Βραδυκαρδία (αργός καρδιακός ρυθμός): συμπτώματα, αιτίες και θεραπεία

Οι διαταραχές στον ρυθμό της καρδιάς μπορούν να εμφανιστούν με διάφορα συμπτώματα. Εάν παρατηρήσετε χαμηλό σφυγμό και ταυτόχρονα νιώθετε ανησυχητικά σημάδια, είναι σημαντικό να επισκεφθείτε άμεσα ιατρό. Η ιατρική συμβουλή είναι επίσης απαραίτητη αν εμφανιστούν νέα προβλήματα ή αν υπάρξει αλλαγή στα ήδη υπάρχοντα συμπτώματα.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου απαιτείται να αναζητήσετε το ταχύτερο δυνατό βοήθεια σε επείγοντα περιστατικά. Προσέξτε ιδιαίτερα εάν ξαφνικά υπάρξουν:

• Έντονος πόνος στο στήθος που διαρκεί μερικά λεπτά ή και περισσότερο,
• Δύσπνοια ή δυσκολία στην αναπνοή,
• Αιφνίδιος ίλιγγος, αδυναμία ή απώλεια αισθήσεων.

Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδεικνύουν μια σοβαρή κατάσταση και απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

Αίτια βραδυκαρδίας

Η βραδυκαρδία, δηλαδή ο αργός καρδιακός ρυθμός, προκαλείται συχνά από διάφορα προβλήματα υγείας. Τα συχνότερα αίτια περιλαμβάνουν:

• Έλλειψη ηλεκτρολυτών όπως ασβέστιο, μαγνήσιο και κάλιο,
• Διατροφικές διαταραχές, μεταξύ αυτών η ψυχογενής ανορεξία,
• Φλεγμονές της καρδιάς (μυοκαρδίτιδα, ενδοκαρδίτιδα, περικαρδίτιδα),
• Λοιμώξεις, όπως η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα που μπορεί να βλάψει τις καρδιακές βαλβίδες,
• Ρευματικός πυρετός,
• Νόσος του Lyme ύστερα από τσίμπημα τσιμπουριού,
• Νόσος Chagas που μεταδίδεται από συγκεκριμένα έντομα,
• Χρήση φαρμάκων όπως β-αναστολείς, αναστολείς διαύλων ασβεστίου, αντιαρρυθμικά, κατασταλτικά και άλλα,
• Επεμβάσεις στην καρδιά όπως αντικατάσταση βαλβίδων,
• Ακτινοθεραπεία.

Παράγοντες κινδύνου

Κάθε παράγοντας που αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων δύναται να συμβάλει και στην εμφάνιση βραδυκαρδίας. Οι κυριότεροι μεταξύ αυτών είναι:

• Προχωρημένη ηλικία,
• Υψηλή αρτηριακή πίεση,
• Κάπνισμα,
• Συχνή ή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ,
• Χρόνιο άγχος και στρες,
• Χρήση ναρκωτικών ουσιών, ιδιαίτερα οπιοειδών ή κάνναβης.

Διαγνωστικές μέθοδοι για τη βραδυκαρδία

Για τον εντοπισμό των αιτίων του μειωμένου καρδιακού ρυθμού δεν αρκεί ο απλός κλινικός έλεγχος· συχνά απαιτούνται επιπλέον διαγνωστικές εξετάσεις:

• Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) για τη μελέτη της ηλεκτρικής δραστηριότητας της καρδιάς.
• Ημερήσια καταγραφή καρδιακού ρυθμού (Holter), με φορητή συσκευή, για συνεχή παρακολούθηση επί 24 ώρες.
• Συσκευή καταγραφής επεισοδίων, που λειτουργεί παρόμοια με το Holter, αλλά καταγράφει μόνο όταν εμφανίζονται συμπτώματα.
• Δοκιμασία κλίσης τραπεζιού, όταν υπάρχουν λιποθυμικά επεισόδια ώστε να εκτιμηθούν οι αλλαγές στην κυκλοφορία του αίματος με αλλαγή στάσης.
• Δοκιμασία κοπώσεως, όπου ελέγχεται η αντίδραση της καρδιάς κατά τη βάδιση σε διάδρομο ή την ποδηλασία.
• Διαγνωστικός έλεγχος ύπνου, σε περίπτωση που υπάρχει υποψία για σύνδεση της βραδυκαρδίας με υπνική άπνοια.
• Εργαστηριακές εξετάσεις, με έλεγχο ηλεκτρολυτών (ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο), θυρεοειδικών ορμονών, τροπονίνης αλλά και τοξικολογικός έλεγχος εάν υπάρχει υποψία για φαρμακευτική αιτιολογία.

