Υπερμελάγχρωση και υπομελάγχρωση

Οι αλλαγές στο χρώμα του δέρματος αποτελούν ένα σύνηθες φαινόμενο που απασχολεί πολλούς ανθρώπους. Καταστάσεις όπως η υπερμελάγχρωση ή η υπομελάγχρωση μπορούν να τροποποιήσουν τόσο την όψη του δέρματος όσο και να δημιουργήσουν ψυχολογική δυσφορία. Είναι σημαντικό να ενημερωθούμε για τις διαθέσιμες θεραπείες, αλλά και για τους τρόπους φροντίδας στο σπίτι που περιορίζουν τις ανεπιθύμητες μεταβολές.

Φροντίδα της υπερμελάγχρωσης

Η υπερμελάγχρωση περιγράφει την εμφάνιση πιο σκούρων κηλίδων λόγω αυξημένης παραγωγής μελανίνης. Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα στοιχεία που προκάλεσαν το πρόβλημα στον χρωματικό τόνο του δέρματος.

Τοπικές αγωγές

Όταν το δέρμα απαιτεί ήπια αντιμετώπιση, συστήνονται σκευάσματα με βιταμίνη C ή οξέα όπως το αζελαικό και το κοζικό οξύ. Σε διαφορετικές περιπτώσεις, δερματολόγοι μπορούν να προτείνουν κρέμες που περιέχουν δρώντα συστατικά όπως υδροκινόνη, τρετινοΐνη ή ελαφριά κορτικοστεροειδή. Καμιά φορά, δύο ή περισσότεροι αυτοί παράγοντες συνδυάζονται στο ίδιο προϊόν.

Επεμβατικές μέθοδοι και καινοτόμες τεχνικές

Ειδικές θεραπείες, όπως το χημικό πίλινγκ ή η μεσοθεραπεία με μικροβελόνες, συμβάλλουν στη μείωση της έντασης των κηλίδων και βελτιώνουν την ομοιομορφία του τόνου του δέρματος. Επίσης, θεραπείες με φως ή πλάσμα εμπλουτισμένο με αιμοπετάλια μπορεί να ενισχύσουν τη σύσταση και την ανάπλαση της επιδερμίδας.

Σχετικά με το κόστος

Οι περισσότερες μέθοδοι που στοχεύουν στη διόρθωση του χρωματικού τόνου δεν καλύπτονται από ασφαλιστικά ταμεία, επομένως καλό είναι να συμφωνείται από νωρίς το θεραπευτικό πλάνο με τον ειδικό.

Αυτοφροντίδα και συμβουλές για το σπίτι

Πριν υιοθετηθούν αυτόνομες πρακτικές, η συμβουλή από δερματολόγο είναι απαραίτητη. Συνίσταται πάντοτε ήπια ρουτίνα φροντίδας, χρήση χρωματικών αντηλιακών ή κατάλληλου μακιγιάζ ώστε να περιορίζονται οι εμφανείς μεταβολές.

Συχνότερες μορφές μελαγχρωματικών κηλίδων

Κηλίδες λόγω ήλιου

Κηλίδες ανοικτού καφέ ή σκούρου χρώματος, γνωστές και ως πανάδες ή γεροντικές, παρατηρούνται συχνά σε χέρια, πρόσωπο και στήθος που εκτίθενται στον ήλιο. Παρότι δεν είναι επικίνδυνες, μπορούν να αντιμετωπιστούν με κρέμες που περιέχουν υδροκινόνη, ρητινοειδή ή κορτικοστεροειδή για να μειωθεί η έντασή τους. Επιλεκτικά, διαδικασίες όπως χημικά πίλινγκ ή δερμοαπόξεση βοηθούν να περιορίζεται η ορατότητά τους.

Μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση

Μετά από εγκαύματα, ακμή ή δερματίτιδες είναι σύνηθες να εμφανιστούν σκουρόχρωμες περιοχές, γνωστές ως μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση. Τείνουν να εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα με σκούρο δέρμα. Αυτές οι κηλίδες συνήθως αμβλύνονται με τον χρόνο, ωστόσο η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια. Θεραπευτικά, στόχος είναι η μειωση της φλεγμονής και η αποχρωματική δράση με χρήση κρεμών ή και περισσότερο επιθετικών μεθόδων (χημικά πίλινγκ, λέιζερ). Η συστηματική χρήση αντηλιακού είναι απαραίτητη.

