Γιατί τρίζουν οι αρθρώσεις μετά από μια κουραστική μέρα;

Μετά από μια έντονη και γεμάτη ημέρα, πολλοί παρατηρούν ότι κατά την κίνηση των γονάτων ή των χεριών εμφανίζεται χαρακτηριστικός ήχος, όπως τρίξιμο ή κρότος. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως τριγμός των αρθρώσεων, συχνά προκαλεί ανησυχία, όμως δεν αποτελεί πάντα ένδειξη κάποιου νοσήματος. Ας δούμε ποιοι είναι οι λόγοι που οι αρθρώσεις παράγουν αυτούς τους ήχους μετά από έντονη δραστηριότητα και ποια είναι τα ιατρικά δεδομένα που αξίζει να γνωρίζει κανείς.

Τι ακριβώς ονομάζουμε τριγμό στις αρθρώσεις;

Ο τριγμός ή ο κρότος στις αρθρώσεις ονομάζεται ιατρικά κρεπίταση. Περιλαμβάνει διάφορους ήχους που αναδύονται κατά την κίνηση, όπως μικροί κρότοι, θόρυβοι που θυμίζουν “σπάσιμο” ή τριξίματα. Οι ήχοι αυτοί παρατηρούνται κυρίως στα γόνατα, στους αστραγάλους, στους καρπούς, στα δάκτυλα και στη σπονδυλική στήλη.

Πώς δημιουργούνται αυτοί οι ήχοι;

Υπάρχουν βασικοί μηχανισμοί που εξηγούν την εμφάνιση τριγμών ή κροτών στις αρθρώσεις:

• Φυσαλίδες αερίων: Στο υγρό των αρθρώσεων υπάρχουν διάλυμενα αέρια όπως άζωτο και διοξείδιο του άνθρακα. Κατά την κίνηση ή το τέντωμα της άρθρωσης, οι φυσαλίδες αυτές μπορεί να εκραγούν, προκαλώντας χαρακτηριστικούς ήχους.
• Τριβή επιφανειών: Όταν ο χόνδρος φθείρεται ή είναι άνισα κατανεμημένος, τα οστικά τμήματα της άρθρωσης μπορεί να έρθουν σε πιο άμεση επαφή και να τρίβονται, παράγοντας ήχο που θυμίζει τρίξιμο.
• Κίνηση συνδέσμων και τενόντων: Καθώς οι τένοντες ή οι σύνδεσμοι μετακινούνται πάνω από εξογκώματα της άρθρωσης, ενδέχεται να “σκαλώνουν” και να επιστρέφουν απότομα στη θέση τους, δημιουργώντας χαρακτηριστικό ήχο.

Γιατί το τρίξιμο γίνεται πιο έντονο μετά από έντονη δραστηριότητα;

Πολλές φορές, οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι οι θόρυβοι στις αρθρώσεις αυξάνονται το βράδυ, ιδιαίτερα μετά από μεγάλη σωματική δραστηριότητα. Οι λόγοι γι’ αυτό είναι πολλοί και σαφείς:

• Αυξημένο φορτίο στις αρθρώσεις: Όταν οι αρθρώσεις δουλεύουν έντονα για μεγάλο διάστημα, η κατανομή του αρθρικού υγρού ενδέχεται να αλλάξει προσωρινά. Το υγρό μπορεί να πιέσει ή να μετακινήσει τις φυσαλίδες αερίων, με αποτέλεσμα να ακούγονται περισσότεροι ήχοι στην κίνηση.
• Κόπωση των αρθρώσεων: Όταν οι μύες κουράζονται, προσωρινά χάνουν μέρος της δύναμής τους και δεν στηρίζουν εξίσου αποτελεσματικά τις αρθρώσεις. Έτσι, κατά την κίνηση, οι αρθρώσεις μπορεί να κινούνται πιο ελεύθερα, δημιουργώντας επιπρόσθετους ήχους.
• Προσωρινή μείωση της λίπανσης: Η έντονη δραστηριότητα ενδέχεται να περιορίσει το αρθρικό υγρό, αυξάνοντας την τριβή, κάτι που μπορεί να κάνει τις αρθρώσεις να φαίνονται “ξηρές”, ενισχύοντας την αίσθηση τριξίματος.
• Φυσιολογικές μεταβολές με την ηλικία: Με το πέρασμα των ετών, ο χόνδρος σκληραίνει ή χαλαρώνει περισσότερο, με αποτέλεσμα να είναι συχνότερο το τρίξιμο μετά από μια ημέρα δραστηριότητας.

Πότε το τρίξιμο των αρθρώσεων είναι φυσιολογικό και πότε πρέπει να ανησυχήσετε;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι θόρυβοι στις αρθρώσεις το βράδυ δεν υποδεικνύουν πρόβλημα υγείας. Συνήθως δεν συνοδεύονται από πόνο ή οίδημα, αλλά μόνο από τον ήχο. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, το φαινόμενο αυτό μπορεί να σχετίζεται με σοβαρότερα προβλήματα:

• Παρουσία πόνου: Το τρίξιμο συνδυάζεται με επίμονο ή έντονο πόνο.
• Εμφανές οίδημα: Η άρθρωση είναι πρησμένη, ζεστή ή κοκκινισμένη.
• Περιορισμός κίνησης: Το τρίξιμο συνοδεύεται από δυσκολία ή “κόλλημα” στις κινήσεις.
• Σημάδια τραυματισμού: Οι ήχοι εμφανίστηκαν μετά από δυνατό χτύπημα ή πτώση.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ιατρική συμβουλή είναι απαραίτητη για ακριβή διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία εφόσον χρειαστεί.

