Σύνδρομο Αντιφωσφολιπιδικών Αντισωμάτων: Συμπτώματα, Διάγνωση και Θεραπεία

Το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο αποτελεί μια πάθηση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα προκαλεί λανθασμένα δημιουργία θρόμβων αίματος. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικά συμπτώματα και σοβαρές επιπλοκές, ανάλογα με το σημείο του σώματος όπου σχηματίζεται ο θρόμβος.

Συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν με το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο

Το πιο συνηθισμένο χαρακτηριστικό του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου είναι η παρουσία θρόμβων στο αίμα. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το ποιο αγγείο μπλοκάρεται:

• Πόνος στο στήθος
• Αίσθημα ναυτίας
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Πόνος, κοκκίνισμα ή πρήξιμο σε άκρα
• Δυσχέρεια ή ασάφεια στην ομιλία
• Ενοχλήσεις στον αυχένα, την πλάτη, τα χέρια ή τη γνάθο
• Επαναλαμβανόμενες αποβολές

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν και άλλες εκδηλώσεις:

• Αιμορραγία από τη μύτη ή τα ούλα εξαιτίας μειωμένου αριθμού αιμοπεταλίων
• Αναιμία λόγω ελάττωσης των ερυθρών αιμοσφαιρίων
• Εμφάνιση ιδιαίτερου ή μωβ δερματικού εξανθήματος
• Βλάβη στις καρδιακές βαλβίδες
• Συνεχείς κεφαλαλγίες
• Διαταραχές μνήμης

Πιθανές επιπλοκές του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου

Η ανάπτυξη θρόμβων εξαιτίας του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές, κάποιες φορές απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις:

• Γενικευμένη φλεβική θρόμβωση, που αφορά κυρίως τις εν τω βάθει φλέβες των κάτω άκρων αλλά είναι δυνατό να εμφανιστεί και στα άνω άκρα ή την περιοχή της λεκάνης. Ποσοστό αυτών των περιστατικών αποδίδεται στο συγκεκριμένο σύνδρομο.
• Πνευμονική εμβολή, όπου ο αποκολλημένος θρόμβος μεταφέρεται στους πνεύμονες, φράζοντας αγγεία και προκαλώντας οξεία απειλητική κατάσταση, ενώ παράλληλα ενδέχεται να αυξηθεί η πίεση στην πνευμονική κυκλοφορία.
• Έμφραγμα του μυοκαρδίου, όταν ένας θρόμβος διακόπτει την αιμάτωση της καρδιάς και οδηγεί σε καρδιακό επεισόδιο.
• Εγκεφαλικό επεισόδιο, εάν ο θρόμβος περάσει στα εγκεφαλικά αγγεία με αποτέλεσμα διαταραχές στην ομιλία, στην κίνηση, στην όραση ή άλλες μόνιμες επιπτώσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις προκαλείται παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (μίνι-εγκεφαλικό).
• Διαταραχές της λειτουργίας των νεφρών λόγω ελαττωμένης αιματικής ροής, που ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμα και σε νεφρική ανεπάρκεια. Σπανίως εκδηλώνεται η καταστροφική μορφή του συνδρόμου, με εκτεταμένο πολυοργανικό σχηματισμό θρόμβων.

Πώς γίνεται η διάγνωση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου

Η διάγνωση περιλαμβάνει αιματολογικές εξετάσεις για τον εντοπισμό χαρακτηριστικών αυτοαντισωμάτων:

• Αντικαρδιολιπινικά αντισώματα
• Αντισώματα έναντι της βήτα-2 γλυκοπρωτεΐνης Ι
• Δείκτης αντιπηκτικού του λύκου

Οι εξετάσεις αυτές πρέπει να επαναληφθούν σε διάστημα τουλάχιστον 12 εβδομάδων. Η διάγνωση τίθεται όταν υπάρχει τουλάχιστον ένα θετικό αποτέλεσμα σε κάθε ελέγχο.

Η ανίχνευση μόνο των αντισωμάτων δεν επαρκεί – απαιτείται και παρουσία κλινικών εκδηλώσεων. Τυπικά, η διάγνωση τίθεται μετά από πρώτο επεισόδιο θρόμβωσης ή πολλαπλές αποβολές.

Αντιμετώπιση και καθημερινότητα με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο

Παρότι προς το παρόν δεν υφίσταται θεραπεία που να εξαλείφει οριστικά το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, η αντιμετώπισή του μπορεί να προλάβει επιπλοκές με μεγάλη αποτελεσματικότητα. Στόχος της αγωγής είναι η πρόληψη νέων θρόμβων και η παρεμπόδιση της επέκτασης υπαρχόντων.