Εφηλίδες (φακίδες)

Οι εφηλίδες εμφανίζονται από μικρή ηλικία, γίνονται πιο έντονες την άνοιξη και το καλοκαίρι και συνήθως ξεθωριάζουν τον χειμώνα. Τείνουν να εμφανίζονται περισσότερο σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση και κατά κανόνα δεν συνδέονται με κίνδυνο. Συνιστάται η αποφυγή της ηλιακής έκθεσης και, αν χρειάζεται, η εφαρμογή θεραπειών όπως χημικό πίλινγκ, λέιζερ ή προϊόντα με ρετινόλη που μπορούν να απαλύνουν την όψη τους.

Οικιακή φροντίδα και φυσικές λύσεις

• Αντηλιακή προστασία: Η συστηματική χρήση κρέμας με δείκτη προστασίας, προστατευτικά ρούχα και αποφυγή έκθεσης στον ήλιο συμβάλλουν τόσο στην πρόληψη νέων κηλίδων όσο και στη βελτίωση προϋπαρχουσών αλλοιώσεων.
• Διατροφή και βιταμίνες: Έλλειψη βιταμίνης Β12 μπορεί να οδηγήσει σε υπερμελάγχρωση, ιδίως σε άτομα με πιο σκούρο δέρμα. Τροφές πλούσιες σε Β12, όπως το συκώτι μοσχαριού, τα ψάρια, τα αυγά και το γιαούρτι υποστηρίζουν την υγεία του δέρματος.
• Φροντίδα δέρματος: Προτείνεται μια απλή αλλά συστηματική καθημερινή ρουτίνα που να περιλαμβάνει καθαρισμό, ενυδάτωση και αντηλιακή προστασία. Ενδείκνυνται και κάποιες λευκαντικές κρέμες χωρίς ιατρική συνταγή, με συστατικά όπως αζελαικό οξύ, γλυκολικό οξύ, κοζικό οξύ, σαλικυλικό οξύ ή βιταμίνη C. Πριν τη χρήση ισχυρότερων προϊόντων, είναι σημαντικό να γίνεται διαβούλευση με ειδικό υγείας.

Τι είναι η υπομελάγχρωση;

Η υπομελάγχρωση χαρακτηρίζεται από σημεία που έχουν πιο ανοιχτό χρώμα σε σχέση με το υπόλοιπο δέρμα. Αυτές οι αλλαγές οφείλονται σε μείωση της παραγωγής μελανίνης, με λευκές ή πιο ανοιχτές κηλίδες να εμφανίζονται σε διάφορα μέρη του σώματος.

Κύριες αιτίες υπομελάγχρωσης

• Λεύκη: Σε αυτή την πάθηση, η καταστροφή των κυττάρων που παράγουν μελανίνη από ανοσολογικούς μηχανισμούς οδηγεί σε ομαλές λευκές κηλίδες που μπορεί να διευρυνθούν ή να παραμείνουν σταθερές. Η λεύκη συχνά εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία και σε άτομα με ιστορικό αυτοάνοσων νοσημάτων. Η θεραπεία επικεντρώνεται στην κάλυψη, στην ενίσχυση της επαναμελάγχρωσης μέσω κρεμών, φωτοθεραπείας ή άλλων ειδικών σκευασμάτων.
• Αλφισμός: Πρόκειται για κληρονομική διαταραχή, όπου λόγω έλλειψης ενζύμου δεν παράγεται μελανίνη. Τα άτομα με αλφισμό παρουσιάζουν πολύ ανοιχτόχρωμα μαλλιά, δέρμα και μάτια, έχουν υψηλή ευαισθησία στον ήλιο και βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος.
• Pityriasis versicolor: Μυκητιασική λοίμωξη που προκαλεί μικρές, λεπιδώδεις αλλοιώσεις στο δέρμα οι οποίες μπορεί να είναι ανοιχτότερες ή σκουρότερες από το φυσιολογικό χρώμα της επιδερμίδας, χωρίς συχνά συνοδά συμπτώματα, αλλά περιστασιακά μπορεί να εμφανιστεί φαγούρα. Το θεραπευτικό σχήμα στηρίζεται στη χρήση αντιμυκητιασικών παραγόντων.
• Δερματικοί τραυματισμοί: Εγκαύματα, φουσκάλες ή φλεγμονές ενδέχεται να οδηγήσουν σε προσωρινή υπομελάγχρωση της τραυματισμένης περιοχής. Συνήθως, το χρώμα επανέρχεται σταδιακά, όμως αν απαιτείται, μπορεί να χρησιμοποιηθεί καλυπτικό μακιγιάζ έως ότου ολοκληρωθεί η αποκατάσταση.
• Άλλα νοσήματα: Παθήσεις όπως το έκζεμα, η ψωρίαση, η pityriasis alba και ο lichen sclerosus ενδέχεται, επίσης, να συμβάλλουν στην απώλεια μελανίνης.

