Πώς αλλάζει η λειτουργία του εντέρου κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου

Οι ορμονικές μεταβολές που συνοδεύουν κάθε φάση του εμμηνορροϊκού κύκλου μπορούν να επηρεάσουν διάφορα συστήματα του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του εντέρου. Αυτό εξηγεί γιατί πολλές γυναίκες παρατηρούν αλλαγές στη λειτουργία της πέψης ή παρουσιάζουν ενοχλήσεις λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως. Στο άρθρο αυτό εξετάζονται αναλυτικά οι μεταβολές της εντερικής λειτουργίας μέσα στον εμμηνορροϊκό κύκλο, τα αίτια που τις προκαλούν και οι περιπτώσεις όπου απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.

Φάσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου και ορμονικές μεταβολές

Οι τέσσερις βασικές φάσεις

Ο εμμηνορροϊκός κύκλος διακρίνεται σε τέσσερις διαδοχικές φάσεις: εμμηνόρροια, ωοθυλακική, ωορρηξία και ωχρινική. Κάθε στάδιο χαρακτηρίζεται από διαφορετικά επίπεδα οιστρογόνων, προγεστερόνης και άλλων ορμονών. Οι ορμόνες αυτές ρυθμίζουν όχι μόνο τις αναπαραγωγικές λειτουργίες, αλλά και τη δραστηριότητα του γαστρεντερικού συστήματος.

Πώς επηρεάζουν οι ορμόνες το έντερο

• Τα οιστρογόνα συμβάλλουν στην αύξηση της κινητικότητας του εντέρου, με αποτέλεσμα στις φάσεις όπου κυριαρχούν να παρατηρείται συχνότερα αυξημένη δραστηριότητα του πεπτικού συστήματος.
• Η προγεστερόνη δρα χαλαρώνοντας τους λείους μυς και τείνει να επιβραδύνει την περισταλτικότητα του εντέρου, οδηγώντας συχνά σε φουσκώματα ή δυσκοιλιότητα.

Μεταβολές της λειτουργίας του εντέρου ανά φάση του κύκλου

Φάση εμμηνόρροιας

Κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας, τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης μειώνονται αισθητά, σηματοδοτώντας μια νέα αρχή για τον οργανισμό. Οι προσταγλανδίνες, ουσίες που ευνοούν τη σύσπαση της μήτρας, μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να εντείνουν τη δραστηριότητα του εντέρου, προκαλώντας συχνότερες κενώσεις ή πιο υδαρή κόπρανα. Η δράση των προσταγλανδινών εκτείνεται και στους εντερικούς μύες, επιτείνοντας τα παραπάνω φαινόμενα.

Ωοθυλακική φάση

Με την έναρξη της ωοθυλακικής φάσης και την αύξηση της συγκέντρωσης των οιστρογόνων, η λειτουργία του εντέρου επιστρέφει συνήθως σε κανονικά επίπεδα, καθώς τα οιστρογόνα ενισχύουν την περισταλτικότητα. Οι περισσότερες γυναίκες αυτή την περίοδο δεν παρατηρούν σημαντικές διαταραχές στην πέψη.

Ωορρηξία

Στην ωορρηξία, έχει παρατηρηθεί μέγιστη τιμή στα επίπεδα των οιστρογόνων παράλληλα με απότομες αλλαγές σε άλλες ορμόνες, όπως η ωχρινοτρόπος ορμόνη. Παρόλο που για πολλές γυναίκες το πεπτικό συνεχίζει να λειτουργεί ομαλά, σε κάποιες ενδέχεται να παρουσιαστεί αίσθηση φουσκώματος ή δυσφορίας. Όσες έχουν ευαίσθητο γαστρεντερικό μπορεί να εμφανίσουν επεισόδια διάρροιας.

Ωχρινική φάση

Μετά την ωορρηξία, αυξάνονται τα επίπεδα προγεστερόνης, γεγονός που προκαλεί περαιτέρω χαλάρωση στους λείους μύες του εντέρου και συχνά επιβραδύνει τη φυσιολογική κινητικότητα. Σε αυτό το στάδιο οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα δυσκοιλιότητα, φούσκωμα και αίσθηση βάρους. Επίσης, στη διάρκεια του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου εντείνονται τα συναισθηματικά συμπτώματα και ενδέχεται να επιδεινωθούν οι πεπτικές ενοχλήσεις ως αποτέλεσμα των διατροφικών συνηθειών.

Συχνές πεπτικές διαταραχές κατά τη διάρκεια του κύκλου

• Η διάρροια παρατηρείται συχνότερα στη φάση της εμμηνόρροιας λόγω της δράσης των προσταγλανδινών.
• Το φούσκωμα μπορεί να εκδηλωθεί τόσο πριν την έναρξη της περιόδου (λόγω προγεστερόνης) όσο και κατά την ωορρηξία.
• Η δυσκοιλιότητα χαρακτηρίζει κυρίως την ωχρινική φάση, όπου καταγράφονται τα υψηλότερα επίπεδα προγεστερόνης.

