Γαγγλιακές κύστεις: Αιτίες, συμπτώματα και θεραπεία

Οι γαγγλιακές κύστεις αποτελούν συχνά καλοήθεις και συνήθως ανώδυνους όγκους, παρότι για ορισμένα άτομα μπορούν να προκαλέσουν ενόχληση. Παρατηρούνται με μεγαλύτερη συχνότητα σε ορισμένες κατηγορίες πληθυσμού. Πότε εμφανίζονται, πώς γίνεται η διάγνωση και ποια μέθοδος θεραπείας προτείνεται; Ποιες είναι οι βασικές παράμετροι κινδύνου και τι αξίζει να γνωρίζετε για την εξέλιξη και την πρόληψή τους; Παρακάτω παρατίθενται τα βασικά σημεία σχετικά με αυτή τη διαταραχή.

Παράγοντες κινδύνου

Αν και η ακριβής αιτία δημιουργίας γαγγλιακών κύστεων δεν έχει αποσαφηνιστεί, έχει διαπιστωθεί ότι εμφανίζονται συχνότερα στις ακόλουθες ομάδες:

• Άτομα ηλικίας μεταξύ 15 και 40 ετών
• Γυναίκες
• Όσοι έχουν υποστεί παλαιότερο τραυματισμό στο χέρι ή στα δάχτυλα
• Άνθρωποι που χρησιμοποιούν επανειλημμένα τα χέρια ή τον καρπό λόγω επαγγελματικών ή καθημερινών αναγκών
• Όσοι έχουν ιστορικό φλεγμονών ή αρθρίτιδας στις αρθρώσεις
• Άτομα με φλεγμονή σε τένοντες ή αρθρώσεις

Μέθοδοι διάγνωσης

Η έγκαιρη επικοινωνία με ιατρό προτείνεται σε περίπτωση που εντοπιστεί οποιαδήποτε διόγκωση σε χέρι ή δάχτυλο, ακόμη και μικρών διαστάσεων. Συνήθως, η κλινική εξέταση επαρκεί, ωστόσο ενδέχεται να γίνουν περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις:

• Αναρρόφηση: ο γιατρός χρησιμοποιεί λεπτή βελόνα για να απομακρύνει υγρό από την κύστη με σκοπό την περαιτέρω ανάλυση του.
• Υπερηχογράφημα: συμβάλλει στη διάκριση εάν το ογκίδιο περιέχει υγρό ή είναι συμπαγές, αλλά και στη διαπίστωση αν υπάρχει συμμετοχή αγγείων ή αρτηρίας.
• Μαγνητική τομογραφία: παρέχει λεπτομερείς εικόνες των εσωτερικών δομών και βοηθά στη διαφοροποίηση της κύστης από άλλα πιθανά μορφώματα, αξιολογώντας παράλληλα τους γύρω ιστούς.
• Ακτινογραφία: δεν εμφανίζει απευθείας τη γαγγλιακή κύστη, αλλά συνδράμει στον αποκλεισμό αρθρίτιδας ή άλλων παθολογικών καταστάσεων, όπως όγκων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά όταν το ογκίδιο είναι μεγάλο ή σκληρό, ο ασθενής παραπέμπεται για περαιτέρω εκτίμηση από ειδικό.

Τρόποι αντιμετώπισης γαγγλιακών κύστεων

Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτές οι αλλοιώσεις δεν απαιτούν άμεση ιατρική παρέμβαση, εκτός κι αν σχετίζονται με σοβαρό τραυματισμό ή προκαλούν σοβαρές λειτουργικές διαταραχές. Συνήθως, ο θεράπων ιατρός ή ένας ορθοπεδικός αρκούν. Πώς προχωρά η αντιμετώπιση;

Αυτόνομη παρακολούθηση

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να συστήσει απλή παρακολούθηση όταν η κύστη δεν είναι ενοχλητική, δεν παρουσιάζει ταχεία αύξηση ή άλλα χαρακτηριστικά αλλαγών. Οι περισσότερες γαγγλιακές κύστεις δεν προκαλούν σημαντικά προβλήματα και συχνά υποχωρούν αυτόματα χωρίς παρέμβαση. Παλαιότερες πρακτικές, όπως η πρόκληση ρήξης με χτύπημα, αποφεύγονται, καθώς ενέχουν κίνδυνο τραυματισμού ή άλλων βλαβών.

Ιατρικές παρεμβάσεις

• Αναρρόφηση: με τη βοήθεια βελόνας απομακρύνεται υγρό από την κύστη, συνήθως ακολουθούμενο από έγχυση αντιφλεγμονώδους, ενώ ενδέχεται να εφαρμοστεί νάρθηκας στο χέρι. Ωστόσο, είναι πιθανό να παραμείνει επικοινωνία της κύστης με την παρακείμενη άρθρωση, γεγονός που αυξάνει το ενδεχόμενο υποτροπής.
• Χειρουργική αφαίρεση: σε περιπτώσεις μεγάλων, υποτροπιαζουσών, επώδυνων ή λειτουργικά περιοριστικών κύστεων, συστήνεται η αφαίρεση μέσω χειρουργικής επέμβασης. Η αρθροσκοπική (ελάχιστα επεμβατική) τεχνική αποτελεί συχνή επιλογή, όμως υπάρχουν περιπτώσεις που απαιτείται ανοιχτή χειρουργική προσπέλαση. Τις περισσότερες φορές, ο ασθενής επιστρέφει αυθημερόν στο σπίτι, ενώ η ανάρρωση κυμαίνεται από λίγες εβδομάδες μέχρι περίπου έξι εβδομάδες. Η πιθανότητα επανεμφάνισης της κύστης μετεγχειρητικά είναι χαμηλότερη από 15 %.

Φροντίδα μετά τη θεραπεία

Οι οδηγίες ανάκαμψης διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο αντιμετώπισης:

• Μετά από αναρρόφηση, επιτρέπεται η κίνηση της άρθρωσης πολύ σύντομα μετά τη διαδικασία.
• Μετά από χειρουργική επέμβαση, το χέρι ή τα δάχτυλα παραμένουν σε νάρθηκα για 7 έως 10 ημέρες, ωστόσο η παρατεταμένη ακινησία δεν συνιστάται και προτρέπεται η προοδευτική κινητοποίηση.
• Ανάλογα με την ατομική περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να εισηγηθεί φυσικοθεραπεία ή εργοθεραπεία, με τη συχνότητα των συνεδριών να προσαρμόζεται στην πορεία αποκατάστασης και τη φύση των δραστηριοτήτων του ατόμου.

Μπορεί να προληφθεί η εμφάνιση γαγγλιακών κύστεων;

Καθώς η αιτιολογία της εμφάνισής τους παραμένει άγνωστη, δεν υφίσταται κάποια αξιόπιστη προληπτική στρατηγική. Η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση κάθε άγνωστης διόγκωσης ή ενόχλησης είναι ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος παρακολούθησης.

Ποια είναι η πρόγνωση;

Σπάνια οι γαγγλιακές κύστεις προκαλούν σοβαρές επιπλοκές. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων υποχωρούν αυτόματα ή αντιμετωπίζονται επαρκώς με απλές θεραπείες ή μικρές χειρουργικές παρεμβάσεις. Αξίζει να σημειωθεί πως υπάρχει πιθανότητα υποτροπής ακόμη και μετά τη θεραπεία, όμως οι περισσότεροι ασθενείς ανακτούν πλήρως τη λειτουργικότητά τους και επιστρέφουν χωρίς δυσκολία στην καθημερινότητά τους.