ως οφθαλμικές σταγόνες για το γλαύκωμα. Οι επαγγελματίες υγείας, συμπεριλαμβανομένου του οφθαλμίατρου, πρέπει να γνωρίζουν σε περίπτωση άσθματος. Κατά την έναρξη νέας αγωγής, είναι απαραίτητη η προσεκτική παρακολούθηση των συμπτωμάτων.
• Αναστολείς ΜΕΑ. Αυτά τα φάρμακα προορίζονται για τη θεραπεία καρδιακών παθήσεων ή υπέρτασης, αλλά περίπου 10% των ασθενών εμφανίζουν βήχα. Παρότι αυτός ο βήχας δεν αποτελεί άμεσα άσθμα, σε άτομα με αναπνευστικά προβλήματα τα συμπτώματα μπορεί να μπερδεύουν τη διάγνωση ή ακόμη και να προκαλούν κρίση. Εμφάνιση βήχα θα πρέπει να συζητείται με τον γιατρό για πιθανή αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής.

Ασθενείς με σοβαρό άσθμα πρέπει πάντα να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν ξεκινήσουν οποιοδήποτε νέο φάρμακο, συμπεριλαμβανομένων των μη συνταγογραφούμενων σκευασμάτων. Εάν υπάρχει γνωστή ευαισθησία σε συγκεκριμένο φάρμακο, τόσο ο γιατρός όσο και ο φαρμακοποιός θα πρέπει να είναι ενήμεροι για την καλύτερη προστασία της υγείας σας.

Άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο άσθματος

Οι αεραγωγοί ατόμων με άσθμα παραμένουν ευαίσθητοι σε ερεθιστικές ουσίες του περιβάλλοντος, όπως ο καπνός από τσιγάρο ή ξύλο, έντονες οσμές, ατμοσφαιρική ρύπανση, χημικές ουσίες ή σωματίδια σκόνης στον χώρο εργασίας.

Την εμφάνιση μιας κρίσης μπορεί να ενεργοποιήσουν επίσης μεταβολές του καιρού, το ψύχος, οι διακυμάνσεις υγρασίας ή θερμοκρασίας, καθώς και έντονα συναισθήματα όπως το άγχος, ο θυμός, ο παρατεταμένος γέλως ή το κλάμα.

Πώς γίνεται ο εντοπισμός των παραγόντων που προκαλούν άσθμα;

Κάθε άτομο αντιδρά διαφορετικά στους πιθανούς ερεθιστικούς παράγοντες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ευαισθησία των αεραγωγών αυξάνεται αμέσως μετά την έκθεση, ενώ άλλες φορές τα συμπτώματα κάνουν την εμφάνισή τους μετά από αρκετές ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες. Ορισμένοι δεν εμφανίζουν συμπτώματα στους συγκεκριμένους παράγοντες, ενώ άλλοι έχουν έντονη αντίδραση.

Το πρώτο βήμα για τον εντοπισμό της αιτίας είναι η λεπτομερής καταγραφή των περιστάσεων κατά τη διάρκεια μιας κρίσης. Ο ιατρός μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο αιματολογικών εξετάσεων ή τη χρήση συσκευής μέτρησης μέγιστης ροής, η οποία καταγράφει την ισχύ και την ταχύτητα της εκπνοής. Αυτό βοηθά στην παρακολούθηση της κατάστασης των αεραγωγών, ενώ ο ειδικός μπορεί να δημιουργήσει ένα αποτελεσματικό πλάνο αντιμετώπισης.

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι οι παράγοντες που προκαλούν την ασθένεια ενδέχεται να αλλάξουν με το πέρασμα του χρόνου. Για παράδειγμα, οι γύρεις που στο παρελθόν δεν προκαλούσαν ενόχληση, μπορεί να μετατραπούν σε πρόβλημα αργότερα. Η αποφυγή ερεθιστικών παραγόντων είναι συχνά δύσκολη, ειδικά σε δημόσιους ή επαγγελματικούς χώρους, επομένως η στενή συνεργασία με τον ιατρό βοηθά στον εντοπισμό των καλύτερων λύσεων ώστε να έχετε πάντα τα κατάλληλα φάρμακα.

Πότε απαιτείται άμεση αντιμετώπιση;

• Χρήση του ανακουφιστικού εισπνευστήρα συχνότερα από το συνηθισμένο.
• Παρατεταμένος ή επιδεινούμενος βήχας.
• Δυσκολία στην αναπνοή, πίεση ή βάρος στο στήθος.
• Αφυπνίζεστε τη νύχτα λόγω αναπνευστικών προβλημάτων.
• Αισθάνεστε κόπωση ή αδυναμία να συμμετέχετε στις συνήθεις δραστηριότητες χωρίς δύσπνοια ή συριγμό.

Σε περίπτωση που παρουσιαστούν προειδοποιητικά συμπτώματα επικείμενης κρίσης, χρησιμοποιήστε αμέσως τον ανακουφιστικό σας εισπνευστήρα. Εάν δεν υπάρχει βελτίωση ή η δυσκολία στην αναπνοή παραμένει, απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα. Εάν στο σπίτι υπάρχει στεροειδές φάρμακο, μπορεί να ληφθεί κατά τη μεταφορά στο ιατρείο.