Επιστημονική ερμηνεία των μεταβολών

Μελέτες έχουν τεκμηριώσει ότι οι ορμόνες του φύλου, με προεξάρχουσες την προγεστερόνη και τα οιστρογόνα, επηρεάζουν τη λειτουργία του εντέρου τόσο μέσω του νευρικού συστήματος όσο και με άμεση δράση στους μυς του εντερικού τοιχώματος. Οι προσταγλανδίνες, που εκκρίνονται πριν και κατά την εμμηνόρροια, προκαλούν σπασμούς στη μήτρα και είτε ευνοούν την αύξηση της συχνότητας των κενώσεων είτε διαταράσσουν τη συνοχή των κοπράνων, οδηγώντας σε διαρροϊκά συμπτώματα.

Εκτός από τις ορμονικές επιδράσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται αλλαγές στη διατροφή στη διάρκεια του κύκλου, με αυξημένη κατανάλωση γλυκών ή επεξεργασμένων τροφίμων, γεγονός που μπορεί να εντείνει ή να μειώσει τη δραστηριότητα του εντέρου.

Πότε οι μεταβολές στην εντερική λειτουργία θεωρούνται φυσιολογικές και πότε χρειάζεται προσοχή;

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι μεταβολές του εντέρου πριν ή κατά την εμμηνόρροια αποτελούν φυσιολογική αντίδραση στις αλλαγές των ορμονών. Εάν όμως τα συμπτώματα είναι έντονα, ενοχλητικά ή διαρκούν πάνω από μερικές ημέρες, καλό θα ήταν να παρακολουθείται η κατάσταση και να γίνεται ιατρική αξιολόγηση εάν χρειαστεί.

• Παρεμποδίζουν τα συμπτώματα την καθημερινή σας δραστηριότητα;
• Εμφανίστηκε αίμα στα κόπρανα, έντονος πόνος ή σημαντική απώλεια βάρους;
• Παρουσιάζεται πόνος ή διαταραχές στο έντερο και σε άλλες φάσεις του κύκλου;

Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθούν περαιτέρω εξετάσεις ή αντιμετώπιση.

Πότε είναι απαραίτητη η συμβουλή ιατρού;

Αν και οι συνήθεις μεταβολές του πεπτικού κατά τη διάρκεια του κύκλου δεν είναι επικίνδυνες, κάποια συμπτώματα ενδέχεται να προειδοποιούν για διαταραχές όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, την ενδομητρίωση ή άλλες γαστρεντερικές παθήσεις. Σε περίπτωση εμφάνισης ασυνήθιστων ή έντονων συμπτωμάτων, δεν συστήνεται η αυτόβουλη αντιμετώπιση και χρειάζεται επίσκεψη σε γιατρό.

Συμβουλές για τη διαχείριση της εντερικής ενόχλησης κατά τον κύκλο

• Ισορροπημένη διατροφή: Αποφύγετε επεξεργασμένα τρόφιμα, ζάχαρη και λιπαρές επιλογές. Προτιμήστε τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες, φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής αλέσεως.
• Αυξημένη πρόσληψη υγρών: Η κατανάλωση αρκετού νερού συμβάλλει στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας.
• Σωματική δραστηριότητα: Η άσκηση διεγείρει τη λειτουργία του εντέρου και περιορίζει το φούσκωμα.
• Διαχείριση του άγχους και ξεκούραση: Το στρες αυξάνει την ευαισθησία του εντέρου. Αφιερώστε χρόνο για χαλάρωση, ασκήσεις αναπνοής ή ήσυχες δραστηριότητες.
• Σταθερό καθημερινό πρόγραμμα: Η τακτικότητα στη διατροφή και τη ρουτίνα βοηθά στη διατήρηση της σταθερότητας του εντέρου.

Αναίρεση μύθων – είναι φυσιολογικές αυτές οι μεταβολές;

Συχνά διατυπώνεται η άποψη ότι οι μεταβολές στη λειτουργία του εντέρου κατά την εμμηνόρροια ή τον κύκλο αποτελούν ένδειξη παθολογίας. Ωστόσο, για το μεγαλύτερο μέρος των γυναικών, τέτοιες διακυμάνσεις είναι απολύτως φυσιολογικές. Κρίσιμο είναι να διακρίνει κανείς ποια συμπτώματα ανήκουν στη φυσιολογική διαδικασία και ποια απαιτούν ιατρική φροντίδα.

Συμπεράσματα

Η εντερική λειτουργία στις γυναίκες κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου υπόκειται σε μεταβολές που οφείλονται κυρίως στις διακυμάνσεις των ορμονών, κυρίως των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Δυσκοιλιότητα, φούσκωμα ή πιο αραιές κενώσεις εμφανίζονται συχνά, χωρίς όμως να αποτελούν συνήθως σοβαρούς κινδύνους. Η σωστή διατροφή, η καλή ενυδάτωση και η φυσική δραστηριότητα βοηθούν στη μείωση αυτών των εκδηλώσεων. Εάν οι αλλαγές στη λειτουργία του εντέρου επιμένουν, εντείνονται ή επηρεάζουν καθοριστικά την καθημερινότητα, συνιστάται ιατρικός έλεγχος για περαιτέρω διερεύνηση.