Βρεφικό σύγκαμα: επισκόπηση, αιτίες, συμπτώματα και αντιμετώπιση

Το σύγκαμα από πάνα είναι ένα συχνό φαινόμενο ερεθισμού του δέρματος των βρεφών, που προκαλείται κυρίως από την επαφή του δέρματος με τα ούρα ή τα κόπρανα. Συνήθως, εμφανίζονται κοκκινωπές ή ροζ περιοχές σε σημεία που έρχονται σε επαφή με την πάνα, ενώ οι πτυχές του δέρματος παραμένουν ανέπαφες.

Τύποι δερματικού ερεθισμού από πάνα

Ερεθιστικής αιτιολογίας σύγκαμα

Αυτός ο τύπος ερεθισμού είναι ο πιο συχνός. Το δέρμα γίνεται κόκκινο, μερικές φορές με κηλίδες ή εξάνθημα, στα σημεία όπου ακουμπά η πάνα. Την κατάσταση επιδεινώνουν τα ούρα, τα κόπρανα και η υγρασία που εγκλωβίζεται κάτω από την πάνα.

Βακτηριακό σύγκαμα από πάνα

Σε κάποιες περιπτώσεις, ο ερεθισμός προκαλείται από βακτήρια, όπως ο στρεπτόκοκκος ή ο σταφυλόκοκκος. Σε αυτή την περίπτωση, το δέρμα στην περιοχή της πάνας και γύρω από τον πρωκτό αποκτά έντονο κόκκινο χρώμα, ενώ μπορεί να εμφανιστούν κιτρινωπές φλύκταινες ή στάδια με υγρό ή πύον.

Αλλεργικό σύγκαμα από πάνα

Αν και εμφανίζεται πιο σπάνια, ερεθισμός μπορεί να προκύψει από επαφή με διάφορες χημικές ουσίες, όπως αρώματα ή χρωστικές που υπάρχουν σε πάνες, σαπούνια, απορρυπαντικά ή υγρά μαντηλάκια. Ο ερεθισμός σε αυτή την περίπτωση εμφανίζεται στα σημεία όπου ήρθε το προϊόν σε επαφή με το δέρμα.

Φροντίδα ερεθισμού από πάνα

Πρωταρχική προτεραιότητα είναι η διατήρηση της βρεφικής επιδερμίδας καθαρής και στεγνής. Σε κάθε αλλαγή πάνας προτείνονται συγκεκριμένες οδηγίες:

• Πλύνετε την περιοχή της πάνας με νερό και στεγνώστε απαλά, ταμποναριστά, αποφεύγοντας το τρίψιμο.
• Χρησιμοποιήστε σαπούνι μόνο αν τα κόπρανα δεν αφαιρούνται εύκολα.
• Σε περίπτωση έντονου ερεθισμού, ξεπλύνετε το δέρμα με ζεστό νερό από μπουκάλι ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω επιβάρυνση.
• Όσο συχνότερα γίνεται, αφήστε το δέρμα του μωρού να αεριστεί ελεύθερα, χωρίς πάνα, έστω και για λίγα λεπτά.
• Αποφύγετε τη χρήση ταλκ ή πούδρας.
• Τοποθετήστε ειδική κρέμα ή αλοιφή κατά του συγκαματος.
• Τοποθετήστε καθαρή πάνα στο τέλος της διαδικασίας.

Επιλογή κρεμών και αλοιφών

Κρέμα για το σύγκαμα από πάνα

Η κρέμα δημιουργεί ένα προστατευτικό φιλμ που μειώνει περαιτέρω ερεθισμό από ούρα και κόπρανα. Συχνά περιλαμβάνει οξείδιο του ψευδαργύρου, ένα συστατικό που ενισχύει τη λειτουργία του δερματικού φραγμού, απομονώνει την υγρασία και επιταχύνει την αποκατάσταση του δέρματος.

Η υφή της κρέμας είναι συνήθως ελαφριά, διευκολύνοντας την επάλειψη στην επιδερμίδα.

Αλοιφή για το σύγκαμα από πάνα

Οι αλοιφές διαθέτουν συνήθως πιο παχιά και λιπαρή σύσταση σε σύγκριση με τις κρέμες, δημιουργώντας εντονότερη απομόνωση από τους ερεθιστικούς παράγοντες, αν και μπορούν να περιορίσουν την αναπνοή του δέρματος. Λευκή βαζελίνη χρησιμοποιείται συχνά με αυτή τη μορφή, ενώ στην αγορά κυκλοφορούν και φαρμακευτικές παρασκευές με αυτή τη σύσταση.

Φαρμακευτική αγωγή κατόπιν σύστασης ειδικού

Όταν η καθημερινή περιποίηση δεν αρκεί, ο παιδίατρος μπορεί να προτείνει ειδικά σκευάσματα:

• Αντιμυκητιασική κρέμα εφόσον υπάρχει υποψία μυκητιασικής προσβολής.
• Τοπικά ή από του στόματος αντιβιοτικά σε περίπτωση βακτηριακής επιμόλυνσης.
• Ηπιο κορτικοστεροειδές σε μορφή αλοιφής, αν χρειάζεται μείωση της φλεγμονής και ταχύτερη ίαση.

