Περιοδοντίτιδα (νόσος των ούλων): αιτίες, συμπτώματα και θεραπεία

Οι παθήσεις των ούλων εμφανίζονται κυρίως λόγω της συσσώρευσης πλάκας με την πάροδο του χρόνου. Πρόκειται για ένα λεπτό στρώμα βακτηρίων που δημιουργείται στην επιφάνεια των δοντιών μετά τα γεύματα, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται γλυκά ή αμυλώδη τρόφιμα. Ελλιπής στοματική υγιεινή οδηγεί στη σκλήρυνση της πλάκας και τη μετατροπή της σε πέτρα, η οποία εναποτίθεται κοντά στα ούλα. Η οδοντική πέτρα συγκρατεί περαιτέρω βακτήρια, ευνοώντας τη φλεγμονή των ούλων, με τα ούλα να παρουσιάζουν ερυθρότητα, διόγκωση και πιθανά αιμορραγία κατά το βούρτσισμα.

Η εξέλιξη της φλεγμονής των ούλων

Το πρώτο στάδιο είναι η ουλίτιδα, δηλαδή η αρχική φλεγμονή των ούλων. Εάν δεν αντιμετωπιστεί, παρατηρείται σταδιακή αποκόλληση των ούλων από τα δόντια και δημιουργούνται “θυλάκοι”. Μέσα σε αυτούς συνεχίζουν να συγκεντρώνονται πλάκα και πέτρα οδηγώντας σε λοίμωξη. Η φλεγμονή καταστρέφει τους ιστούς που συγκρατούν τα δόντια, καθώς και το οστό. Σε προχωρημένη φάση υπάρχει πιθανότητα τα δόντια να κινηθούν ή να χαθούν. Οι παθήσεις των ούλων αποτελούν την κύρια αιτία απώλειας δοντιών στους ενήλικες.

Παράγοντες κινδύνου

• Οι ορμονικές μεταβολές κατά την εφηβεία, την εγκυμοσύνη, την εμμηνόπαυση ή την έμμηνο ρύση καθιστούν τα ούλα πιο ευάλωτα στη φλεγμονή.
• Χρόνιες ασθένειες, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης ή ορισμένες λοιμώξεις, αυξάνουν τον κίνδυνο για νόσους των ούλων.
• Συγκεκριμένες φαρμακευτικές αγωγές μειώνουν τη ροή του σάλιου, το οποίο από τη φύση του προστατεύει τα ούλα από τα βακτήρια.
• Η κατανάλωση καπνού όχι μόνο επιβραδύνει την ίαση, αλλά και δυσχεραίνει σημαντικά την αποκατάσταση των ούλων, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου.
• Μη σωστή στοματική φροντίδα, ανεξαρτήτως ηλικίας, είναι ένας από τους βασικούς λόγους εμφάνισης προβλημάτων στα δόντια και τα ούλα.
• Οικογενειακό ιστορικό με παθήσεις των ούλων υποδεικνύει αυξημένη γενετική προδιάθεση.

Συμπτώματα που προειδοποιούν για παθήσεις των ούλων

Στα αρχικά στάδια η νόσος των ούλων μπορεί να μην γίνεται αντιληπτή, όμως εμφανίζονται συνήθως τα παρακάτω συμπτώματα:

• Αιμορραγία των ούλων κατά το βούρτσισμα ή τη χρήση οδοντικού νήματος
• Ερυθρότητα και διόγκωση των ούλων αντί για την φυσιολογική ρόδινη και σφιχτή υφή
• Παρουσία πύου μεταξύ των δοντιών
• Μόνιμη δυσοσμία του στόματος ή αίσθηση κακής γεύσης
• Ευαισθησία ή πόνος στα ούλα
• Απομάκρυνση των ούλων από τα δόντια, κάνοντας τα δόντια να φαίνονται πιο μακριά
• Δημιουργία μαύρων τριγωνικών κενών ανάμεσα στα δόντια
• Αίσθηση δυσκολίας στη σύγκλειση ή μετακίνηση δοντιών
• Κινήσεις ή ακόμη και απώλεια δοντιών
• Αυξημένα διαστήματα ανάμεσα στα δόντια

Σε ορισμένους ασθενείς, η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί εντοπισμένα, κυρίως στους γομφίους.

