Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια: συμπτώματα, θεραπεία και αιτίες

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια αποτελεί οφθαλμική πάθηση που εμφανίζεται συχνά σε άτομα με διαβήτη. Η νόσος επηρεάζει τον αμφιβληστροειδή, έναν ζωτικής σημασίας ιστό υπεύθυνο για την όραση. Η παρατεταμένη αύξηση του σακχάρου στο αίμα προκαλεί σταδιακή βλάβη στα μικρά αιμοφόρα αγγεία των ματιών, τα οποία εξασθενούν, φράζουν ή παρουσιάζουν διαρροή αίματος και υγρών. Αυτές οι μεταβολές ενδέχεται να οδηγήσουν σε σοβαρές διαταραχές της όρασης ή ακόμη και σε ολική τύφλωση.

Πώς εξελίσσεται η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Όταν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα παραμένουν εκτός ελέγχου για μεγάλο χρονικό διάστημα, προκαλείται φθορά των τριχοειδών στον αμφιβληστροειδή. Ο οργανισμός προσπαθεί να αναπτύξει νέα αγγεία, τα οποία όμως είναι συνήθως ευαίσθητα και δυσλειτουργικά. Αυτά τα νεοδημιουργούμενα αγγεία παρουσιάζουν συχνά διαρροή αίματος ή υγρών.

Η συσσώρευση υγρού στον αμφιβληστροειδή, και συγκεκριμένα στην κεντρική του περιοχή, δηλαδή την ωχρά κηλίδα, οδηγεί σε οίδημα (οίδημα ωχράς κηλίδας), προκαλώντας θόλωση της όρασης. Με την εξέλιξη της νόσου, όλο και περισσότερα αγγεία αποφράσσονται και αναπτύσσεται ινώδης ιστός, οδηγώντας σε δημιουργία ουλών. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα αποκόλλησης ή ρήξης του αμφιβληστροειδούς, με κίνδυνο μη αναστρέψιμης απώλειας όρασης.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο

• Όλοι οι τύποι διαβήτη (τύπου 1, 2, διαβήτης κύησης) μπορεί να οδηγήσουν στην ανάπτυξη της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας.
• Η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου μεγαλώνει όσο αυξάνεται η διάρκεια του διαβήτη.
• Άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι η υπέρταση, τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, οι νεφροπάθειες, η κληρονομικότητα, η ανεπάρκεια βιταμίνης D, η κύηση και η εφηβεία.

Στάδια εξέλιξης της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας

• Ήπιο στάδιο: Αρχικά παρατηρούνται μικρές περιοχές αλλοιώσεων στα αγγεία του αμφιβληστροειδούς, γνωστές ως μικροανευρύσματα, που επιτρέπουν τη διαρροή υγρών.
• Μέτριο στάδιο: Τα αγγεία υφίστανται σημαντικότερη βλάβη, διογκώνονται και παραμορφώνονται, με αποτέλεσμα να μειώνεται η παροχή αίματος στον αμφιβληστροειδή. Σε αυτό το στάδιο ενδέχεται να εμφανιστεί οίδημα στην ωχρά κηλίδα.
• Βαριά στάδιο: Αυξάνει ο αριθμός των αποφραγμένων αγγείων και ο αμφιβληστροειδής παράγει ουσίες που ενισχύουν την ανάπτυξη νέων μη λειτουργικών αγγείων.
• Πολλαπλασιαστική φάση: Δημιουργούνται νέα, πολύ ευαίσθητα αγγεία με λεπτά τοιχώματα, τα οποία ρήγνυνται εύκολα. Ο ουλώδης ιστός μπορεί να προκαλέσει έλξη του αμφιβληστροειδούς, οδηγώντας σε αποκόλλησή του από τα τοιχώματα του ματιού και απώλεια όρασης.

Διαγνωστικές μέθοδοι για τη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Ο οφθαλμίατρος μπορεί να εντοπίσει πρώιμα σημάδια της πάθησης κατά τη διάρκεια μιας τακτικής οφθαλμολογικής εξέτασης. Για ακριβέστερη εκτίμηση, συχνά χρειάζονται επιπλέον εξειδικευμένες εξετάσεις:

Εξέταση με χορήγηση ειδικής ουσίας

Κατά τη φλουοροαγγειογραφία, γίνεται ενδοφλέβια έγχυση ειδικής χρωστικής και παρακολουθείται η κυκλοφορία της στα αγγεία του ματιού, ώστε να εντοπιστούν βλάβες, περιοχές αιμορραγίας και σημεία διαρροής υγρών.

