Επανορθωτική επέμβαση μαστού μετά από μαστεκτομή: επιλογές και διαδικασίες

Η αποκατάσταση του μαστού αποτελεί συχνά απόφαση που λαμβάνεται μετά από σκέψη και αξιολόγηση, καθώς έχει καθοριστική σημασία στη ζωή της γυναίκας. Βασικός στόχος είναι η επανόρθωση του σχήματος του μαστού μετά από μαστεκτομή. Υπάρχουν διάφορες επιλογές και τεχνικές αποκατάστασης. Ακολουθεί ένας αναλυτικός οδηγός με τις πιο συνηθισμένες μεθόδους επανορθωτικής χειρουργικής στο μαστό, τη διαδικασία, τις πιθανές επιπλοκές και πληροφορίες για το τι να περιμένετε κατά τη φάση της ανάρρωσης.

Μέθοδοι αποκατάστασης μαστού

Οι συχνότερες τεχνικές αποκατάστασης του μαστού είναι δύο: η χρήση ενθεμάτων και οι επεμβάσεις όπου αξιοποιούνται ιστοί του ίδιου του σώματος (γνωστές ως τεχνικές flap). Μια διαδεδομένη μέθοδος αποτελεί η τεχνική TRAM flap, κατά την οποία μεταφέρονται δέρμα, λιπώδης ιστός και ενδεχομένως μυϊκές ίνες από την κοιλιακή χώρα για τη διαμόρφωση νέου μαστού.

Επανορθωτική χειρουργική με ιστούς σώματος (flap)

Στην επέμβαση TRAM flap μετακινούνται δέρμα, λίπος και ενίοτε μυϊκός ιστός από την κοιλιά προς την περιοχή του μαστού. Αυτό μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους:

• Η τεχνική με μίσχο αξιοποιεί ιστό που διατηρεί την φυσική του αγγείωση. Το δέρμα και το λίπος παραμένουν συνδεδεμένα με τα αιμοφόρα αγγεία και δημιουργείται ένας υποδόριος «σωλήνας» μέχρι το μαστό. Η μέθοδος αυτή μειώνει τον κίνδυνο απώλειας του ιστού, αλλά ενδέχεται ο τελικός όγκος να μην μοιάζει απόλυτα φυσικός.
• Η ελεύθερη τεχνική (free-flap) περιλαμβάνει πλήρη αποκόλληση του ιστού από το σώμα και επανασύνδεση των αγγείων με τη βοήθεια μικροχειρουργικής στον θώρακα. Παρότι η διαδικασία είναι πιο απαιτητική, το αποτέλεσμα θεωρείται συχνά πιο φυσικό. Μεγαλύτερος είναι εδώ ο κίνδυνος απόφραξης αγγείων και απώλειας ιστού.

Στη σύγχρονη χειρουργική εφαρμόζονται όλο και περισσότερο διαδικασίες που διατηρούν μέρος του κοιλιακού μυός (muscle-sparing TRAM), ώστε να μην θυσιάζεται η αντοχή της κοιλιάς, να περιορίζεται ο χρόνος αποκατάστασης και να μειώνονται οι σχετικές δυσκολίες στη μετέπειτα ανάρρωση.

Εναλλακτικοί τρόποι λήψης ιστού

Δεν χρησιμοποιείται μόνο η κοιλιά για λήψη ιστού. Επεμβάσεις πραγματοποιούνται και με μεταφορά δέρματος και λίπους από την πλάτη (latissimus dorsi flap) ή με αμιγώς δέρμα και λίπος χωρίς μυϊκό ιστό από την κοιλιά (DIEP flap). Έτσι διατηρείται η δύναμη του μυός και η λειτουργικότητα του κοιλιακού τοιχώματος.

Πώς μοιάζει και τι αίσθηση δίνει ο «φυσικός» μαστός μετά την αποκατάσταση;

Όταν ο μαστός αναπλάθεται με ιστούς του δικού σας σώματος, η όψη και η αίσθηση είναι συχνά πιο κοντά στον φυσικό μαστό. Παρόλα αυτά, οι flap επεμβάσεις είναι συνήθως χρονοβόρες και σύνθετες συγκριτικά με τα ενθέματα.

