Αιτίες και αντιμετώπιση αερίων, φουσκώματος και συσσώρευσης αερίων στην κοιλιά

Η δημιουργία αερίων δεν συμβαίνει μόνο όταν καταναλώνουμε φαγητό, αλλά και όταν πίνουμε ανθρακούχα ποτά, όπως μεταλλικό νερό ή αναψυκτικά. Το διοξείδιο του άνθρακα προσδίδει τον αφρισμό στα ποτά αυτά και, όταν τα αέρια συσσωρεύονται, η περίσσεια τους συνήθως απομακρύνεται με ρέψιμο.

Αέρια και η σύνδεσή τους με προβλήματα υγείας

Η αυξημένη παραγωγή αερίων ή μία γενικότερη ευαισθησία μπορεί να συνδέεται με ορισμένες παθολογικές καταστάσεις. Σε κάποιους ανθρώπους, το πεπτικό σύστημα δεν διασπά αποτελεσματικά ορισμένες θρεπτικές ουσίες, προκαλώντας αυξημένο σχηματισμό αερίων και αίσθημα δυσφορίας.

• Κοιλιοκάκη – σε αυτή τη νόσο, το σώμα αδυνατεί να αφομοιώσει σωστά τη γλουτένη και τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, οδηγώντας συχνά σε φούσκωμα στην κοιλιά.
• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση – όταν τα στομαχικά υγρά ανεβαίνουν προς τον οισοφάγο, το άτομο καταπίνει ακούσια περισσότερο αέρα, με αποτέλεσμα το συχνό ρέψιμο.
• Δυσανεξία στη λακτόζη ή τη φρουκτόζη – όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να διασπάσει συγκεκριμένους υδατάνθρακες (όπως η λακτόζη στα γαλακτοκομικά ή η φρουκτόζη στα φρούτα), παράγονται περισσότερα αέρια.
• Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου – η κατάσταση αυτή επηρεάζει τη μετακίνηση αερίων ή τροφών στο πεπτικό, προκαλώντας φούσκωμα ή και πόνο στην κοιλιά.
• Γαστροπάρεση – αν το στομάχι αδειάζει πιο αργά από το συνηθισμένο, ενδέχεται να εμφανιστεί αίσθημα πληρότητας, ναυτία ή παλινδρόμηση.
• Υπερανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο – όταν ο αριθμός των βακτηρίων αυξάνεται, παράγονται επιπλέον αέρια και μπορεί να εμφανιστεί διάρροια ή ακούσια απώλεια βάρους.
• Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου – ορισμένες φλεγμονώδεις διαταραχές δυσχεραίνουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και συχνά οδηγούν σε υπερβολική συσσώρευση αερίων.
• Όγκοι του πεπτικού σωλήνα – ένας όγκος που πιέζει ή φράζει τμήμα του εντέρου μπορεί να προκαλέσει αυξημένη παραγωγή αερίων.

Επιπλέον αιτίες που μπορεί να συμβάλλουν στη συσσώρευση αερίων

• Ενδομητρίωση
• Διατροφικές διαταραχές
• Κύστεις ωοθηκών
• Εντερική απόφραξη
• Δυσκοιλιότητα
• Κήλες
• Σύνδρομο γωνιών παχέος εντέρου – όταν τα αέρια παγιδεύονται λόγω ανατομικών ιδιαιτεροτήτων της περιοχής

Φάρμακα που μπορούν να προκαλέσουν αέρια

Κάποια φάρμακα και συμπληρώματα έχουν ως παρενέργεια τη συσσώρευση αερίων, επηρεάζοντας τη λειτουργία του πεπτικού, καθυστερώντας τη διέλευση των τροφών ή μεταβάλλοντας τη διαδικασία της πέψης. Ο κίνδυνος αυξάνεται ιδιαίτερα με τα εξής:

• Αντιόξινα φάρμακα (για μείωση της οξύτητας του στομάχου)
• Αντιδιαρροϊκά σκευάσματα
• Οπιοειδή παυσίπονα
• Σκευάσματα με διατροφικές ίνες
• Συμπληρώματα σιδήρου
• Αντιφλεγμονώδη φάρμακα (μη στεροειδή)
• Αντιμυκητιασικά φάρμακα
• Φάρμακα που μειώνουν τη χοληστερίνη στο αίμα
• Ορισμένα καθαρτικά

Ποιοι άλλοι παράγοντες επηρεάζουν τη δημιουργία αερίων;

Το συναισθηματικό στρες μπορεί επίσης να επιβραδύνει την πέψη. Παράλληλα, οι μεταβολές στη μικροχλωρίδα του εντέρου λόγω άγχους ενδέχεται να εντείνουν τα συμπτώματα αερίων, ειδικά σε άτομα με ευαίσθητο πεπτικό σύστημα.