Πρακτικές συμβουλές για το σπίτι

• Καλυπτικά προϊόντα: Η χρήση ειδικής καλυπτικής καλλυντικής σειράς, αυτομαυριστικών κρεμών ή βαφών δέρματος μπορεί να ελαχιστοποιήσει την ορατότητα των κηλίδων.
• Αντηλιακή προστασία: Προτιμάτε αντηλιακό με SPF 30 ή μεγαλύτερη προστασία, φορέστε ρούχα που καλύπτουν την επιδερμίδα και παραμείνετε σε σκιερά μέρη. Έτσι, αποφεύγονται ηλιακές βλάβες που κάνουν τις διαφορές στο χρώμα του δέρματος εντονότερες.
• Εναλλακτικές τεχνικές: Ως μέθοδος δοκιμής αναφέρονται μερικές φυσικές λύσεις όπως μίγμα σκόνης σπόρων bakuchiol με λάδι καρύδας ή τζίντζερ. Είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε δερματολόγο πριν τη δοκιμή τέτοιων μεθόδων για τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες ή αλλεργίες.

Τρόποι πρόληψης των αλλαγών στο δέρμα

Πρόληψη υπερμελάγχρωσης

• Προτιμήστε αντηλιακά προϊόντα και καπέλα με φαρδιά γείσο, ιδιαίτερα κατά τις ηλιόλουστες ώρες.
• Αποφεύγετε την υπαίθρια παραμονή τις ώρες έντονης ηλιακής ακτινοβολίας, μεταξύ 10.00 και 14.00.
• Υιοθετήστε μια απλή και ήπια ρουτίνα φροντίδας σύμφωνα με τις εισηγήσεις του δερματολόγου σας.
• Χρησιμοποιείτε συστηματικά όσα προϊόντα έχουν συσταθεί για τη θεραπεία των χρωματικών μεταβολών του δέρματος.

Πρόληψη υπομελάγχρωσης

• Αντιμετωπίζετε άμεσα τραυματισμούς, λοιμώξεις ή εξανθήματα στο δέρμα.
• Ελαττώστε την επαφή με χημικές ουσίες που ενδέχεται να προκαλέσουν εγκαύματα ή κακώσεις.
• Προστατεύετε καθημερινά το δέρμα σας με κατάλληλο αντηλιακό και ενδυμασία.

Κύρια σημεία

Η υπερμελάγχρωση και η υπομελάγχρωση σχετίζονται με τις λειτουργίες παραγωγής της μελανίνης στον οργανισμό. Αν και η πλήρης αποφυγή αυτών των διαταραχών δεν είναι πάντα εφικτή, η έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση βελτιώνει ουσιαστικά την κατάσταση του δέρματος. Συνήθως, τα επιθυμητά αποτελέσματα εμφανίζονται μέσα σε μερικούς μήνες, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαδικασία διαρκεί περισσότερο. Η τακτική συνέχιση της ενδεδειγμένης θεραπείας κρίνεται απαραίτητη, ακόμη και αν οι πρώτες αλλαγές αργούν να φανούν. Εξίσου σημαντική παραμένει και η αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο μέσω υπεύθυνης καθημερινής προστασίας για τη διατήρηση υγιούς δέρματος.