Επέμβαση για επίπεδο αισθητικό αποτέλεσμα

Ορισμένες γυναίκες επιλέγουν, μετά τη μαστεκτομή, μια επέμβαση ώστε να αφαιρεθεί το πλεονάζον δέρμα και ο λιπώδης ιστός για να διαμορφωθεί ένα πιο φυσικό περίγραμμα. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά τη μαστεκτομή ή μετέπειτα. Στην περίπτωση που απαιτείται, για τη βελτίωση του αισθητικού αποτελέσματος, εφαρμόζεται μεταμόσχευση λίπους στον αποκατεστημένο μαστό.

Πληροφορίες για τις ουλές και τις αλλαγές στο σώμα

Μετά τις επεμβάσεις TRAM ή παρόμοιες, παραμένει ουλή στο κάτω μέρος της κοιλιάς, συνήθως χαμηλά κάτω από το ύψος του εσώρουχου, από το ένα ισχίο ως το άλλο. Η κοιλιακή περιοχή γίνεται πιο επίπεδη και σφιχτή, λόγω αφαίρεσης μέρους των ιστών.

Πότε δεν ενδείκνυνται αυτές οι επεμβάσεις;

• Εάν στην κοιλιά έχουν πραγματοποιηθεί αλλεπάλληλες χειρουργικές επεμβάσεις ενδέχεται να απουσιάζουν επαρκείς ιστοί ή αγγεία.
• Σε γυναίκες με πολύ αδύνατο σωματότυπο ή χωρίς επιπλέον πλεονάζον λίπος στην κοιλιά.
• Αν υπάρχει ανησυχία για πιθανή εξασθένηση της κοιλιακής μυϊκής ομάδας.

Είναι σημαντικό να λάβετε υπόψη και τους μελλοντικούς σας σχεδιασμούς πριν την επέμβαση, όπως για παράδειγμα την πρόθεση εγκυμοσύνης, καθώς οι παρεμβάσεις στην κοιλιακή χώρα μπορεί να επηρεάσουν την πορεία μιας κύησης.

Ανακατασκευή θηλής και θηλαίας άλω

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η θηλή και η θηλαία άλως αφαιρούνται με τη μαστεκτομή, ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος υποτροπής. Μερικούς μήνες αργότερα και αφού ο μαστός έχει αναρρώσει πλήρως, υπάρχει η δυνατότητα να γίνει ανακατασκευή της θηλής και της άλω. Συνήθως πρόκειται για σχετικά απλές διαδικασίες με τοπική αναισθησία.

Η δημιουργία νέας θηλής γίνεται από δέρμα του ίδιου του σώματος (για παράδειγμα από την πλάτη ή την κοιλιά). Αργότερα, η περιοχή χρωματίζεται με τεχνική τατουάζ ώστε να αποδίδεται μια φυσική χροιά. Σε σπάνιες περιπτώσεις που δεν είχε παρουσιαστεί νόσος στον αφαιρεθέντα μαστό, μπορεί να δοκιμαστεί μεταμόσχευση θηλής από τον ίδιο ή τον αντίθετο μαστό, ωστόσο η αίσθηση δεν επανέρχεται. Υπάρχει επίσης εναλλακτικά η επιλογή τοποθέτησης ειδικής προθετικής θηλής.

Ανάρρωση μετά την επέμβαση και φροντίδα

Η συνολική διάρκεια της επέμβασης εξαρτάται από τη μέθοδο και κυμαίνεται από τέσσερις έως οκτώ ώρες. Η παραμονή στο νοσοκομείο μετά από flap επέμβαση διαρκεί πέντε έως έξι ημέρες, ενώ μετά από τοποθέτηση ενθεμάτων συνήθως απαιτούνται μία έως δύο διανυκτερεύσεις.

Τις πρώτες ημέρες μπορεί να παρατηρηθεί πόνος, που αντιμετωπίζεται με φάρμακα. Το ιατρικό προσωπικό παρακολουθεί συστηματικά, συμβάλλει στις πρώτες μετακινήσεις και φροντίζει για ομαλή επούλωση. Συνήθως επιτρέπεται η έγερση από την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα και το περπάτημα από τη δεύτερη ημέρα.

