Υποθυρεοειδισμός (υπολειτουργικός θυρεοειδής αδένας): συμπτώματα και αντιμετώπιση

Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια πάθηση κατά την οποία ο θυρεοειδής αδένας δεν παράγει ή δεν εκκρίνει επαρκή ποσότητα ορμονών στο αίμα. Αυτή η διαταραχή προκαλεί επιβράδυνση του μεταβολισμού, οδηγώντας συχνά σε ανεξήγητη αύξηση βάρους και έντονη αίσθηση κόπωσης.

Αν και η αύξηση βάρους και η κόπωση δεν σχετίζονται αποκλειστικά με τον υποθυρεοειδισμό, ένας απλός αιματολογικός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό να διαγνώσει την πάθηση.

Σε γενικές γραμμές, ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Πολλοί άνθρωποι ελέγχουν την κατάστασή τους με φαρμακευτική αγωγή και τακτικές επισκέψεις σε ενδοκρινολόγο.

Εάν η διαταραχή παραμείνει αθεράπευτη για μεγάλο διάστημα, ενδέχεται να γίνει απειλητική για τη ζωή. Η εμφάνιση νέων συμπτωμάτων απαιτεί άμεση επικοινωνία με γιατρό.

Τύποι υποθυρεοειδισμού

Υπάρχουν τέσσερις βασικές μορφές υποθυρεοειδισμού:

Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός

Σε αυτή την περίπτωση, η διαταραχή προκαλείται από άμεση δυσλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, με αποτέλεσμα τη μειωμένη παραγωγή ορμονών. Ανταποκρινόμενη η υπόφυση αυξάνει την παραγωγή της ορμόνης TSH. Συχνότερες αιτίες είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, χειρουργική αφαίρεση του αδένα ή ακτινοθεραπεία. Αποτελεί την πιο κοινή μορφή αυτής της πάθησης.

Δευτεροπαθής υποθυρεοειδισμός

Αυτός ο τύπος εμφάνιζεται λόγω μείωσης της λειτουργίας της υπόφυσης, που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου. Σε αυτή την πιο σπάνια περίπτωση, η υπόφυση δεν εκκρίνει αρκετή TSH ώστε να ρυθμίσει τη δραστηριότητα του θυρεοειδούς αδένα.

Τριτοπαθής υποθυρεοειδισμός

Σε αυτή τη μορφή, το αίτιο εντοπίζεται στον υποθάλαμο, ο οποίος αδυνατεί να παράγει επαρκή ποσότητα της ορμόνης TRH. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη παραγωγή TSH από την υπόφυση.

Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός

Αυτή η κατάσταση θεωρείται ήπια διαταραχή του θυρεοειδούς. Ο TSH εντοπίζεται σε ελαφρώς αυξημένες τιμές, ενώ οι υπόλοιπες θυρεοειδικές ορμόνες παραμένουν φυσιολογικές. Συνήθως υπάρχει περίπτωση να αποκατασταθεί μόνη της μέσα σε λίγους μήνες.

Συμπτώματα υποθυρεοειδισμού

Τα σημάδια του υποθυρεοειδισμού αναπτύσσονται προοδευτικά, κάποιες φορές ακόμη και μέσα σε μερικά χρόνια. Πιθανές ενδείξεις περιλαμβάνουν:

• Δυσκολία στη συγκέντρωση ή αισθήματα σύγχυσης
• Κατάθλιψη ή άγχος
• Ξηρότητα και τραχύτητα στο δέρμα και τα μαλλιά
• Αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα
• Επίμονη κόπωση
• Συχνή ή έντονη εμμηνόρροια
• Βραχνάδα στη φωνή
• Ευαισθησία στο κρύο
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα των χεριών
• Αλλαγές στο πρόσωπο, όπως πτώση βλεφάρων ή οίδημα στην περιοχή γύρω από τα μάτια
• Μυϊκοί πόνοι ή αδυναμία
• Ανεξήγητη αύξηση βάρους

Σε περίπτωση που εντοπίσετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό με κατάλληλες εξετάσεις για να τεθεί η διάγνωση.

Ποια είναι τα αίτια του υποθυρεοειδισμού;

Η πιο συχνή αιτία αποτελεί η νόσος Hashimoto, μια αυτοάνοση διαταραχή κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στον θυρεοειδή αδένα.

Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:

• Χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων όπως το λίθιο, η θαλιδομίδη ή η αμιοδαρόνη
• Συγγενείς δυσλειτουργίες, με το παιδί να γεννιέται χωρίς αδένα ή με δυσλειτουργικό θυρεοειδή
• Έλλειψη ιωδίου στον οργανισμό
• Παθήσεις υπόφυσης, όπως καλοήθεις όγκοι
• Φλεγμονή του θυρεοειδούς μετά από ιογενείς λοιμώξεις ή κύηση

Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υποθυρεοειδισμού;

Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε, όμως αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν όσοι:

• Είναι γυναίκες
• Πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα
• Έχουν οικογενειακό ιστορικό υποθυρεοειδισμού
• Έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση θυρεοειδούς
• Βρίσκονται σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή μόλις έχουν γεννήσει
• Έχουν υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία στο κεφάλι ή τον αυχένα
• Έχουν ξεκινήσει ή διακόψει συγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα

Ποιες είναι οι συνέπειες αν ο υποθυρεοειδισμός παραμείνει χωρίς θεραπεία;

Με σωστή αγωγή συνήθως δεν παρατηρούνται επιπλοκές∙ ωστόσο, ο αθεράπευτος υποθυρεοειδισμός μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως:

• Διόγκωση θυρεοειδούς (βρογχοκήλη)
• Καρδιαγγειακές παθήσεις
• Υπογονιμότητα
• Αποβολή ή συγγενείς διαταραχές στο έμβρυο
• Βλάβες σε νεύρα
• Μυξοιδηματικό κώμα, μια σπάνια αλλά απειλητική για τη ζωή κατάσταση που επηρεάζει πολλαπλά συστήματα του οργανισμού

Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση του υποθυρεοειδισμού;

Κατά την ιατρική εξέταση, ο γιατρός ψηλαφά απαλά την περιοχή του θυρεοειδούς ώστε να διαπιστώσει πιθανή διόγκωση του αδένα. Επιπλέον, καταγράφει αναλυτικά τα συμπτώματά σας και αξιολογεί το ατομικό σας ιστορικό.

Επειδή τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού μοιάζουν συχνά με αυτά άλλων παθήσεων, οι γιατροί συνήθως διενεργούν ειδικούς ελέγχους για τη λειτουργία του θυρεοειδούς. Οι αιματολογικές εξετάσεις μετρούν τα επίπεδα TSH και των ορμονών του θυρεοειδούς (T3 και T4) στο αίμα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις συνίσταται να πραγματοποιηθούν απεικονιστικοί έλεγχοι όπως:

• Υπερηχογράφημα
• Αξονική τομογραφία
• Σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς

Ποια είναι η θεραπεία του υποθυρεοειδισμού;

Η κύρια προσέγγιση βασίζεται στη χορήγηση ορμονικής υποκατάστασης. Συνηθέστερα χρησιμοποιείται η λεβοθυροξίνη, ένα φαρμακευτικό σκεύασμα που αναπληρώνει τις ορμόνες που ο θυρεοειδής δεν παράγει επαρκώς. Η καρτελιανή λήψη του φαρμάκου, συνήθως το πρωί και πριν το φαγητό, βοηθά στην αποκατάσταση των επιπέδων των θυρεοειδικών ορμονών και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Η εύρεση της ενδεδειγμένης δόσης απαιτεί χρόνο, γι’ αυτό και ο γιατρός παρακολουθεί τακτικά τις τιμές των ορμονών με επαναληπτικές αιματολογικές εξετάσεις έως ότου σταθεροποιηθεί ο TSH.

Η χορήγηση του φαρμάκου είναι δια βίου, ωστόσο με σωστή παρακολούθηση και τακτική επικοινωνία με τον γιατρό, οι ασθενείς μπορούν να έχουν καλή ποιότητα ζωής.

Πόσο γρήγορα αναμένεται βελτίωση;

Η λεβοθυροξίνη αρχίζει να δρα από την πρώτη λήψη, όμως τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μετά από λίγες εβδομάδες θεραπείας.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η διακοπή της αγωγής οδηγεί σε εκ νέου εμφάνιση των συμπτωμάτων υποθυρεοειδισμού.

Υπάρχει τρόπος να προληφθεί ο υποθυρεοειδισμός;

Η πρόληψη της νόσου δεν είναι δυνατή. Ωστόσο, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η άμεση έναρξη θεραπείας συμβάλλει στην αποφυγή επιπλοκών και στη διατήρηση της υγείας. Σε κάθε περίπτωση εμφάνισης σχετικών ενδείξεων, είναι απαραίτητο να απευθυνθείτε το συντομότερο σε γιατρό.