Γιατί νιώθουμε την ανάγκη να τεντωθούμε συχνά μετά από έντονη δουλειά;

Μετά από πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή ή έντονη σωματική εργασία, πολλοί παρατηρούν ότι αισθάνονται την ανάγκη να τεντωθούν, είτε τεντώνοντας την πλάτη, υψώνοντας τα χέρια πάνω από το κεφάλι ή κάνοντας μερικές κινήσεις. Αυτό το φυσικό αντανακλαστικό εμφανίζεται με αξιοσημείωτη επιμονή: ακόμα και όταν κάποιο άτομο είναι απορροφημένο σε άλλες δραστηριότητες, το σώμα το ωθεί να επιστρέψει σε κινήσεις διάτασης. Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Πώς ερμηνεύει η ιατρική αυτή την ανάγκη και τι μπορούμε να κάνουμε για να περιορίσουμε τη σωματική δυσφορία κατά και μετά τη δουλειά;

Γιατί προκύπτει η ανάγκη για τέντωμα: βασικές ανάγκες του σώματος

Ο ανθρώπινος οργανισμός είναι σχεδιασμένος για κίνηση. Ακόμη κι όταν η δραστηριότητα απαιτεί στατικότητα ή καθιστική στάση, ο οργανισμός στέλνει σήματα για να διατηρήσει την ισορροπία των μυών, να ανακουφίσει σημεία πίεσης και να ενισχύσει την κυκλοφορία του αίματος. Η συχνή ανάγκη για τέντωμα μετά από σωματική ή πνευματική εργασία οφείλεται σε ορισμένους βασικούς φυσιολογικούς μηχανισμούς.

Μυϊκή ακαμψία και διάταση τενόντων

Όταν το σώμα επαναλαμβάνει την ίδια κίνηση ή διατηρεί για αρκετή ώρα αναλλοίωτη στάση, οι μύες ενδέχεται να γίνουν πιο σκληροί και να χάσουν την ελαστικότητά τους. Οι κινήσεις διάτασης συμβάλλουν στην καλύτερη αιμάτωση των μυών και των τενόντων, αποφορτίζοντας την ένταση. Έτσι μειώνονται οι μικροεντάσεις που συσσωρεύονται όταν η στάση δεν αλλάζει για μεγάλο διάστημα.

Νευρικό σύστημα και έμφυτα αντανακλαστικά

Η ανάγκη για διάταση σχετίζεται και με τη λειτουργία του περιφερικού νευρικού συστήματος. Όταν το σώμα παραμένει ακίνητο, οι υποδοχείς των μυών και των αρθρώσεων εκπέμπουν σήματα στον εγκέφαλο για συσσωρευμένη ένταση. Ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται προκαλώντας το τέντωμα, το οποίο επαναφέρει την ισορροπία, εμποδίζοντας υπερβολική σύσφιξη ή ακόμα και σπασμούς των μυών.

Ενίσχυση κυκλοφορίας και παροχή οξυγόνου

Κατά τη διάταση, πολλοί αισθάνονται άμεση ανακούφιση ή ακόμα και μια αίσθηση ζέστης στο σώμα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η διάταση βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος, αυξάνοντας το οξυγόνο που φτάνει στους μύες και απομακρύνοντας τα απόβλητα του μεταβολισμού. Έτσι τα κύτταρα αναρρώνουν ταχύτερα, η κούραση μειώνεται και η γενικότερη αίσθηση ευεξίας βελτιώνεται.

Η ανάγκη για διάταση μετά από έντονη πνευματική εργασία

Παρόλο που η διάταση συνδέεται πιο συχνά με τη σωματική δραστηριότητα, είναι εξίσου σημαντική και μετά από απαιτητική νοητική εργασία όπως οι πολύωρες ώρες στον υπολογιστή ή η ανάγνωση εγγράφων. Για ποιους λόγους συμβαίνει αυτό;

Ακινησία και στάση σώματος

Κατά την καθιστή εργασία, οι μύες των ώμων, της πλάτης, του αυχένα και των χεριών τείνουν να σφίγγουν. Ο οργανισμός επιδιώκει να απελευθερώσει αυτή την ένταση, γι’ αυτό το τέντωμα πραγματοποιείται ακόμη και ακούσια. Ακόμη και σε άτομα που δεν αθλούνται συστηματικά, οι διατάσεις βοηθούν στην αποκατάσταση του μήκους των μυών, στη βελτίωση της στάσης και στη μείωση της δυσφορίας σε χέρια, πλάτη και αυχένα.

Μείωση του άγχους μέσω της κίνησης

Έρευνες δείχνουν ότι οι διατάσεις συμβάλλουν στη μείωση των επιπέδων ορμονών του στρες όπως η κορτιζόλη. Μέσω της διάτασης, το σώμα μεταδίδει σήμα στο νευρικό σύστημα για να αφήσει την ένταση, προσφέροντας έτσι αίσθηση χαλάρωσης. Η χρησιμότητα αυτής της «παύσης» επιβεβαιώνεται από την πλειονότητα των υπαλλήλων γραφείου, καθώς το τέντωμα βοηθά στην ανασυγκρότηση και επαναφορά της ενέργειας.

