Τι συμβαίνει όταν χάνεται η συνείδηση;

Είναι πιθανό να έχετε δει στην τηλεόραση ή στο διαδίκτυο αγώνες πολεμικών τεχνών, όπου ένας αθλητής δέχεται δυνατό χτύπημα και πέφτει στο έδαφος χάνοντας τις αισθήσεις του. Ένα χτύπημα που οδηγεί σε νοκ άουτ αντιστοιχεί σε κάκωση του εγκεφάλου ή σε διάσειση.

Τι σημαίνει να είσαι αναίσθητος;

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται από τρία βασικά μεγάλα τμήματα: το δεξί ημισφαίριο, το αριστερό ημισφαίριο και το εγκεφαλικό στέλεχος στη βάση. Η απώλεια συνείδησης συμβαίνει όταν και τα δύο ημισφαίρια «απενεργοποιούνται» ταυτόχρονα. Αν «βγει εκτός» μόνο το ένα ημισφαίριο, το άλλο μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί, όμως μπορεί και πάλι να προκύψει λιποθυμία. Η λειτουργία του εγκεφάλου μπορεί επίσης να επηρεαστεί από διαφορετικούς παράγοντες, όπως η διακοπή οξυγόνου σε κάποιο σημείο ή η ρήξη ενός αιμοφόρου αγγείου. Επιπλέον, η συνείδηση μπορεί να χαθεί και έπειτα από ένα ιδιαίτερα ισχυρό χτύπημα.

Ο εγκέφαλος μπορεί να παρομοιαστεί με λουλούδι, με την έννοια ότι το εγκεφαλικό στέλεχος αποτελεί τη «γέφυρα» που συνδέει τα δύο ημισφαίρια με το υπόλοιπο νευρικό σύστημα. Όταν το κεφάλι κινείται απότομα, ο εγκέφαλος μετακινείται μέσα στο κρανίο. Το βαρύτερο τμήμα του εγκεφάλου ασκεί αυξημένη πίεση στο εγκεφαλικό στέλεχος, το οποίο, τη στιγμή του χτυπήματος, μπορεί να περιστραφεί και να δεχτεί έλξη, καθώς τα υπόλοιπα μέρη του εγκεφάλου μετατοπίζονται. Λόγω αυτής της περιστροφικής κίνησης, οι εγκεφαλικές «συνδέσεις» μπορεί να κοπούν ή να στρεβλωθούν, με αποτέλεσμα να απενεργοποιηθεί μια περιοχή. Όταν επηρεαστεί τμήμα του εγκεφαλικού στελέχους, το άτομο «σβήνει».

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο νοκ άουτ και στη διάσειση;

Οι δύο καταστάσεις μοιάζουν αρκετά, αλλά δεν είναι ίδιες. Με βάση έρευνες, το 90% των διαγνώσεων διάσεισης δεν συνοδεύεται από απώλεια συνείδησης. Σε ένα πολύ δυνατό χτύπημα, ο εγκέφαλος μπορεί να στριφογυρίσει, να διαταραχθούν οι «γραμμές επικοινωνίας» και, λόγω της βλάβης, να βρεθεί σε κατάσταση κρίσης. Η διάσειση συνδέεται συχνά με διαταραχές όρασης, αποπροσανατολισμό, απώλεια μνήμης, πονοκέφαλο, προβλήματα ισορροπίας και πολλά ακόμη συμπτώματα, επειδή επηρεάζεται το δίκτυο που υποστηρίζει αυτές τις λειτουργίες.

Ποιες είναι οι συνέπειες όταν η απώλεια συνείδησης διαρκεί περισσότερο;

Η εξέλιξη εξαρτάται από το πόσο σοβαρός είναι ο τραυματισμός. Αν η απώλεια συνείδησης κράτησε μόνο λίγα λεπτά, είναι πιθανό να υπάρξει ανάρρωση μέσα σε λίγους μήνες. Όταν όμως ο εγκέφαλος έχει υποστεί πιο σημαντική βλάβη, η απώλεια συνείδησης μπορεί να διαρκέσει αρκετές ημέρες ή ακόμη και περισσότερο από μερικές εβδομάδες. Αν υπάρχει εσωτερική αιμορραγία ή οίδημα στον εγκέφαλο, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση ώστε να μειωθεί η πίεση. Σε σοβαρότερους τραυματισμούς είναι δυνατό να εμφανιστούν απώλεια μνήμης, παράλυση, σπασμοί και αλλαγές στη συμπεριφορά. Παρ’ όλα αυτά, σε τέτοιες περιπτώσεις η απώλεια συνείδησης θεωρείται σύμπτωμα της κάκωσης και όχι η αιτία ενός μόνιμου ελλείμματος.

Τι πρέπει να γίνει αν κάποιος χάσει τις αισθήσεις του;

Αν η απώλεια συνείδησης διήρκεσε λιγότερο από ένα λεπτό, συνήθως είναι πιθανή η γρήγορη αποκατάσταση, ωστόσο χρειάζεται επίσκεψη σε επαγγελματία υγείας για να εκτιμηθεί αν υπάρχει κάποιος κίνδυνος. Αν η απώλεια συνείδησης ξεπέρασε το ένα λεπτό, τα συμπτώματα είναι πιθανό να επιμείνουν για μεγαλύτερο διάστημα και απαιτείται μεταφορά σε τμήμα επειγόντων για έλεγχο πιθανής σοβαρότερης εγκεφαλικής κάκωσης. Οι γιατροί οφείλουν επίσης να αποκλείσουν εσωτερική αιμορραγία ή μώλωπες, που μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρό πρόβλημα.

Τι παρερμηνεύουν τα αθλητικά μέσα και η κοινωνία σχετικά με την απώλεια συνείδησης ή άλλες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις;

Το ζήτημα είναι ότι πολλοί δεν κατανοούν σωστά τη διάσειση και την απώλεια συνείδησης, επειδή δεν ταιριάζουν με την κυρίαρχη αντίληψη. Κανένας αθλητής δεν μπορεί να «σκληραγωγηθεί» απέναντι στα δυνατά χτυπήματα, αφού πρόκειται για σοβαρούς τραυματισμούς που πρέπει να αντιμετωπίζονται από γιατρούς ή άλλους ειδικούς, ώστε να αποφεύγεται μακροχρόνια βλάβη. Είναι χαρακτηριστικό ότι κάθε γονέας που παρακολουθεί το παιδί του σε αθλήματα επαφής ανησυχεί για πιθανές κακώσεις.

Για αθλητές κάθε ηλικίας, ο κίνδυνος τραυματισμών στο κεφάλι μπορεί να μειωθεί από πολλούς παράγοντες, όπως προπονητές με γνώση, εφαρμογή κανόνων που περιορίζουν την έκθεση των παικτών σε ρίσκο και ακόμη και η απλή επιβεβαίωση ότι ο εξοπλισμός είναι σε καλή κατάσταση και εφαρμόζει σωστά. Αυτά τα μέτρα πρόληψης μπορούν να αποτρέψουν σημαντικό μέρος των βλαβών, επομένως ο κίνδυνος χρειάζεται να σταθμίζεται σε σχέση με τα οφέλη που προσφέρει κάθε άθλημα ή σωματική δραστηριότητα.