Αιφνίδια απώλεια ακοής: αίτια και πιθανές επιπλοκές

Η σοβαρή απώλεια ακοής είναι μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο δεν μπορεί να αντιληφθεί τους συνηθισμένους ήχους της καθημερινότητας. Τέτοιου είδους διαταραχές οφείλονται συνήθως σε βλάβες σε ένα ή περισσότερα τμήματα του αυτιού που είναι υπεύθυνα για την αίσθηση της ακοής.

Πώς λειτουργεί η ακοή

Όταν η ακοή λειτουργεί φυσιολογικά, ο ήχος εισέρχεται από το έξω αυτί και κατευθύνεται προς το τύμπανο, προκαλώντας τη δόνηση τόσο του τυμπάνου όσο και των οσταρίων του μέσου αυτιού. Στη συνέχεια, ο ήχος μεταφέρεται στο έσω αυτί, σε έναν κοχλία γεμάτο υγρό που έχει σχήμα σπείρας. Εκεί, χιλιάδες μικρά τριχωτά κύτταρα μετατρέπουν αυτές τις δονήσεις σε νευρικά σήματα τα οποία αποστέλλονται στον εγκέφαλο, ώστε να αναγνωρίζονται ως ήχοι.

Αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή απώλεια ακοής

Ηλικία

Καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει, τα μέρη του αυτιού χάνουν την ελαστικότητά τους, ενώ τα ευαίσθητα τριχωτά κύτταρα του εσωτερικού αυτιού φθείρονται ή δεν αντιδρούν πλέον αποτελεσματικά στους ήχους. Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται σταδιακά σε βάθος ετών και οδηγεί σε προοδευτική επιδείνωση της ακοής.

Θόρυβος

Έντονοι ήχοι, όπως αυτοί από τη χρήση ισχυρών εργαλείων, την ακρόαση μουσικής με ακουστικά σε υψηλή ένταση ή η παραμονή κοντά σε αεροπλάνα, καταστρέφουν τα τριχωτά κύτταρα μέσα στον κοχλία. Η σοβαρότητα της απώλειας ακοής σχετίζεται με την ένταση του θορύβου και τη διάρκεια έκθεσης σε αυτόν.

Ωτίτιδες

Οι φλεγμονές στα αυτιά μπορούν να προκαλέσουν συσσώρευση υγρού στο μέσο αυτί. Αυτή η κατάσταση οδηγεί συνήθως σε προσωρινή και ήπια μείωση της ακοής. Εάν, όμως, οι μολύνσεις δεν αντιμετωπιστούν, ενδέχεται να προκαλέσουν μακροχρόνιες και σοβαρές βλάβες στην ακοή.

Βλάβες στο τύμπανο

Ρήξεις στο τύμπανο μπορεί να προκύψουν από φλεγμονές, πολύ δυνατούς ήχους, ξαφνικές μεταβολές της πίεσης κατά τη διάρκεια πτήσης ή κατάδυσης ή από τραυματισμό του αυτιού. Το μέγεθος της βλάβης καθορίζει και το βαθμό απώλειας της ακοής.

Χολοστεάτωμα

Πρόκειται για πάθηση κατά την οποία, λόγω ρωγμής ή καθίζησης του τυμπάνου, συγκεντρώνονται στοιχεία δέρματος στο μέσο αυτί. Το χολοστεάτωμα με την πάροδο του χρόνου μπορεί να καταστρέψει τα μικρά οστάρια και, σε σπάνιες περιπτώσεις, να επεκταθεί στο έσω αυτί προκαλώντας σημαντική απώλεια ακοής.

Ασθένειες και λοιμώξεις

Ορισμένες ασθένειες, όπως η παρωτίτιδα, η ιλαρά, η σύφιλη ή η μηνιγγίτιδα, μπορούν επίσης να προκαλέσουν βλάβες στην ακοή.

Νόσος του Meniere

Η συγκεκριμένη πάθηση του εσωτερικού αυτιού εκδηλώνεται με τα παρακάτω συμπτώματα:

• Ζάλη ή ίλιγγος
• Αστάθεια στην ακοή
• Βούισμα στα αυτιά
• Αίσθηση βάρους ή πίεσης στο αφτί

Στην περίπτωση της νόσου του Meniere, η απώλεια ακοής αφορά συνήθως το ένα αφτί και επιδεινώνεται σταδιακά.

Όγκοι

Σε μερικές περιπτώσεις, τα σοβαρά προβλήματα ακοής οφείλονται σε όγκους – είτε κακοήθεις είτε καλοήθεις, όπως το ακουστικό νευρίνωμα ή η μηνιγγίωμα. Οι όγκοι μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον συμπτώματα, όπως αιμωδία του προσώπου, αδυναμία μυών ή βούισμα στα αυτιά.

Ξένο σώμα στο αυτί

Εάν ένας ξένος παράγοντας εγκλωβιστεί μέσα στο αυτί, μπορεί να παρεμποδίσει τη διέλευση του ήχου. Συνήθη εμπόδια είναι κυρίως τα συσσωρευμένα και σκληρυμένα βύσματα κυψελίδας.

Συγγενείς ανωμαλίες του αυτιού

Υπάρχουν άτομα που γεννιούνται με ατελή ανάπτυξη των αυτιών, με αποτέλεσμα να έχουν σημαντική απώλεια ακοής από τη γέννησή τους.

Τραυματισμοί

Σοβαροί τραυματισμοί στο κεφάλι ή διάτρηση του τυμπάνου δύνανται να προκαλέσουν μόνιμες βλάβες στην ακοή.

Επιπτώσεις φαρμάκων

Ορισμένα φάρμακα – όπως ορισμένα αντιβιοτικά, αναλγητικά σε υψηλές δόσεις ή φάρμακα για τη χημειοθεραπεία – μπορεί να βλάψουν την ακοή. Τις περισσότερες φορές, η βλάβη είναι μη αναστρέψιμη, ωστόσο κάποιες φορές η ακοή αποκαθίσταται μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής.

Κληρονομικοί παράγοντες

Η ύπαρξη γονιδίων που αυξάνουν την προδιάθεση για απώλεια ακοής, κυρίως με την πάροδο των ετών, είναι συχνό φαινόμενο. Η κληρονομική μορφή απώλειας ακοής συχνά εντοπίζεται κατά τον προγεννητικό έλεγχο ή στα πρώτα χρόνια της ζωής, αλλά μπορεί να εκδηλωθεί και αργότερα.

Αυτοάνοσα νοσήματα

Η λειτουργία του αυτιού μπορεί να επηρεαστεί από αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο λύκος ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Ορισμένες σπάνιες παθήσεις, όπως το σύνδρομο Kogan ή η νόσος Behçet, έχουν επίσης συσχετιστεί με σημαντική απώλεια ακοής.