Αχαvθώση: Αιτίες, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Η ακανθώδης μελάγχρωση αποτελεί μια δερματική αλλοίωση που μπορεί να αναγνωριστεί εύκολα, καθώς σχηματίζονται σκούρες, παχιές και βελούδινες πλάκες στην επιφάνεια του δέρματος. Τέτοιου είδους αλλοιώσεις εμφανίζονται συνήθως σε περιοχές όπου το δέρμα διπλώνει ή υφίσταται συχνά τριβή, όπως ο λαιμός, οι μασχάλες, οι βουβωνικές περιοχές, οι αγκώνες, κάτω από το στήθος, γύρω από τον ομφαλό ή στα γόνατα. Αυτές οι αλλαγές παρατηρούνται τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες.

Συμπτώματα της ακανθώδους μελάγχρωσης

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι πλάκες που εμφανίζονται έχουν καφέ ή μαύρο χρώμα, είναι βελούδινες ως την υφή τους και το δέρμα είναι ορατά πιο παχύ. Συχνότερα εντοπίζονται στο πρόσθιο ή οπίσθιο μέρος του λαιμού, στις μασχάλες, στους αγκώνες, κάτω από το στήθος, στις βουβωνικές περιοχές, κοντά στον ομφαλό ή στα γόνατα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τέτοιες μεταβολές μπορεί να εμφανιστούν και σε άλλα σημεία, όπως το πρόσωπο, το εσωτερικό του στόματος, τα βλέφαρα, γύρω από τη θηλή ή μεταξύ γεννητικών οργάνων και πρωκτού. Πιο σπάνια, επεκτείνονται στις παλάμες ή στα πέλματα. Αν και τέτοιες αλλοιώσεις του δέρματος ίσως προκαλέσουν κνησμό ή δυσάρεστη οσμή, δεν είναι επώδυνες και δεν μεταδίδονται. Πολλοί πιστεύουν εσφαλμένα ότι τα σκούρα αυτά σημεία οφείλονται σε ακαθαρσία, ωστόσο δεν απομακρύνονται με τρίψιμο.

Πώς εξελίσσεται η ακανθώδης μελάγχρωση

Η συγκεκριμένη δερματική κατάσταση εμφανίζεται συνήθως αργά και οι μεταβολές διαγράφονται σταδιακά μέσα σε μερικούς μήνες έως και αρκετά χρόνια. Αν, όμως, τα βελούδινα αυτά σημεία εμφανιστούν απότομα και γρήγορα, κρίνεται σημαντικό να ζητήσει κάποιος άμεσα ιατρική αξιολόγηση, καθώς ένας τέτοιος αιφνίδιος μετασχηματισμός μπορεί να υποδηλώνει σοβαρότερο υποκείμενο πρόβλημα υγείας.

Αιτίες ακανθώδους μελάγχρωσης

Η ακανθώδης μελάγχρωση συχνά σχετίζεται με άλλες παθήσεις ή διαταραχές του οργανισμού. Συνηθέστερα, παρατηρείται σε άτομα με παχυσαρκία, αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης στο αίμα ή ενδοκρινικές δυσλειτουργίες.

• Παχυσαρκία
• Διαβήτης τύπου 2 ή προδιαβητική κατάσταση
• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
• Διαταραχές του θυρεοειδούς, όπως ο υποθυρεοειδισμός
• Νοσήματα των επινεφριδίων, όπως η νόσος του Addison
• Δυσλειτουργίες της υπόφυσης
• Φαρμακευτική αγωγή με ορισμένες ορμονικές θεραπείες, αντισυλληπτικά ή γλυκοκορτικοειδή
• Αυτοάνοσες παθήσεις, περιλαμβανομένου του λύκου και του συνδρόμου Sjögren

Σε κάποιες περιπτώσεις, ρόλο μπορεί να διαδραματίζει η κληρονομικότητα ή η θεραπεία με αυξητική ορμόνη. Εξαιρετικά σπάνια, η ακανθώδης μελάγχρωση συνδέεται με κακοήθεις νόσους, οπότε τα σημάδια εμφανίζονται ακόμη και στις παλάμες, τα χείλη ή τα πέλματα.

Διάγνωση της ακανθώδους μελάγχρωσης

Συχνά η διάγνωση γίνεται αρκεί μια προσεκτική παρατήρηση του δέρματος. Ο δερματολόγος μπορεί να ζητήσει να μάθει για το συνολικό ιατρικό ιστορικό και κατά περίπτωση να προβεί σε κλινική εξέταση ή να συστήσει εξετάσεις αίματος για τον έλεγχο επιπέδων ορμονών, γλυκόζης ή άλλων παραμέτρων. Αν δεν διαπιστωθεί η αιτία των αλλοιώσεων, ενδέχεται να απαιτηθεί βιοψία δέρματος.

Αντιμετώπιση ακανθώδους μελάγχρωσης

Η παρέμβαση επικεντρώνεται καταρχάς στον εντοπισμό και τη θεραπεία του αίτιου που προκαλεί την ακανθώδη μελάγχρωση, όπως η απώλεια βάρους, η σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα ή η διόρθωση ορμονικών διαταραχών. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, το πρόβλημα υποχωρεί αν διακοπεί κάποιο φάρμακο που σχετίζεται με την εμφάνιση των βλαβών.

• Τοπικά σκευάσματα που συνταγογραφεί ο δερματολόγος με ρετινοειδή, ουρία, γαλακτικό ή σαλικυλικό οξύ, βιταμίνη D
• Λέιζερ θεραπείες για αραίωση της επιφανειακής στιβάδας του δέρματος
• Αντιβιοτικές αλοιφές ή καθαριστικά για τον περιορισμό κνησμού και οσμής
• Ειδική διατροφή προς μείωση των επιπέδων ινσουλίνης στο αίμα

Στόχος κάθε θεραπείας είναι η ανακούφιση των συμπτωμάτων, η βελτίωση της όψης του δέρματος και, εφόσον γίνεται, η αντιμετώπιση της κύριας αιτίας. Παρόλα αυτά, για ορισμένα άτομα η δερματική αλλοίωση δεν υποχωρεί ακόμη και μετά τη βελτίωση της υγείας, ενώ μερικές φορές το φαινόμενο προκαλείται χωρίς σαφή παράγοντα.

Υπάρχει τρόπος πρόληψης;

Όταν η ακανθώδης μελάγχρωση σχετίζεται με αυξημένο σωματικό βάρος, συνιστάται να διατηρείται η σωματική μάζα εντός φυσιολογικών ορίων και να ακολουθείται διατροφή που συμβάλλει στη ρύθμιση της ινσουλίνης. Είναι επίσης σημαντικό να δίδεται αγωγή για υποκείμενες παθήσεις, όπως ενδοκρινικές διαταραχές, και να αποφεύγεται η χρήση φαρμάκων που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης αυτών των αλλοιώσεων.

Σύντομη ανασκόπηση της ακανθώδους μελάγχρωσης

Η ακανθώδης μελάγχρωση είναι δερματική διαταραχή που συνδέεται συχνά με μεταβολικές ή ορμονικές διαταραχές, μολονότι μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα χωρίς προφανές πρόβλημα υγείας. Εάν παρατηρηθούν σκούρες βελούδινες περιοχές στο δέρμα, ειδικά όταν η εξάπλωση τους είναι ταχεία, είναι σκόπιμο να ζητηθεί η γνώμη δερματολόγου. Ο ειδικός θα εντοπίσει την αιτία και θα προτείνει τα κατάλληλα επόμενα βήματα καθώς και συμβουλές για τη φροντίδα του δέρματος.