Επιπρόσθετη κατάποση αέρα μπορεί να συμβεί όταν:

• Τρώτε ή πίνετε βιαστικά
• Καταναλώνετε ποτά με καλαμάκι
• Μασάτε τσίχλα ή καταναλώνετε καραμέλες
• Καπνίζετε
• Χρησιμοποιείτε οδοντοστοιχίες που δεν εφαρμόζουν σωστά

Αν ο αέρας που εισπνέεται δεν απομακρυνθεί με ρέψιμο, υπάρχει περίπτωση να φτάσει στο έντερο και να αποβληθεί κατά την αφόδευση.

Πώς διαπιστώνουμε αν τα συμπτώματα αερίων υποδηλώνουν οργανικό πρόβλημα;

Ο κύριος παράγοντας για την εμφάνιση αερίων σχετίζεται με τη διατροφή. Για να εντοπιστεί ποια τρόφιμα επιδεινώνουν τα συμπτώματα, βοηθά η καταγραφή της διατροφικής συμπεριφοράς και η συσχέτιση με επεισόδια φουσκώματος ή δυσφορίας. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να συστήσει την προσωρινή αποφυγή συγκεκριμένων κατηγοριών τροφίμων, όπως τα γαλακτοκομικά αν υπάρχει υποψία δυσανεξίας στη λακτόζη.

Εάν το φούσκωμα προκαλεί ανησυχία, ο γιατρός θα εξετάσει:

• Ψηλαφώντας την κοιλιά ελέγχει για οιδήματα ή επώδυνες περιοχές
• Διαπιστώνει αν υπάρχουν όγκοι ή σκληρές μάζες
• Ακούει με στηθοσκόπιο τους ήχους της κοιλιάς
• Πιέζει την περιοχή και παρατηρεί τυχόν ευαισθησία
• Κτυπάει ελαφρά την κοιλιά – εάν ο ήχος θυμίζει τύμπανο, μπορεί να υποδηλώνει συσσώρευση αερίων

Σε συχνό ρέψιμο, ο γιατρός ενδέχεται να υποπτευθεί αυξημένη κατάποση αέρα. Για να αποκλειστούν σοβαρότερες παθήσεις, μπορεί να ζητηθεί απεικόνιση, όπως ακτινογραφία για έλεγχο του ανώτερου πεπτικού συστήματος.

Οι διαγνωστικές εξετάσεις που ενδέχεται να ζητηθούν περιλαμβάνουν:

• Αιματολογικές εξετάσεις – αναζητούν φλεγμονώδεις ή αυτοάνοσες ενδείξεις
• Δοκιμές αναπνοής μετά από λήψη ειδικών διαλυμάτων – προσδιορίζουν επίπεδα αερίων (π.χ. μεθανίου ή διοξειδίου του άνθρακα) που παράγονται από τη διάσπαση υδατανθράκων
• Ακτινογραφία – εντοπίζονται ανατομικές ανωμαλίες που δεν φαίνονται στην κλινική εξέταση
• Ανάλυση κοπράνων – αξιολογούνται ενδείξεις φλεγμονής, λοιμώξεων ή άλλων διαταραχών στην εντερική λειτουργία
• Ενδοσκόπηση – εξετάζεται με κάμερα το ανώτερο τμήμα του πεπτικού σωλήνα και, εάν χρειαστεί, λαμβάνεται δείγμα ιστού
• Κολονοσκόπηση – επιτρέπει λεπτομερή οπτικό έλεγχο του παχέος εντέρου για φλεγμονές, όγκους ή άλλες αλλοιώσεις

Τρόποι αντιμετώπισης της συσσώρευσης αερίων και του φουσκώματος

Η βασική στρατηγική είναι η προσεκτική επιλογή τροφών και η μείωση της κατάποσης αέρα. Σε αυτό συμβάλλουν ειδικά διατροφικά προγράμματα, καθώς και φαρμακευτικά σκευάσματα είτε με συνταγή είτε χωρίς.

Να έχετε υπόψη ότι η πλήρης αποφυγή τροφίμων που προκαλούν αέρια μπορεί να στερήσει χρήσιμα θρεπτικά συστατικά. Είναι σκόπιμο να συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν αλλάξετε ριζικά τη διατροφή σας.