Πιθανοί κίνδυνοι που συνεπάγεται η νόσος των ούλων

Η χρόνια φλεγμονή στα ούλα μπορεί να προκαλέσει όχι μόνο την απώλεια των δοντιών, αλλά σχετίζεται επίσης με ευρύτερα προβλήματα υγείας, όπως καρδιαγγειακές ασθένειες, κυκλοφορικές διαταραχές, δυσκολία στον έλεγχο του διαβήτη, καθώς και νοσήματα των αρθρώσεων ή του αναπνευστικού.

Μετάδοση παθήσεων των ούλων

Τα βακτήρια που προκαλούν την ασθένεια μπορούν να μεταδοθούν από άτομο σε άτομο μέσω του σάλιου, για παράδειγμα με το φιλί ή τη χρήση κοινών μαχαιροπήρουνων. Ωστόσο, με τη συνήθη κοινωνική επαφή δεν μεταδίδονται οι παθήσεις των ούλων.

Πώς γίνεται η διάγνωση της νόσου των ούλων

Η ταυτοποίηση της νόσου πραγματοποιείται από τον οδοντίατρο κατά τον τακτικό έλεγχο. Ο ειδικός εξετάζει την ύπαρξη αιμορραγίας στα ούλα, την υποχώρησή τους, το βάθος των θυλάκων γύρω από τα δόντια, τυχόν αλλαγές στη σύγκλειση ή τη σταθερότητα των δοντιών. Εάν απαιτηθεί, πραγματοποιούνται ακτινογραφίες για εκτίμηση της οστικής απώλειας.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις ενδέχεται να συσταθεί επίσκεψη σε περιοδοντολόγο για περαιτέρω αξιολόγηση και θεραπευτική παρέμβαση.

Θεραπευτικές επιλογές και στόχοι

Βασικός σκοπός της θεραπείας είναι η αποκατάσταση των ιστών που συνδέουν τα ούλα με το δόντι, η μείωση του οιδήματος και η αναστολή της φλεγμονής. Η προσέγγιση εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα της πάθησης, τη γενική υγεία, τις συνήθειες όπως το κάπνισμα και το ιστορικό προηγούμενων θεραπειών.

Θεραπεία ήπιων μορφών

• Βαθύς καθαρισμός πλάκας και πέτρας (αποτρύγωση): αφαίρεση με εξειδικευμένα εργαλεία, υπερήχους ή λέιζερ και από τα σημεία κάτω από τα ούλα.
• Εξομάλυνση ριζών: λείανση της επιφάνειας των ριζών των δοντιών ώστε να περιοριστεί η επακόλουθη προσκόλληση βακτηρίων και να επιτευχθεί καλύτερη επαφή των ούλων.
• Χορήγηση αντιβακτηριακών στοματοπλυμάτων, ειδικών γέλων ή φαρμακευτικής αγωγής για τον περιορισμό της λοίμωξης.

Θεραπεία προχωρημένων μορφών

• Χειρουργική καθαρισμού με ανύψωση των ούλων: ο περιοδοντολόγος αποκαλύπτει τα ούλα για να αφαιρέσει βαθύτερες εναποθέσεις και να εξομαλύνει ανωμαλίες του οστού πριν επανατοποθετήσει τα ούλα.
• Μεταμόσχευση μαλακών ιστών: αν τα ούλα έχουν απομακρυνθεί έντονα, γίνεται μεταφορά ιστών – συνήθως από τον ουρανίσκο ή τεχνητό μόσχευμα – για να καλυφθούν οι εκτεθειμένες ρίζες.
• Οστική ανάπλαση: σε σημαντική καταστροφή οστού, τοποθετείται φυσικό ή συνθετικό μόσχευμα στο σημείο βλάβης για να ενισχυθεί η φυσιολογική αναγέννηση και η στήριξη του δοντιού.
• Καθοδηγούμενη αναγέννηση ιστών: τοποθέτηση ειδικής μεμβράνης ανάμεσα σε ούλα και οστό ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες για ανάπτυξη νέου ιστού.
• Θεραπείες με πρωτεΐνες (ειδικά γέλη): ενισχύουν την αναπλαστική διαδικασία του οστού και των ιστών.
• Επιτάχυνση της επούλωσης με χρήση συμπυκνωμένης πλάσματος ή ινικής, που λαμβάνονται από το αίμα του ασθενή και εφαρμόζονται στο χειρουργημένο σημείο.