Συχνές παρανοήσεις σχετικά με το τρίξιμο των αρθρώσεων

Το τρίξιμο στις αρθρώσεις σημαίνει απαραίτητα αρθρίτιδα;

Υπάρχει ευρέως η εντύπωση ότι ο τριγμός ή οι κρότοι στις αρθρώσεις αποτελούν πρώιμο σημάδι αρθρίτιδας, όπως η οστεοαρθρίτιδα. Ωστόσο, σύμφωνα με σύγχρονες επιστημονικές μελέτες, ο ήχος από μόνος του, χωρίς άλλα συμπτώματα, δεν αποτελεί ένδειξη αρθρίτιδας. Η αρθρίτιδα συνοδεύεται κυρίως από συνεχή πόνο, φλεγμονή και μείωση της κίνησης της άρθρωσης. Το απλό τρίξιμο δεν ταυτίζεται με αυτά τα προβλήματα.

Είναι επιβλαβές το σκόπιμο “σπάσιμο” των αρθρώσεων ή των δακτύλων;

Υπάρχει διαμάχη σχετικά με το αν η συνήθεια να “σπάει” κανείς επίτηδες τα δάκτυλα ή άλλες αρθρώσεις είναι βλαβερή. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα μέχρι σήμερα δεν αποδεικνύουν ότι αυτή η συμπεριφορά προκαλεί μακροπρόθεσμες βλάβες ή διαταραχές στις αρθρώσεις. Ωστόσο, η συνεχής και έντονη επανάληψη της συνήθειας ενδέχεται να προκαλέσει ερεθισμό ή τάση στους συνδέσμους, οπότε συνιστάται να αποφεύγεται η υπερβολή.

Μέτρα για μείωση του τριξίματος των αρθρώσεων μετά από απαιτητική ημέρα

Παρόλο που δεν είναι εφικτό να εξαφανιστεί εντελώς το τρίξιμο, υπάρχουν πρακτικές που βοηθούν στη μείωση της δυσφορίας ή στην πρόληψη επιπλέον συμπτωμάτων:

• Συστηματική κίνηση: Μέτριας έντασης σωματική δραστηριότητα που προστατεύει τις αρθρώσεις, όπως το περπάτημα, η κολύμβηση και οι διατάσεις, συμβάλλει στην ενδυνάμωση του χόνδρου και στη βελτίωση της λίπανσης.
• Αποφυγή υπερβολικής καταπόνησης: Απαραίτητο ειδικά για όσους στέκονται πολλές ώρες, μεταφέρουν βαριά αντικείμενα ή εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις.
• Ισορροπημένη διατροφή: Πρόσληψη κολλαγόνου, ωμέγα-3, βιταμινών C και D, καθώς και ασβεστίου, ενισχύει τον ιστό του χόνδρου.
• Επαρκής ξεκούραση: Οι αρθρώσεις χρειάζονται διάλειμμα – είναι σημαντικό να μην παραμένει κανείς πολλές ώρες σε ίδια στάση και να αλλάζει τακτικά θέση.
• Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους: Η λιγότερη πίεση στις αρθρώσεις περιορίζει τον κίνδυνο πόνων ή μακροχρόνιων βλαβών στον χόνδρο.

Πότε χρειάζεται συμβουλή ειδικού;

Εάν το τρίξιμο των αρθρώσεων συνοδεύεται από πόνο, οίδημα, αύξηση θερμοκρασίας, ερυθρότητα ή μείωση της κινητικότητας μετά από έντονη ημέρα, είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε ιατρό. Συμβουλή ειδικού συνίσταται επίσης όταν το φαινόμενο προκαλεί αυξανόμενη ενόχληση σε όσους ασχολούνται με χειρωνακτική εργασία ή αθλητισμό.

Συμπέρασμα: πότε οι ήχοι στις αρθρώσεις είναι αθώοι και πότε χρειάζεται προσοχή;

Οι φυσιολογικοί ήχοι που προκύπτουν από τις αρθρώσεις κατά κανόνα δεν υποδηλώνουν κάποιο σοβαρό πρόβλημα, ειδικά όταν δεν υπάρχουν συνοδά συμπτώματα. Ωστόσο, προτείνονται τακτικός έλεγχος και φροντίδα αν το τρίξιμο συνοδεύεται από πόνο, οίδημα, δυσκαμψία ή μετά από τραυματισμό. Φροντίστε τις αρθρώσεις σας με υπεύθυνη κινητικότητα και ισορροπημένη διατροφή – βασικά βήματα για υγιείς αρθρώσεις κάθε μέρα.