Η αρχική φάση αποκατάστασης διαρκεί περίπου έξι έως οκτώ εβδομάδες. Κατά τη διάρκεια αυτή, η περιοχή του μαστού είναι ευαίσθητη, ενδέχεται να υπάρχει οίδημα ή μελανιές. Καλό είναι να αποφεύγεται η έντονη σωματική δραστηριότητα έως την πλήρη ανάρρωση.

Με την πάροδο του χρόνου η εμφάνιση και το σχήμα του μαστού καθώς και η επούλωση της ουλής εξελίσσονται. Συχνά παρατηρείται μείωση της αίσθησης τόσο στον νέο μαστό όσο και στο σημείο λήψης των ιστών, ωστόσο μπορεί σταδιακά να επανέλθει ένα ποσοστό αυτής της αίσθησης.

Στο σπίτι και στη συνέχεια

Μετά το εξιτήριο πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του γιατρού για την περιποίηση της πληγής, χρήση των κατάλληλων σκευασμάτων και τακτική αλλαγή των επιδέσμων. Οι περισσότερες γυναίκες μετά από έξι με οκτώ εβδομάδες επιστρέφουν στην καθημερινότητα και σταδιακά επαναφέρουν πιο ενεργές δραστηριότητες.

Είναι απαραίτητο να προγραμματίζονται ελεγκτικές επισκέψεις τον πρώτο καιρό μετά το χειρουργείο. Μηνιαίοι αυτοέλεγχοι και ετήσιος απεικονιστικός έλεγχος επιτρέπουν την έγκαιρη παρακολούθηση τυχόν αλλαγών. Παρά την αποκατάσταση, ο κίνδυνος επανεμφάνισης του καρκίνου και η δυνατότητα μελλοντικής θεραπείας παραμένουν αμετάβλητα.

Πιθανές επιπλοκές και ανεπιθύμητες ενέργειες

• Ο πόνος ή η ενόχληση που μπορεί να διαρκέσει για ορισμένες ημέρες, με διαφορετική ένταση για κάθε γυναίκα.
• Φαγούρα στην περιοχή της επούλωσης, όπου είναι σημαντικό να μην γίνει ξύσιμο. Ο γιατρός μπορεί να προτείνει κατάλληλα μέσα αντιμετώπισης.
• Μούδιασμα ή αίσθημα «μυρμηγκιάσματος», συχνά ως αποτέλεσμα βλάβης νεύρων. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να επιμείνουν έως και έναν χρόνο.
• Συσσώρευση υγρού κάτω από το δέρμα παρά την αφαίρεση των παροχετεύσεων. Μικρή ποσότητα υγρού απoρροφάται φυσικά, ενώ μεγαλύτερη πρέπει να αφαιρεθεί από τον γιατρό.
• Ρήξη ενθεμάτων, στην περίπτωση που έχει χρησιμοποιηθεί ένθεμα, με πιθανό πόνο ή μόλυνση. Τότε απαιτείται επιπλέον παρέμβαση.
• Λοίμωξη στη χειρουργική τομή, κίνδυνος που υπάρχει σε κάθε επέμβαση. Συνήθως χορηγούνται αντιβιοτικά κατάλληλα.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε με γιατρό;

• Εάν εμφανιστεί πυρετός άνω των 38°C
• Σε περίπτωση εκροής υγρού από την τομή
• Εάν υπάρχει έντονος πόνος ή σημαντικό οίδημα στην περιοχή του χειρουργείου
• Σε εμφάνιση αλλαγής χρώματος στην περιοχή του μαστού ή της ουλής

Κάθε περίπτωση αποκατάστασης μαστού είναι ξεχωριστή και ο ειδικός θα βοηθήσει στην κατάλληλη επιλογή μεθόδου. Για επιτυχημένο αποτέλεσμα είναι καθοριστική η προσεκτική μετεγχειρητική παρακολούθηση, οι τακτικές επισκέψεις και η υπομονή. Με την τήρηση των οδηγιών, συχνά επιτυγχάνεται φυσικό αισθητικό αποτέλεσμα και επανέρχεται η αυτοπεποίθηση στη γυναίκα.