Είναι δυνατή η πλήρης ίαση της νόσου των ούλων;

Στα πρώιμα στάδια της ουλίτιδας η αντιμετώπιση είναι κατά κανόνα οριστική. Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, όταν υπάρχει ήδη απώλεια οστού, η πλήρης ανάπλαση δεν είναι εφικτή, όμως η θεραπεία μπορεί να επιβραδύνει αισθητά την εξέλιξη της νόσου και να συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας των δοντιών και των ούλων.

Προληπτικά μέτρα για την αποφυγή νόσων των ούλων

• Βουρτσίζετε τα δόντια δύο φορές την ημέρα με μαλακή οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα φθορίου και αντικαθιστάτε τη βούρτσα κάθε τρεις μήνες για αποτελεσματικό καθαρισμό.
• Χρησιμοποιείτε καθημερινά οδοντικό νήμα ή βουρτσάκια μεσοδοντίων για σημεία που δεν προσεγγίζει η βούρτσα.
• Κάνετε στοματόπλυση με αντιβακτηριακό διάλυμα ώστε να ελέγχετε τη βακτηριακή μικροχλωρίδα και τη δυσάρεστη αναπνοή.
• Αποφύγετε το κάπνισμα καθώς η διακοπή της συνήθειας ωφελεί τόσο την κατάστασή των ούλων όσο και τη γενική υγεία.
• Υποβάλλεστε τακτικά σε επαγγελματικό καθαρισμό στόματος από οδοντίατρο κάθε έξι μήνες για πρόληψη φλεγμονών.
• Περιορίστε το άγχος, επειδή η ένταση μπορεί να πηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα και να δυσχεράνει την ίαση.
• Επιλέξτε ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε βιταμίνες και αντιοξειδωτικά για βελτίωση της άμυνας του οργανισμού και των ιστών.
• Παρατηρήστε αν ασυνείδητα σφίγγετε ή τρίζετε τα δόντια, καθώς αυτοί οι μηχανισμοί προκαλούν επιβάρυνση.

Κληρονομικότητα και ατομική φροντίδα

Ακόμη και με σωστή στοματική υγιεινή, άτομα με κληρονομική προδιάθεση ενδέχεται να έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων των ούλων. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνίσταται πιο συχνή επίσκεψη στον οδοντίατρο για επαγγελματικό καθαρισμό και οδηγίες. Εάν υπάρχει ιστορικό απώλειας δοντιών ή οδοντικών παθήσεων στην οικογένεια, είναι σημαντικό να ενημερωθεί ο οδοντίατρος.

Σύνδεση των νόσων των ούλων με άλλες παθήσεις

Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η νόσος των ούλων μπορεί να επηρεάσει το καρδιαγγειακό σύστημα, αυξάνοντας τον κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιοπάθεια. Η ύπαρξη φλεγμονής στα ούλα δυσκολεύει επίσης τον έλεγχο χρόνιων ασθενειών όπως ο διαβήτης.

Βασικά σημεία

Η ουλίτιδα αποτελεί το πρώτο στάδιο των νόσων των ούλων και μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή περιοδοντίτιδα και απώλεια δοντιών. Η σωστή στοματική φροντίδα, οι τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο και η έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση συμβάλλουν καθοριστικά στην καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου και στη διατήρηση υγιών δοντιών.