Οπτική τομογραφία συνοχής

Με αυτή τη μέθοδο λαμβάνονται λεπτομερείς εικόνες του αμφιβληστροειδούς, καταγράφοντας το πάχος του ιστού, την παρουσία υγρού και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Θεραπευτικές επιλογές

• Ενέσεις αντι-VEGF φαρμάκων: Τα φάρμακα αυτά αναστέλλουν μια πρωτεΐνη υπεύθυνη για τον ανώμαλο αγγειακό πολλαπλασιασμό, μειώνουν το οίδημα του αμφιβληστροειδούς και αναχαιτίζουν την εξέλιξη της πάθησης.
• Λέιζερ θεραπεία: Με χρήση λέιζερ δημιουργούνται μικρές περιοχές καυτηριασμού στα προβληματικά αγγεία, ώστε να σταματήσει η διαρροή υγρών. Πιθανόν να χρειαστούν περισσότερες από μία συνεδρίες.
• Θεραπεία με κορτικοστεροειδή: Ορισμένες φορές εγχέονται στεροειδή ή τοποθετούνται εμφυτεύματα εντός του βολβού για τη μείωση της φλεγμονής και του οιδήματος. Ενδέχεται να αυξηθεί η πίεση του ματιού ή ο κίνδυνος καταρράκτη, επομένως απαιτείται συστηματική παρακολούθηση από τον γιατρό.
• Υαλοειδεκτομή: Σε εκτεταμένες αιμορραγίες ή εάν υπάρχουν θολερότητες που επηρεάζουν την όραση, πραγματοποιείται χειρουργική αφαίρεση υγρών ή θρόμβων από το εσωτερικό του ματιού.

Πιθανές επιπλοκές

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να προκαλέσει αρκετές σοβαρές οφθαλμικές καταστάσεις:

• Οίδημα ωχράς κηλίδας: Η συσσώρευση υγρού οδηγεί σε διόγκωση της κεντρικής περιοχής του αμφιβληστροειδούς, προκαλώντας θολή όραση. Αυτός είναι ο συχνότερος λόγος απώλειας όρασης στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
• Αιμορραγία στο υαλώδες σώμα: Τα νέα αγγεία μπορούν να αιμορραγήσουν εντός του βολβού, προκαλώντας εμφάνιση θολερότητας ή σκοτεινών σκιών στο οπτικό πεδίο.
• Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς: Η δημιουργία ουλών μπορεί να αποκολλήσει τον αμφιβληστροειδή από το τοίχωμα του οφθαλμού, προκαλώντας αιφνίδια απώλεια όρασης ή ολική τύφλωση.
• Γλαύκωμα: Αν τα νέα αγγεία αποφράξουν την εκροή του οφθαλμικού υγρού, αυξάνεται η εσωτερική πίεση του ματιού, με αποτέλεσμα να υποστεί βλάβη το οπτικό νεύρο.
• Απώλεια όρασης: Η παρατεταμένη, μη ελεγχόμενη νόσος μπορεί τελικά να οδηγήσει σε πλήρη τύφλωση.

Προστασία από τη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Για να επιβραδυνθεί ή να αποτραπεί η εμφάνιση διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, η διατήρηση ελέγχου στο σάκχαρο και στην αρτηριακή πίεση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ακόμη, συνιστώνται τα εξής:

• Πραγματοποιείτε λεπτομερή οφθαλμολογικό έλεγχο τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.
• Κατά την κύηση, προγραμματίστε εξέταση οφθαλμών από το πρώτο τρίμηνο, ειδικά αν ήδη πάσχετε από διαβήτη.
• Ακολουθείτε τις οδηγίες του γιατρού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και ενημερώστε για πιθανή εμφάνιση διαβήτη κύησης.
• Αποφύγετε το κάπνισμα.

Βασικά σημεία

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια προκαλεί βλάβες στα αγγεία του αμφιβληστροειδούς και μπορεί να οδηγήσει από ήπιες μέχρι σοβαρές διαταραχές της όρασης. Στα αρχικά στάδια τα συμπτώματα συχνά απουσιάζουν, ενώ με την πρόοδο της νόσου μπορεί να εμφανιστούν θολερότητα ή μειωμένη οξύτητα της όρασης. Η τακτική οφθαλμολογική παρακολούθηση σε ασθενείς με διαβήτη και η άμεση αναζήτηση ειδικού σε περίπτωση αλλαγής στην όραση είναι καθοριστικής σημασίας.