Σπιτικές επιλογές για το σύγκαμα από πάνα

Πέρα από τα εμπορικά σκευάσματα, ορισμένοι γονείς επιχειρούν να ανακουφίσουν τον ερεθισμό με σπιτικές λύσεις. Δεν είναι όλες ασφαλείς ή αποτελεσματικές και ορισμένες ίσως επιδεινώσουν το πρόβλημα. Πριν από οποιαδήποτε δοκιμή, συνίσταται συμβουλή με τον παιδίατρο.

• Το μητρικό γάλα μπορεί να εφαρμοστεί τοπικά, καθώς θεωρείται ασφαλές. Ορισμένες έρευνες το συγκρίνουν με φαρμακευτικές αλοιφές ήπιες δράσης, αλλά η κρέμα με οξείδιο ψευδαργύρου αποδεικνύεται συχνά πιο αποτελεσματική.
• Το άμυλο καλαμποκιού δεν συνιστάται, καθώς εντείνει την υγρασία και μπορεί να προαγάγει ερεθισμό ή επιμόλυνση.
• Το έλαιο καρύδας προσφέρει ήπια ενυδάτωση, αλλά τις περισσότερες φορές δεν αρκεί. Αν δεν υπάρχει βελτίωση, προτιμήστε προϊόντα με βαζελίνη ή οξείδιο ψευδαργύρου.
• Το εκχύλισμα αμαμελίδας υπάρχει σε μορφή κρέμας και δείχνει ορισμένα οφέλη στην πρόληψη του συγκαματος· διάλυμα σε σταγόνες απευθείας στο δέρμα πρέπει να αποφεύγεται, επειδή το όξινο pH μπορεί να χειροτερεύσει τον ερεθισμό.
• Η μαγειρική σόδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σύντομα λουτρά: διαλύστε μικρή ποσότητα σε χλιαρό νερό και βυθίστε για 10 λεπτά τους γλουτούς του μωρού μερικές φορές ημερησίως. Απευθείας επάλειψη σκόνης σόδας δεν συνιστάται.

Πιθανές επιπλοκές

• Μεταβολές του χρώματος της επιδερμίδας: ειδικά σε παιδιά με πιο σκούρο τόνο δέρματος, ενδέχεται μετά τον ερεθισμό να παρατηρηθούν ανοιχτότερες περιοχές, οι οποίες συνήθως εξαφανίζονται μέσα σε λίγες εβδομάδες, εκτός αν η βλάβη είναι σοβαρή οπότε διαρκεί περισσότερο.
• Επιμόλυνση: αν και σπάνια, ο παραμελημένος ή παρατεινόμενος ερεθισμός του δέρματος μπορεί να οδηγήσει σε βακτηριακές ή μυκητιασικές λοιμώξεις.

Συμβουλές για την πρόληψη του συγκαματος από πάνα

• Πλύντε τα χέρια σας πριν και μετά από κάθε αλλαγή πάνας.
• Ελέγξτε συχνά την πάνα και να την αλλάζετε αμέσως μόλις βραχεί ή λερωθεί.
• Καθαρίστε την επιδερμίδα με νερό, χρησιμοποιώντας ήπιο καθαριστικό για την απομάκρυνση κοπράνων.
• Διασφαλίστε ότι η πάνα δεν τρίβει το δέρμα και ότι η περιοχή είναι πλήρως καθαρή και στεγνή πριν τοποθετήσετε νέα πάνα.
• Εάν προτιμάτε μαντηλάκια, επιλέξτε απαλά, χωρίς άρωμα και οινόπνευμα ή ακόμη καλύτερα χρησιμοποιήστε καθαρό, μαλακό πανί.
• Για βρέφη με ευαίσθητο δέρμα, εφαρμόζετε κρέμα ή αλοιφή κατά του συγκαματος σε κάθε αλλαγή πάνας.
• Τοποθετείτε την πάνα χωρίς υπερβολικό σφίξιμο ώστε να αναπνέει το δέρμα.
• Δώστε όσο το δυνατόν περισσότερες ευκαιρίες στο μωρό να μένει για λίγη ώρα χωρίς πάνα.

Ποιες πρακτικές βοηθούν στη σπάνια επανεμφάνιση ερεθισμών;

• Δοκιμάστε διαφορετικού τύπου πάνες, καθώς η εναλλαγή από μιας χρήσης σε υφασμάτινες (ή αντίστροφα) συχνά μειώνει τα επεισόδια ερεθισμού.
• Για τις υφασμάτινες πάνες, αποφύγετε τα ισχυρά απορρυπαντικά και προτιμήστε προϊόντα με υποαλλεργική σύνθεση. Συχνά, η προσθήκη μισού φλιτζανιού ξιδιού στο ξέβγαλμα βοηθά στον καλύτερο καθαρισμό.

Πότε είναι απαραίτητη η επικοινωνία με ιατρό;

• Ο ερεθισμός εξαπλώνεται ή δεν υποχωρεί εντός δύο έως τριών ημερών παρά τη συστηματική φροντίδα.
• Το βρέφος παρουσιάζει πυρετό ή λήθαργο.
• Εμφανίζονται κιτρινωπές φλύκταινες με πύον ή κίτρινη εφελκίδα – σημάδι πιθανής βακτηριακής λοίμωξης.
• Παρατηρείτε ενδείξεις μυκητιασικής προσβολής: έντονο κόκκινο εξάνθημα, λέπια, μικρά κόκκινα σπυράκια έξω από τα όρια της πάνας ή μέσα σε πτυχές του δέρματος.