Γιατί πονάει η κοιλιά μετά από έντονο στρες;

Το άγχος αποτελεί ένα σύνηθες και αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής, όμως πολλοί δεν γνωρίζουν ότι μια έντονη συναισθηματική φόρτιση μπορεί να επηρεάσει άμεσα το σώμα και να προκαλέσει συμπτώματα όπως ο κοιλιακός πόνος. Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται μόνο σε ψυχολογικά αίτια, καθώς υπάρχουν σαφείς επιστημονικές ενδείξεις πως υπάρχει άμεση σύνδεση μεταξύ της ψυχικής κατάστασης και του πεπτικού συστήματος. Για ποιον λόγο λοιπόν εμφανίζεται πόνος στην κοιλιά μετά από περίοδο έντονου άγχους και με ποιους τρόπους μπορεί κανείς να διαχειριστεί αυτή την κατάσταση; Στο παρακάτω άρθρο παρουσιάζονται οι βασικότεροι λόγοι, τα συνηθισμένα συμπτώματα και χρήσιμες προτάσεις αντιμετώπισης.

Πώς επιδρά το άγχος στον οργανισμό;

Όταν κάποιος βιώνει άγχος, ενεργοποιείται η φυσική αντίδραση “μάχης ή φυγής”, κατά την οποία το σώμα απελευθερώνει μια μεγάλη ποσότητα από ορμόνες όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Αυτό συνοδεύεται από ποικίλες σωματικές μεταβολές: αυξημένη καρδιακή συχνότητα, βαθύτερη αναπνοή, ένταση στους μυς και ανακατανομή του αίματος ώστε το σώμα να είναι έτοιμο για δράση. Την ίδια στιγμή, κάποιες λειτουργίες επιβραδύνονται ή σταματούν προσωρινά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη διαδικασία της πέψης, η οποία θεωρείται «δευτερεύουσα» μπροστά στην ανάγκη για άμεση αντίδραση.

Πέψη κατά τη διάρκεια έντονου άγχους

Σε αγχωτικές περιστάσεις, το έντερο και το στομάχι αντιδρούν συσφιγγόμενα, μεταβάλλεται η έκκριση των πεπτικών υγρών και μειώνεται η παροχή αίματος προς το γαστρεντερικό σύστημα. Αυτές οι αλλαγές συχνά οδηγούν σε συμπτώματα όπως κοιλιακές κράμπες, δυσπεψία, ναυτία ως και έντονο πόνο στο στομάχι.

Σύνδεση άγχους και «δεύτερου εγκεφάλου» στην κοιλιά

Το έντερο έχει χαρακτηριστεί ως «δεύτερος εγκέφαλος» του ανθρώπου. Αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς οι επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι το έντερο και ο εγκέφαλος επικοινωνούν άμεσα μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου, ενώ στο τοίχωμα του εντέρου υπάρχουν περίπου 100 εκατομμύρια νευρικά κύτταρα. Αυτό το εκτεταμένο δίκτυο ονομάζεται εντερικό νευρικό σύστημα.

Γιατί ο πόνος εντοπίζεται στην κοιλιά μετά από στρες;

Σε κατάσταση άγχους, το κεντρικό νευρικό σύστημα αλληλεπιδρά στενά με τα νεύρα του εντέρου. Όταν κάποιος βιώνει έντονα συναισθήματα ή φόβο, τα σήματα που μεταδίδονται από τον εγκέφαλο στο έντερο μπορούν είτε να αυξήσουν είτε να μειώσουν τη δραστηριότητά του. Αυτός είναι ο λόγος που πολλοί αισθάνονται κράμπες, τράβηγμα ή άλλη ενόχληση στην κοιλιά όταν δέχονται πίεση ή αγχώνονται για ένα διαγώνισμα, μια κρίσιμη συζήτηση ή μετά από κάποιο άσχημο νέο.

Επιβάρυνση υφιστάμενων διαταραχών του πεπτικού

Άτομα που εμφανίζουν χρόνια προβλήματα του πεπτικού συστήματος, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η γαστρίτιδα ή η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, διαπιστώνουν συχνά πως τα συμπτώματά τους χειροτερεύουν υπό την επίδραση άγχους. Το φαινόμενο αυτό εξηγείται, μεταξύ άλλων, από την αύξηση φλεγμονωδών παραγόντων και τη διαταραχή των φυσιολογικών κινήσεων του εντέρου εξαιτίας της ψυχολογικής έντασης.

Συνήθη συμπτώματα μετά από στρεσογόνα γεγονότα

• Κράμπες ή πόνος στην περιοχή της κοιλιάς
• Αίσθηση σύσφιξης ή καύσου στο στομάχι
• Ναυτία ή εμετός
• Φούσκωμα, διάρροια ή δυσκοιλιότητα
• Μειωμένη όρεξη

Στις περισσότερες περιπτώσεις τα παραπάνω συμπτώματα υποχωρούν μόλις το άγχος μειωθεί. Όταν ωστόσο η ενόχληση επανέρχεται συχνά ή διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, συνιστάται η συμβουλή ιατρού.