Δυνατότητες θεραπείας

Όταν ο αργός σφυγμός δεν οδηγεί σε συμπτώματα, συνήθως δεν απαιτείται θεραπευτική παρέμβαση. Εάν υπάρξουν ενδείξεις, η αντιμετώπιση εξαρτάται από το υποκείμενο αίτιο του διαταραγμένου ρυθμού. Για παράδειγμα, στην περίπτωση που ευθύνεται κάποια δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, η σωστή ρύθμιση αυτής συνήθως αποκαθιστά τη συχνότητα του καρδιακού ρυθμού. Όταν υπεύθυνα είναι τα φάρμακα, ο ιατρός ίσως τροποποιήσει τη δόση ή συστήσει εναλλακτικό σκεύασμα.

Σε σοβαρή επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού εφαρμόζονται μέθοδοι όπως:

• Ενδοφλέβια φαρμακευτική αγωγή που προσωρινά αυξάνει τη συχνότητα των καρδιακών παλμών,
• Προσωρινός βηματοδότης που αποστέλλει ηλεκτρικά ερεθίσματα μέσω του δέρματος του θώρακα,
• Μόνιμος βηματοδότης, σε περιπτώσεις αδράνειας του φυσιολογικού βηματοδότη της καρδιάς (φλεβοκομβικός κόμβος), όπου τοποθετείται εμφυτεύσιμος μηχανισμός για διατήρηση του ρυθμού· τα σύγχρονα συστήματα εμφυτεύονται με ελάχιστα επεμβατική μέθοδο για πιο σύντομη ανάρρωση.

Πρόληψη της βραδυκαρδίας

Για τη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης βραδυκαρδίας, η φροντίδα της καρδιαγγειακής υγείας έχει ιδιαίτερη σημασία. Ακολουθούν ορισμένοι βασικοί τρόποι πρόληψης:

• Τακτικές προληπτικές ιατρικές εξετάσεις,
• Σχολαστική τήρηση του θεραπευτικού πλάνου και λήψη φαρμάκων μόνο όπως ορίζει ο ιατρός,
• Σωματική άσκηση,
• Επιλογή διατροφής φτωχής σε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη, αλλά πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης,
• Υιοθέτηση υγιούς σωματικού βάρους,
• Ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων χοληστερόλης,
• Αποφυγή καπνού,
• Πολύ περιορισμένη και σύμφωνη με τις εξατομικευμένες ιατρικές οδηγίες κατανάλωση αλκοόλ.

Για όσους έχουν διαγνωστεί με καρδιοπάθεια, η αυστηρή τήρηση των οδηγιών του γιατρού είναι απολύτως αναγκαία και οποιαδήποτε νέα ή μεταβαλλόμενα συμπτώματα πρέπει να αναφέρονται άμεσα.

Σημεία που αξίζει να γνωρίζετε

Ως βραδυκαρδία ορίζεται η κατάσταση όπου η καρδιά χτυπά λιγότερες από 60 φορές το λεπτό. Σε πολλούς ανθρώπους αυτή η συχνότητα θεωρείται φυσιολογική, ιδίως αν δεν συνοδεύεται από ενοχλήσεις. Παρόλα αυτά, η αιφνίδια εμφάνιση θωρακικού πόνου, δυσκολίας στην αναπνοή ή ζάλης απαιτεί άμεση ιατρική επέμβαση. Οι χειρισμοί αντιμετώπισης εξαρτώνται από το τι την προκαλεί – από απλή τροποποίηση φαρμάκων μέχρι και εμφύτευση βηματοδότη. Η διατήρηση ενός σταθερού και υγιούς καρδιακού ρυθμού προϋποθέτει συνεχή φροντίδα της καρδιάς.