Τι δείχνει η επιστήμη: το αντανακλαστικό της διάτασης

Στην ιατρική, η διάταση είναι γνωστή ως πανδικυλίωση, μία φυσική κίνηση όπου άνθρωποι ή ζώα τεντώνουν μυς, ράχη και άκρα μετά από ξεκούραση ή παρατεταμένη στασιμότητα. Το αντανακλαστικό αυτό εμφανίζεται και στα ζώα, όπως σε σκύλους ή γάτες που τεντώνονται μόλις ξυπνήσουν ή μετά από πολύωρη αδράνεια. Παρόλο που οι συνήθειες υγιεινής και το είδος της εργασίας έχουν αλλάξει, αυτό το αντανακλαστικό διατηρείται επειδή συμβάλλει στην αποκατάσταση του μήκους και του τόνου των μυών, ενώ συντονίζει τη λειτουργία νευρικού και μυϊκού συστήματος.

Κύρια οφέλη των διατάσεων

• Ανακουφίζουν την ένταση και μειώνουν τις μυϊκές συσπάσεις
• Ενισχύουν την κυκλοφορία του αίματος και τη ροή της λέμφου
• Ενεργοποιούν το νευρικό σύστημα και συμβάλλουν στη συνολική ευεξία
• Βελτιώνουν την ευλυγισία, τη στάση σώματος και την κινητικότητα των αρθρώσεων
• Συμβάλλουν στη μείωση της κόπωσης και του στρες

Μύθοι και πραγματικότητα: είναι δυνατό να το παρακάνουμε με τις διατάσεις;

Παρότι συνήθως οι διατάσεις έχουν θετικό πρόσημο, υπάρχουν απορίες σχετικά με το αν μπορεί κανείς να διατείνεται υπερβολικά ή αν το συχνό τέντωμα μπορεί να αποβεί βλαβερό.

Σύνηθες αντανακλαστικό ή ένδειξη βαθύτερου προβλήματος;

Η πρόσκαιρη ανάγκη για διάταση μετά τη δουλειά ή έπειτα από ακινησία αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του σώματος. Αν όμως υπάρχει συνεχής αίσθηση μυϊκής έντασης, δυσκολία χαλάρωσης της πλάτης ή πόνος, τότε ενδεχομένως υποκρύπτονται προβλήματα στάσης, έλλειψη εργονομίας ή ακόμη και χρόνια νοσήματα μυών ή νεύρων. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται συμβουλή από ιατρό ή φυσικοθεραπευτή.

Είναι εφικτή η «υπερβολική διάταση»;

Οι απλές κινήσεις διάτασης χωρίς πόνο είναι ακίνδυνες. Όμως αν οι διατάσεις γίνονται με υπερβολική ένταση ή χωρίς προθέρμανση, μπορεί να προκληθεί τραυματισμός σε μυς ή τένοντες. Το τέντωμα ως φυσική ανάγκη του σώματος σπανίως προκαλεί πρόβλημα.

Χρήσιμες συμβουλές για μείωση της καθημερινής δυσφορίας

• Κάντε μικρές διατάσεις για 1–2 λεπτά κάθε ώρα, ακόμη και στο χώρο εργασίας
• Αλλάζετε συχνά θέση – μην κάθεστε πολύ στην ίδια στάση
• Αν αισθάνεστε την ανάγκη να τεντωθείτε, ακολουθήστε το ένστικτο – αυτό δείχνει προσπάθεια του σώματος για ισορροπία με την καταπόνηση
• Αξιοποιείτε σύντομα διαλείμματα με ασκήσεις αναπνοής και συνειδητή χαλάρωση
• Εξασφαλίστε εργονομική οργάνωση του χώρου σας: άνετη καρέκλα και σωστό ύψος γραφείου μειώνουν τις πιέσεις και τη διάθεση για τέντωμα

Πότε η διάταση μπορεί να υποδηλώνει σοβαρότερα προβλήματα υγείας;

Αν και το συχνό τέντωμα είναι φυσιολογικό στις περισσότερες περιπτώσεις, υπάρχουν ενδείξεις που απαιτούν προσοχή:

• Το αίσθημα για διάταση συνοδεύεται από έντονο πόνο σε πλάτη, αρθρώσεις ή άκρα
• Υπάρχουν φαινόμενα μούδιασματος, αδυναμίας ή μυϊκών σπασμών
• Ο πόνος και η ενόχληση παραμένουν ή επιδεινώνονται μετά το τέντωμα
• Παρατηρείται περιορισμός της κινητικότητας, συχνή ακαμψία ή άλλα μακροχρόνια συμπτώματα

Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε γιατρό, διότι η εμμένουσα τάση ή σκλήρυνση των μυών μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα της σπονδυλικής στήλης, του μυϊκού ή νευρικού συστήματος.

Συμπέρασμα: το αντανακλαστικό της διάτασης ως εγγύηση καλής υγείας

Η συχνή επιθυμία για διάταση μετά από απαιτητική εργασία αποτελεί φυσιολογική και ωφέλιμη αντίδραση του σώματος, που σχετίζεται με τη διατήρηση της ισορροπίας στο μυοσκελετικό και νευρικό σύστημα, τη βελτίωση της κυκλοφορίας και τη μείωση του άγχους. Εντάσσοντας τακτικά σύντομες διατάσεις στην καθημερινότητα και αφουγκραζόμενοι τις ανάγκες του σώματός μας, μπορούμε να μειώσουμε τη δυσφορία στην εργασία, να βελτιώσουμε τη γενική ευεξία και να προλάβουμε μακροχρόνια προβλήματα υγείας. Συνεπώς, εάν μετά από δύσκολη μέρα νιώσετε την ανάγκη να τεντωθείτε, μην το αγνοήσετε – πρόκειται για μια συνειδητή μέριμνα προς το σώμα σας και όχι ένδειξη έλλειψης ενεργητικότητας.