Συνήθως χορηγούνται αντιπηκτικά φάρμακα: ταχείας δράσης υποδόριος ηπαρίνη, χρόνια χορήγηση από του στόματος βαρφαρίνης ή χαμηλές δόσεις ασπιρίνης. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας απαιτείται συνεχής παρακολούθηση για σημεία αιμορραγίας.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Η αγωγή στις γυναίκες με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου αποβολών. Κατά την εγκυμοσύνη συνιστώνται ενέσεις ηπαρίνης μέχρι τον τοκετό, ενώ παράλληλα μπορεί να χορηγηθεί μικρή δόση ασπιρίνης. Η βαρφαρίνη δεν ενδείκνυται λόγω επικινδυνότητας για το έμβρυο.

Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων αποβολών, ο ιατρός μπορεί να προτείνει:

• Ενέσεις ενοξαπαρίνης (αντιπηκτικό)
• Χορήγηση κορτικοστεροειδών για ρύθμιση της υπερδραστήριας ανοσιακής αντίδρασης
• Ενδοφλέβια χορήγηση ανοσοσφαιρίνης

Αλλαγές στον τρόπο ζωής και μακροχρόνια παρακολούθηση

Τα άτομα που πάσχουν συνήθως χρειάζεται να λαμβάνουν σταθερά τα συνταγογραφούμενα φάρμακά τους, συχνά για το υπόλοιπο της ζωής τους. Πρέπει να ενημερώνουν τον γιατρό για κάθε φάρμακο που λαμβάνουν – ακόμη και χωρίς ιατρική συνταγή – για την αποφυγή επικίνδυνων αλληλεπιδράσεων, ιδιαίτερα με βαρφαρίνη ή ασπιρίνη.

Η χρήση αντιπηκτικών αυξάνει τον κίνδυνο εντονότερης αιμορραγίας. Σε περίπτωση εμφάνισης:

• Περίοδοι με αυξημένη ή μη συνηθισμένη αιμορραγία
• Ρινική αιμορραγία
• Αιμορραγία από τα ούλα
• Αίμα στα κόπρανα ή πολύ σκούρα κόπρανα
• Έμετος με ίχνη αίματος
• Αιφνίδιες μεταβολές στην όραση
• Έντονος πονοκέφαλος ή κοιλιακός πόνος
• Δυσκολία στην κίνηση μυών ή άκρων

– είναι απαραίτητη η άμεση επικοινωνία με τον γιατρό.

Η σωστή διαχείριση επιπρόσθετων παραγόντων κινδύνου έχει ιδιαίτερη σημασία, όπως η παχυσαρκία, η υπέρταση, η υπερχοληστερολαιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης ή άλλα αυτοάνοσα νοσήματα. Δεν συνιστάται η χορήγηση οιστρογόνων (όπως σε μερικά αντισυλληπτικά ή θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης), επειδή αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης θρόμβων.

Υιοθετήστε πιο υγιεινές συνήθειες

Η διακοπή του καπνίσματος είναι καθοριστική για όσους πάσχουν, καθώς το κάπνισμα επιβαρύνει τα αγγεία και εντείνει τον κίνδυνο θρομβώσεων. Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους μέσω ισορροπημένης δίαιτας πλούσιας σε φρούτα και λαχανικά συμβάλλει στην υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος.

Για τα άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά, απαιτείται ιατρική συμβουλή πριν αυξήσουν την κατανάλωση λαχανικών με υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Κ (όπως σπανάκι, λαχανίδα), διότι μπορεί να επηρεαστούν τα φάρμακα. Συμπληρώματα διατροφής όπως το τζίντζερ, το τζίνκο και η βιταμίνη Ε μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας – η χρήση τους πρέπει να συμφωνείται πάντοτε με ιατρό.

Η πρόσληψη αλκοόλ πρέπει να είναι περιορισμένη – ειδικά αν χορηγείται βαρφαρίνη, καθώς το αλκοόλ και η υπερβολική κατανάλωση χυμού κράνμπερι μπορεί να αλληλεπιδράσουν με το φάρμακο.

Η τακτική άσκηση συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου καρδιακών νοσημάτων και διαβήτη, ωστόσο όσοι λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή πρέπει να αποφεύγουν αθλήματα με συχνές συγκρούσεις, λόγω αυξημένου κινδύνου τραυματισμών και εσωτερικής αιμορραγίας.

Σύνοψη

Το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας θρόμβων στο αίμα, γεγονός που μπορεί να επιφέρει σοβαρές επιπλοκές για την υγεία. Αν και δεν θεραπεύεται πλήρως, η έγκαιρη και κατάλληλη αντιμετώπιση προλαμβάνει τις επιπλοκές και προσφέρει καλή ποιότητα ζωής. Είναι απαραίτητο να συμβουλεύεστε τακτικά τον γιατρό, να ακολουθείτε το θεραπευτικό σχέδιο και να επιλέγετε υγιεινές συνήθειες για να μειώσετε τους κινδύνους.