Διαταραχές μαστού: αυτοεξέταση, όγκοι και πόνος

Η τακτική προσοχή στην υγεία του στήθους βοηθά στην έγκαιρη ανίχνευση αλλαγών και μπορεί να συμβάλει στην αποτροπή σοβαρότερων παθήσεων. Αν και τα οφέλη της τακτικής αυτοεξέτασης δεν έχουν τεκμηριωθεί απόλυτα, αρκετές γυναίκες εξακολουθούν να την εφαρμόζουν. Ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε γυναίκας, ο γιατρός μπορεί να καθοδηγήσει στη σωστή τεχνική αυτοεξέτασης του μαστού και να εξηγήσει ποια είναι η καλύτερη χρονική στιγμή για τη διαδικασία.

Πώς πραγματοποιείται η αυτοεξέταση μαστών

Συνιστάται η αυτοεξέταση να γίνεται λίγες ημέρες μετά το τέλος της περιόδου, όταν οι μαστοί είναι λιγότερο ευαίσθητοι και ο ιστός πιο μαλακός, διευκολύνοντας την ψηλάφηση. Η διαδικασία μπορεί να γίνει εύκολα κατά τη διάρκεια του ντους, καθώς το σαπούνι επιτρέπει στα δάχτυλα να γλιστρούν απαλά πάνω στο δέρμα. Ελέγξτε αν εμφανίζονται εσοχές στην επιφάνεια του μαστού.

• Με ήπια πίεση των δακτύλων εξετάστε τον μαστό εξωτερικά και γύρω από αυτόν για τυχόν σκληρούς όζους κοντά στην επιφάνεια.
• Ασκείστε μεγαλύτερη πίεση για να ψηλαφήσετε τους βαθύτερους ιστούς.
• Πιέστε απαλά τη θηλή και παρατηρήστε αν εκκρίνεται υγρό, κυρίως αν αυτό έχει ίχνη αίματος.

Σε κάθε περίπτωση εντοπισμού ασυνήθιστου ογκιδίου ή αλλαγής, είναι καλό να απευθυνθείτε στον γιατρό σας. Παρόλο που οι περισσότερες ψηλαφητές βλάβες είναι καλοήθεις, κάποιες μπορεί να απαιτούν περαιτέρω έλεγχο. Για ακριβή διάγνωση, συχνά προτείνεται υπερηχογράφημα και όταν κριθεί σκόπιμο, πραγματοποιείται βιοψία.

Μαστογραφία – σημαντικό προληπτικό εργαλείο

Οι μαστογραφίες έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν αλλοιώσεις που είναι ακόμη πολύ μικρές για να ανιχνευθούν με την αφή. Δεν υπάρχει απόλυτη συναίνεση για το πότε πρέπει να ξεκινά ο τακτικός προληπτικός έλεγχος με μαστογραφία: κάποιοι γιατροί προτείνουν έναρξη μετά τα 40 έτη, ενώ άλλοι μετά τα 50. Ο ατομικός κίνδυνος λαμβάνεται επίσης υπόψη – για παράδειγμα, αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό με συγγενείς που έχουν νοσήσει από καρκίνο του μαστού, ο έλεγχος αρχίζει συχνά νωρίτερα.

• Οι γυναίκες μεταξύ 45 και 54 ετών συστήνεται να υποβάλλονται σε μαστογραφία κάθε χρόνο.
• Για όσες έχουν περάσει τα 55, ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιείται κάθε ένα ή δύο χρόνια.
• Υπάρχει δυνατότητα να συνδυαστεί η τρισδιάστατη μαστογραφία με την κλασική ψηφιακή – σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό παρέχει πιο ευκρινή απεικόνιση.

Ο κύριος στόχος της μαστογραφίας είναι η όσο το δυνατόν πιο έγκαιρη αναγνώριση μεταβολών, ώστε η θεραπεία να είναι πιο αποτελεσματική.

Αιτίες και χαρακτηριστικά του πόνου στο στήθος

Ο πόνος στο στήθος, γνωστός και ως μασταλγία, τις περισσότερες φορές οφείλεται σε φυσιολογικές διακυμάνσεις του οργανισμού κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου. Οι ορμονικές αλλαγές οδηγούν σε διόγκωση και κατακράτηση υγρών στον ιστό του μαστού, με αποτέλεσμα άσκηση πίεσης στις νευρικές απολήξεις. Για αρκετές γυναίκες, η δυσφορία αυτή κορυφώνεται τις ημέρες πριν την περίοδο ή οφείλεται σε ανεπιθύμητη ενέργεια ορμονικής αντισύλληψης.

Επιπλέον παράγοντες που μπορεί να σχετίζονται με πόνο στο στήθος είναι οι εξής:

• φλεγμονή ή λοίμωξη (ενδέχεται να σχηματιστούν πυώδεις συνάθροιες παρόμοιες με κύστεις)
• τραύμα ή κάκωση
• οζώδεις εξεργασίες του ιστού, συμπεριλαμβανομένων των όγκων
• σπάνια, διατροφολογικοί παράγοντες

Αν και οι κυστικοί σχηματισμοί στο στήθος συχνά προκαλούν πόνο, ο καρκίνος του μαστού συνήθως δεν συνοδεύεται από έντονο πόνο. Ωστόσο, αυτό δεν αποκλείει τη διάγνωση και για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό οποιαδήποτε μεταβολή να αξιολογείται προσεκτικά.

Πότε πρέπει να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή

Για κάθε ασυνήθιστο σημάδι ή μεταβολή συνιστάται άμεση επικοινωνία με τον γιατρό. Ειδικότερα, είναι σημαντικό να ζητήσετε ιατρική εκτίμηση αν διαπιστώσετε:

• την εμφάνιση νέων ή διαφορετικών ογκιδίων στον μαστό ή στη μασχάλη
• εισολκή της θηλής
• εσοχές ή ρυτίδωση στην επιφάνεια του δέρματος του στήθους
• έκκριση από τη θηλή, κυρίως αν είναι διαυγής ή έχει ίχνη αίματος
• ερυθρότητα, πόνο ή απολέπιση του δέρματος
• οποιαδήποτε άλλη ασυνήθιστη αλλαγή στον μαστό
• πόνο που εντείνεται ή επιμένει για περισσότερο από δύο εβδομάδες και επηρεάζει τον ύπνο

Η πλειονότητα των αλλαγών στον μαστό δεν συνιστά κίνδυνο, ωστόσο τα σημαντικά προβλήματα είναι ευκολότερα αντιμετωπίσιμα όταν εντοπίζονται σε πρώιμο στάδιο.

Σημεία που αξίζει να έχετε υπόψη

Οι περισσότερες αλλοιώσεις στον μαστό είναι καλοήθεις, αλλά κάθε αλλαγή πρέπει να αξιολογείται από γιατρό. Η έγκαιρη αντίδραση αυξάνει την ασφάλεια και, αν απαιτείται, συμβάλλει στην κατάλληλη θεραπεία.