Συμβουλές για καθημερινή αυτοδιαχείριση:

• Αποφύγετε τσίχλες και καραμέλες
• Τρώτε αργά και χωρίς βιασύνη
• Βεβαιωθείτε ότι η οδοντοστοιχία εφαρμόζει σωστά
• Μην πίνετε χρησιμοποιώντας καλαμάκι
• Κρατήστε ημερολόγιο διατροφής για να εντοπίσετε τροφές που προκαλούν πρόβλημα
• Προτιμήστε μικρά και συχνά γεύματα αντί για μεγάλα
• Μασάτε καλά το φαγητό σας
• Καταναλώστε αρκετό νερό για να περιορίσετε τον κίνδυνο δυσκοιλιότητας
• Εντάξτε στο διαιτολόγιο τρόφιμα με προβιοτικά
• Κάντε τακτική σωματική άσκηση

Φάρμακα και συμπληρώματα:

• Σκευάσματα με σιμεθικόνη (βοηθούν στη διάλυση των αερίων στο στομάχι)
• Προβιοτικά (συμβάλλουν στην ισορροπία της μικροχλωρίδας του εντέρου)
• Συμπληρώματα λακτάσης (κατάλληλα σε δυσανεξία στη λακτόζη)
• Πεπτικά ένζυμα για τρόφιμα όπως τα όσπρια και τα λαχανικά

Βασικές πληροφορίες για τα αέρια στο πεπτικό σύστημα

Η παρουσία αερίων αποτελεί φυσιολογικό αποτέλεσμα της πέψης. Η αποβολή αερίων και το ρέψιμο ακόμη και αρκετά συχνά είναι συνήθης και φυσική διαδικασία, έστω κι αν συνοδεύεται από ενοχλητική οσμή. Εάν όμως παρουσιαστούν ξαφνικές ή επίμονες μεταβολές, είναι καλό να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή, ειδικά εάν τα αέρια επηρεάζουν την καθημερινότητα.

Σε πολλές περιπτώσεις, η προσαρμογή των διατροφικών συνηθειών και αλλαγές στον τρόπο ζωής ανακουφίζουν σημαντικά. Αν ωστόσο τα συμπτώματα παραμένουν, πρέπει να διερευνηθεί το ενδεχόμενο υποκείμενης πάθησης.

Ποιες αιτίες οδηγούν σε υπερβολική παραγωγή αερίων;

Παρατηρείται αυξημένη αποβολή αερίων ή ρέψιμο όταν καταναλώνονται περισσότερα τρόφιμα πλούσια σε σάκχαρα, φυτικές ίνες ή άμυλο, τα οποία το σώμα δεν μπορεί να διασπάσει πλήρως. Ορισμένες διαταραχές, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η δυσανεξία στη λακτόζη ή τη φρουκτόζη, η υπερανάπτυξη βακτηρίων στο έντερο και άλλα πεπτικά προβλήματα, οδηγούν επίσης σε παρατεταμένο φούσκωμα.

Πώς μειώνεται η ποσότητα αερίων στο πεπτικό;

Η αποτελεσματική μέθοδος εξαρτάται από την αιτία των συμπτωμάτων. Μερικές φορές βοηθά η μείωση της πρόσληψης φυτικών ινών, λακτόζης ή φρουκτόζης. Εφόσον δεν υπάρχει βελτίωση, θα πρέπει να διερευνηθούν παθήσεις όπως η κοιλιοκάκη, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή η υπερανάπτυξη βακτηρίων στο έντερο.

Σε κάθε περίπτωση, πριν προχωρήσετε σε σημαντικές αλλαγές στη διατροφή ή τον τρόπο ζωής, συνιστάται η συμβουλή γιατρού.

Ποιες πεπτικές διαταραχές συνδέονται συχνότερα με το πρόβλημα;

Το φούσκωμα ή η συσσώρευση αερίων αποδίδεται κυρίως σε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, υπερανάπτυξη βακτηρίων, διατροφικές δυσανεξίες, κοιλιοκάκη ή άλλες σχετικές παθολογικές καταστάσεις.

Με ποιον τρόπο επηρεάζουν τα αέρια το πεπτικό σύστημα;

Η συνεχής αποβολή αερίων και το συχνό ρέψιμο θεωρούνται συνήθη φαινόμενα, ωστόσο, μπορεί να προκαλούν φούσκωμα στην κοιλιά ή αίσθημα δυσφορίας. Σε κάποιες περιπτώσεις, η παγίδευση των αερίων προκαλεί και πόνο, χωρίς να αποτελεί λόγο σοβαρής ανησυχίας.

Ποια τμήματα του πεπτικού σχετίζονται περισσότερο με τη δημιουργία αερίων;

Τα αέρια συσσωρεύονται κυρίως στο στομάχι και το έντερο. Δημιουργούνται από την κατάποση αέρα ή από βακτήρια του εντέρου που διασπούν τροφές που δεν πέπτονται πλήρως.