Λεπτοσπείρωση: Αιτίες, συμπτώματα, θεραπεία και πρόληψη

Η λεπτοσπείρωση αποτελεί μια μεταδοτική ασθένεια που η σωστή αναγνώριση και θεραπεία της έχει σημασία τόσο λόγω των πιθανών σοβαρών συνεπειών για την υγεία του ανθρώπου όσο και εξαιτίας του κινδύνου διασποράς της. Ακολουθεί παρουσίαση του τρόπου διάγνωσης της νόσου, των θεραπευτικών επιλογών και των μέτρων πρόληψης για ανθρώπους και ζώα.

Διάγνωση λεπτοσπείρωσης

Για να εντοπιστεί η λεπτοσπείρωση, οι γιατροί συνήθως ξεκινούν με αιματολογικούς ελέγχους, στους οποίους αναζητούν συγκεκριμένες πρωτεΐνες που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα ως αντίδραση στην παρουσία βακτηρίων. Στην περίπτωση που ένας ασθενής είχε προσβληθεί ξανά στο παρελθόν, ενδέχεται το αποτέλεσμα να εμφανιστεί ψευδώς θετικό, οπότε κρίνεται απαραίτητη μια επαναληπτική εξέταση περίπου μία εβδομάδα αργότερα. Εκτός από το αίμα, ενδέχεται να ζητηθεί και έλεγχος ούρων, καθώς το βακτήριο μπορεί να εντοπιστεί και εκεί.

Σε λιγότερο συχνές περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν εξετάσεις ανίχνευσης γενετικού υλικού, οι οποίες προσφέρουν ιδιαίτερη ακρίβεια αλλά έχουν υψηλότερο κόστος και δεν διατίθενται πάντα σε όλα τα νοσηλευτικά ιδρύματα. Εναλλακτικά, το παθογόνο μπορεί να αναγνωριστεί καλλιεργώντας το από δείγματα αίματος, ούρων ή εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

Εξέλιξη νόσου και θεραπεία

Η λεπτοσπείρωση συνήθως αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά όπως η πενικιλλίνη ή η δοξυκυκλίνη. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση του πυρετού ή των μυαλγιών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συμπτώματα υποχωρούν μέσα σε μία εβδομάδα, αλλά σε πιο σοβαρές περιπτώσεις η νοσηλεία είναι απαραίτητη.

Σε δύσκολες περιπτώσεις ενδέχεται να επηρεαστούν τα νεφρά, να εμφανιστεί μηνιγγίτιδα ή βλάβες στους πνεύμονες. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ισχυρότερες θεραπείες με αντιβιοτικά και οι επιπλοκές όπως η εσωτερική αιμορραγία ή οι φλεγμονές των οργάνων απαιτούν επιπρόσθετες παρεμβάσεις. Σε περίπτωση φλεγμονής του μυοκαρδίου, ενδέχεται να παρουσιαστούν διαταραχές ρυθμού ή ανεπάρκεια της καρδιάς. Ο γιατρός λαμβάνει υπόψη του τη συνολική υγεία, τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό πριν καθορίσει τη θεραπεία.

Εάν παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα, όπως δυσκολίες στην αναπνευστική ή την καρδιακή λειτουργία, μπορεί να απαιτηθούν ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις όπως ακτινογραφίες, αξονική τομογραφία ή άλλες απεικονιστικές μέθοδοι για την εκτίμηση πιθανών βλαβών στα όργανα.

Πρόληψη της λεπτοσπείρωσης

Ο βασικός τρόπος προστασίας είναι η αποφυγή επαφής με μολυσμένα ζώα και ύποπτους χώρους υψηλού κινδύνου. Δεν συνιστάται να καταναλώνεται μη βρασμένο ή μη ελεγμένο νερό στα μέρη όπου η παρουσία του βακτηρίου είναι πιθανή. Επίσης απαιτείται προσοχή ώστε να αποφεύγεται η επαφή με μολυσμένο γλυκό νερό, όπως ποτάμια και λίμνες, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η υγειονομική διαχείριση είναι ελλιπής ή παρατηρούνται κρούσματα λοιμωδών νόσων. Τα αλμυρά νερά συνήθως θεωρούνται ασφαλέστερα.

Η μόλυνση είναι πιθανή από άγρια ζώα, κυρίως τρωκτικά, που νοσούν ή φέρουν το βακτήριο χωρίς συμπτώματα. Κατά τις εργασίες που συνεπάγονται επαφή με περιβάλλον ή απορρίμματα ζώων, είναι πολύ σημαντική η τήρηση κανόνων υγιεινής. Στις φάρμες, τα ζώα σε ορισμένες περιοχές εμβολιάζονται, με αποτέλεσμα μικρότερο κίνδυνο, αν και τα μέτρα προφύλαξης παραμένουν απαραίτητα. Η ασθένεια δεν μεταδίδεται μέσω του αέρα, οπότε η προστασία σχετίζεται με άμεση επαφή ή μολυσμένο περιβάλλον.

Χρήσιμο είναι να διατίθενται απολυμαντικά όπως διαλύματα χλωρίου ή ιωδίου, τα οποία μπορούν να καταστρέψουν αποτελεσματικά τα βακτήρια και να αξιοποιηθούν για τον καθαρισμό επιφανειών.

Λεπτοσπείρωση στα σκυλιά – αναγνώριση και προστασία των κατοικίδιων

Όλα τα ζώα κινδυνεύουν να μολυνθούν από λεπτοσπείρωση. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση περιστατικών στα σκυλιά, ενώ στις γάτες η νόσος εμφανίζεται σπάνια. Η βασική οδός μετάδοσης είναι η επαφή με ούρα μολυσμένων ζώων ή με νερό και έδαφος που έχουν μολυνθεί.

Σε αρκετές περιπτώσεις, το ζώο δεν εμφανίζει συμπτώματα, αν και οι εκδηλώσεις της λεπτοσπείρωσης διαφέρουν και μπορεί να συγχέονται με άλλες ασθένειες. Συνηθισμένες ενδείξεις περιλαμβάνουν:

• Αύξηση της θερμοκρασίας σώματος
• Κοιλιακοί πόνοι, εμετοί, διάρροια
• Κόπωση ή αδυναμία
• Πόνος
• Σκληρότητα μυών

Η ακριβής επιβεβαίωση απαιτεί εξετάσεις από κτηνίατρο. Σημειώνεται ότι το μολυσμένο ζώο μπορεί να αποτελέσει πηγή μετάδοσης για τον ιδιοκτήτη. Υπάρχει δυνατότητα εμβολιασμού των σκυλιών κατά της λεπτοσπείρωσης, για αυτό και οι κτηνίατροι συστήνουν να προστατεύονται όλα τα σκυλιά που βγαίνουν εκτός σπιτιού, ακόμη και για μικρές βόλτες.