Πώς επηρεάζουν οι οθόνες την υγεία μας;

Οι περισσότεροι άνθρωποι δύσκολα φαντάζονται την καθημερινότητά τους χωρίς μια έξυπνη συσκευή. Συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε καν πόσο εύκολα περνούν ώρες μπροστά στο κινητό. Το ερώτημα είναι πόσο ασφαλές είναι, στην πράξη, να κοιτάμε για πολύ χρόνο την οθόνη ενός έξυπνου ψηφιακού μέσου.

Πόσο χρόνο περνάμε μπροστά σε οθόνες;

Όπου κι αν βρίσκεστε, είναι πολύ πιθανό να αφιερώνετε σημαντικό χρόνο σε υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα ή τηλεοράσεις, αφού πλέον αποτελούν σταθερό μέρος της καθημερινής ζωής. Σήμερα ενημερωνόμαστε κυρίως μέσω διαδικτύου, επικοινωνούμε με φίλους στα κοινωνικά δίκτυα και παρακολουθούμε ταινίες σε online πλατφόρμες. Όλες αυτές οι δραστηριότητες έχουν ένα κοινό στοιχείο: απαιτούν παρατεταμένη ενασχόληση με οθόνη. Οι περισσότεροι έφηβοι περνούν μέσα σε ένα 24ωρο 3 ώρες και 47 λεπτά στο τηλέφωνό τους, χωρίς σε αυτόν τον χρόνο να υπολογίζεται η τηλεόραση ή η χρήση υπολογιστή.

Πώς μπορεί ο χρόνος μπροστά σε οθόνη να επηρεάσει την υγεία μας;

Μια από τις πιο συχνές συνέπειες της πολύωρης καθημερινής χρήσης οθονών είναι ότι προς το τέλος της ημέρας εμφανίζονται κουρασμένα μάτια και ένταση στους ώμους. Παρ’ όλα αυτά, οι επιπτώσεις της υπερβολικής έκθεσης σε οθόνες μπορεί να είναι και αισθητά σοβαρότερες.

Σωματικές επιπτώσεις

Όταν μιλάτε ή εργάζεστε με συσκευές, συνήθως είστε καθιστοί, ξαπλωμένοι ή όρθιοι μπροστά σε έναν υπολογιστή, κάτι που γενικά απαιτεί ελάχιστη σωματική δραστηριότητα. Η έλλειψη κίνησης μπορεί να οδηγήσει σε ένταση στο σώμα, προβλήματα στην κυκλοφορία του αίματος και ενοχλήσεις στη μέση/πλάτη. Η σχέση ανάμεσα στον χρόνο οθόνης και το σωματικό βάρος έχει μελετηθεί εκτενώς και πλέον θεωρείται τεκμηριωμένο ότι η υπερβολική παραμονή μπροστά σε οθόνες συνδέεται με αύξηση βάρους. Επιπλέον, η χρήση οθονών έχει συσχετιστεί με πονοκεφάλους, πόνους σε αυχένα και πλάτη, ενώ είναι ξεκάθαρο ότι τα μάτια επιβαρύνονται περισσότερο.

Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Η υπερβολική ενασχόληση με οθόνες δεν επηρεάζει μόνο το σώμα, αλλά μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο και στην ψυχική υγεία. Φαίνεται πως κυρίως οι νέοι και τα παιδιά επιβαρύνονται όταν η χρήση ψηφιακών συσκευών γίνεται σταθερή καθημερινή συνήθεια. Ένας λόγος είναι ότι η έντονη έκθεση στο μπλε φως που εκπέμπουν οι ηλεκτρονικές συσκευές μπορεί να δυσκολεύει τον νυχτερινό ύπνο και, με τον καιρό, να οδηγήσει σε προβλήματα ύπνου. Από τα πρώτα σημάδια έλλειψης ύπνου είναι η ευερεθιστότητα. Παράλληλα, έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές μελέτες που έδειξαν σύνδεση ανάμεσα στην υπερκινητικότητα και την ανεξέλεγκτη κατανάλωση μέσων. Όταν ο χρόνος μπροστά στην οθόνη είναι υπερβολικά μεγάλος, μπορεί να δυσκολεύει και τη συγκέντρωση. Από την αρχή της πανδημίας COVID-19 έχει παρατηρηθεί αισθητή αύξηση της μικρής διάρκειας προσοχής.

Πώς οι ψηφιακές συσκευές επηρεάζουν τα μάτια σας;

Ο άνθρωπος ανοιγοκλείνει τα μάτια περίπου 10–15 φορές το λεπτό και κάθε φορά που το βλέφαρο κατεβαίνει, η επιφάνεια του ματιού ενυδατώνεται από το δακρυϊκό υγρό. Η διαδικασία αυτή είναι ουσιαστική για την υγεία των ματιών, επειδή το δακρυϊκό υγρό περιέχει αντιμικροβιακές ουσίες και έτσι ο κερατοειδής προστατεύεται από λοιμώξεις. Όταν όμως κοιτάμε επίμονα μια οθόνη, συχνά μειώνουμε ή ξεχνάμε να ανοιγοκλείνουμε τα μάτια. Αυτή η μείωση του βλεφαρισμού μπορεί να οδηγήσει σε σύνδρομο όρασης υπολογιστή, με συνέπειες όπως:

• Κόκκινα μάτια.
• Πόνος στα μάτια.
• Κουρασμένα μάτια.
• Δακρύρροια.
• Τρεμόπαιγμα στην όραση.