Είναι αποκλειστικά το άγχος υπεύθυνο για τον κοιλιακό πόνο;

Αν και το έντονο άγχος αποτελεί συχνό αίτιο, ο πόνος στην κοιλιά μπορεί να οφείλεται και σε άλλες αιτίες, όπως παθήσεις ή λοιμώξεις. Είναι σημαντικό να διαφοροποιεί κανείς πότε το πρόβλημα σχετίζεται κυρίως με το ψυχολογικό φορτίο και πότε είναι αναγκαίο να αναζητήσει άμεση ιατρική βοήθεια για την πιθανότητα σοβαρότερης αιτίας.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στον γιατρό;

• Όταν ο πόνος στην κοιλιά διαρκεί για πάνω από λίγες μέρες
• Σε περίπτωση πολύ έντονου ή ξαφνικού πόνου
• Εάν παρατηρηθεί αίμα στα κόπρανα ή στον εμετό
• Όταν ο πόνος συνοδεύεται από υψηλό πυρετό ή απώλεια βάρους

Σε τέτοιες συνθήκες, η εξέταση από ειδικό είναι απαραίτητη για να αποκλειστούν σοβαρές ασθένειες ή επιπλοκές.

Λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με το άγχος και τον στομαχικό πόνο

Συχνά υπάρχει η εσφαλμένη άποψη ότι τα συμπτώματα από το στομάχι λόγω άγχους είναι φανταστικά ή απλώς αποτέλεσμα ψυχολογίας. Η πραγματικότητα είναι πως σώμα και νους συνεργάζονται στενά και οι σωματικές εκδηλώσεις του άγχους έχουν πραγματική φυσική επίδραση στα όργανα, κυρίως στο γαστρεντερικό.

Άλλη συνηθισμένη παρανόηση αφορά την παθητική αναμονή μέχρι τα συμπτώματα να εξαφανιστούν. Αν και σε αρκετές περιπτώσεις η ενόχληση είναι προσωρινή, το έντονο και παρατεταμένο άγχος χωρίς υποστήριξη μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιες διαταραχές του πεπτικού, στην εμφάνιση έλκους αλλά και στην επιβάρυνση της συνολικής υγείας.

Τρόποι αντιμετώπισης: πρακτικές λύσεις για τον κοιλιακό πόνο από στρες

Εάν παρατηρείτε ότι το άγχος προκαλεί πόνο στην κοιλιά, μπορείτε να δοκιμάσετε τα ακόλουθα πρακτικά μέτρα:

• Υιοθετήστε τεχνικές μείωσης του άγχους, όπως βαθιές αναπνοές, διαλογισμό, σωματική δραστηριότητα (π.χ. περπάτημα, γιόγκα), ασκήσεις χαλάρωσης.
• Ρυθμίστε το ωράριο ύπνου, αποφύγετε την καφεΐνη και τα βαριά φαγητά.
• Καταναλώστε συχνά μικρά γεύματα σε τακτικά διαστήματα.
• Ξεκουραστείτε μετά από μια στρεσογόνο εμπειρία.
• Αναζητήστε τη συμβουλή ειδικού, εάν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Η κοινωνική και ψυχολογική υποστήριξη είναι επίσης σημαντική για την υγεία του εντέρου. Μιλήστε ανοιχτά για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε με αγαπημένα πρόσωπα ή κάποιον σύμβουλο ψυχικής υγείας.

Συνοψίζοντας: γιατί το άγχος προκαλεί πόνο στην κοιλιά;

Ο συνδυασμός άγχους και κοιλιακού πόνου εξηγείται από την άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ του εντέρου και του κεντρικού νευρικού συστήματος. Έντονες ψυχολογικές καταστάσεις επηρεάζουν τις νευροορμονικές διαδικασίες, με αποτέλεσμα το πεπτικό σύστημα να αντιδρά με κράμπες, μεταβολή της κινητικότητας, αίσθημα δυσφορίας ή πόνο. Αν και συχνά τα συμπτώματα είναι παροδικά, είναι σημαντικό να μάθει κανείς να διαχειρίζεται το άγχος, να αναγνωρίζει τα σήματα του σώματος και να ζητάει έγκαιρα βοήθεια ώστε να αποφύγει μόνιμες επιπτώσεις.

Να θυμάστε ότι τα μηνύματα που στέλνει το σώμα έχουν αξία. Όσο καλύτερα κατανοήσετε την αμφίδρομη σχέση μεταξύ συναισθημάτων και σωματικής υγείας, τόσο αποτελεσματικότερα θα φροντίζετε τον εαυτό σας, ακόμα και στις πιο δύσκολες περιόδους.