Διαφραγματοκήλη: συμπτώματα, αιτίες, διάγνωση και θεραπεία

Οι περισσότεροι άνθρωποι με διαφραγματοκήλη δεν εμφανίζουν συμπτώματα και συχνά δεν απαιτείται θεραπεία. Ωστόσο, η ανάγκη και η επιλογή της θεραπευτικής προσέγγισης καθορίζεται από τον γιατρό, αφού εκτιμηθεί ο τύπος της κήλης, η ένταση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και η παρουσία άλλων συμπτωμάτων. Οι διαθέσιμες επιλογές κυμαίνονται από την παρακολούθηση έως τη φαρμακευτική αγωγή ή ακόμη και τη χειρουργική επέμβαση.

Επιλογές θεραπείας της διαφραγματοκήλης

Σε ήπιες περιπτώσεις, ενδέχεται να αρκεί μόνο η παρακολούθηση της κατάστασης. Όταν η κήλη είναι μικρού μεγέθους και δεν προκαλεί ενόχληση, ο γιατρός μπορεί απλώς να συστήσει τακτικό έλεγχο, καθώς υπάρχει πιθανότητα η κήλη να αυξηθεί στο μέλλον.

• Φαρμακευτική αγωγή:
  • Τα φάρμακα δεν αντιμετωπίζουν την αιτία της παλινδρόμησης, αλλά βοηθούν στη μείωση της οξύτητας του στομάχου, ώστε τα συμπτώματα να είναι πιο ήπια και να προκαλούν λιγότερη ενόχληση. Συνηθέστερα χορηγούνται:
  • Αντιόξινα σκευάσματα για την ελάττωση της οξύτητας του στομάχου
  • Αναστολείς αντλίας πρωτονίων ή αναστολείς υποδοχέων Η2, που μειώνουν την παραγωγή οξέος στο στομάχι
  • Προκινητικά φάρμακα ενισχύουν τους μύες του σφιγκτήρα του οισοφάγου, συμβάλλοντας στην πρόληψη της παλινδρόμησης και στη διευκόλυνση της κένωσης του στομάχου
• Χειρουργική αντιμετώπιση: Η επέμβαση συνιστάται σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως όταν η κήλη οδηγεί σε επιπλοκές, σοβαρή παλινδρόμηση ή υπάρχει κίνδυνος στραγγαλισμού του στομάχου.

Χειρουργική θεραπεία: βασικές πληροφορίες

Κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, ο ειδικός ενισχύει το άνοιγμα του διαφράγματος και επανατοποθετεί το στομάχι στη φυσική του θέση. Πλέον, οι πιο συχνές μέθοδοι είναι ελάχιστα επεμβατικές, όπως η λαπαροσκοπική χειρουργική, όπου πραγματοποιούνται αρκετές μικρές τομές στην κοιλιά (διάμετρος περίπου 5 έως 10 χιλιοστά), μέσω των οποίων εισάγονται το λαπαροσκόπιο και τα απαραίτητα χειρουργικά εργαλεία. Αυτές οι επεμβάσεις προσφέρουν ταχύτερη ανάρρωση, μικρότερο κίνδυνο λοίμωξης, λιγότερο πόνο και ελαχιστοποιούν τα σημάδια σε σχέση με τις ανοιχτές επεμβάσεις.

Η χειρουργική αντιμετώπιση της διαφραγματοκήλης είναι συνήθως αποτελεσματική και επιτυγχάνει μείωση ή εξάλειψη της παλινδρόμησης σε περίπου 90% των περιστατικών. Ωστόσο, με το πέρασμα των ετών, σε ένα ποσοστό ασθενών που μπορεί να φτάσει και το 50%, η κήλη ενδέχεται να επανεμφανιστεί.

Στις παραοισοφαγικές διαφραγματοκήλες συνήθως απαιτείται χειρουργική παρέμβαση, ώστε να προληφθούν επικίνδυνες επιπλοκές που σχετίζονται με την ενδεχόμενη περίσφιξη του στομάχου. Επέμβαση μπορεί να καταστεί απαραίτητη, και στην περίπτωση που η ολισθαίνουσα διαφραγματοκήλη παρουσιάζει αιμορραγία, αύξηση του μεγέθους ή περίσφιξη.

Ανάρρωση μετά την επέμβαση

Η αποκατάσταση μετά από λαπαροσκοπική ή ρομποτική χειρουργική συνήθως διαρκεί λιγότερο απ’ ό,τι μετά από παραδοσιακές ανοιχτές επεμβάσεις. Η παραμονή στο νοσοκομείο διαρκεί μία έως δύο ημέρες, ανάλογα με τη συγκεκριμένη περίπτωση. Κατόπιν, απαιτούνται περίπου 2 έως 6 εβδομάδες ανάρρωσης στο σπίτι.

Στα πρώτα στάδια συνιστάται η κατανάλωση διαυγών υγρών, ακολούθως ειδών μαλακής υφής και στη συνέχεια προοδευτικά επιστροφή στη συνήθη διατροφή. Μετά την επέμβαση παρατηρείται συχνά μείωση σωματικού βάρους, με απώλεια συνήθως 5 έως 7 κιλών.

Τρόφιμα προς αποφυγή κατά την ανάρρωση

Κατά τη φάση της ανάρρωσης, προτείνεται η αποφυγή τροφίμων που επιβαρύνουν το πεπτικό, όπως το κόκκινο κρέας. Επιπλέον, καλό είναι να αποφεύγονται πικάντικα, όξινα, τηγανητά εδέσματα, η σοκολάτα και τα ροφήματα με καφεΐνη, καθώς αυτά ενδέχεται να εντείνουν την παλινδρόμηση ή να ερεθίσουν το πεπτικό σύστημα.

Καθημερινές συνήθειες για τον έλεγχο της παλινδρόμησης

• Μετά το φαγητό καλό είναι να αποφεύγονται η σωματική άσκηση ή η κατάκλιση για 3 έως 4 ώρες
• Συνίσταται ο περιορισμός της κατανάλωσης όξινων τροφίμων, όπως ο χυμός πορτοκαλιού, η σάλτσα ντομάτας και τα ανθρακούχα ποτά
• Απαιτείται αποφυγή τηγανητών ή λιπαρών εδεσμάτων, ξιδιού, σοκολάτας, αλκοόλ και ροφημάτων με καφεΐνη
• Προτείνεται η κατανάλωση μικρών και αργών γευμάτων, 4 με 5 φορές ημερησίως
• Κατά τον ύπνο, η ανύψωση της κεφαλής του κρεβατιού κατά περίπου 15 εκατοστά, η ανάπαυση στο αριστερό πλευρό ή η χρήση ειδικού μαξιλαριού σώματος μπορούν να βοηθήσουν
• Επιλέγετε άνετα ρούχα, αποφεύγετε ζώνες ή ενδύματα που ασκούν πίεση στην κοιλιακή χώρα
• Σε περίπτωση ύπαρξης υπερβολικού βάρους, καλό είναι να επιδιωχθεί απώλεια λίγων κιλών
• Η διακοπή του καπνίσματος θεωρείται σημαντική, αφού το κάπνισμα μπορεί να επιδεινώσει σημαντικά τα συμπτώματα καούρας
• Συνίσταται να αποφεύγεται το βραδινό αμέσως πριν τον ύπνο, ώστε η βαρύτητα να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου παλινδρόμησης

Τύποι διαφραγματοκήλης

• Ολισθαίνουσα (τύπου Ι) διαφραγματοκήλη: Η συντριπτική πλειονότητα των διαφραγματοκηλών (πάνω από 90%) ανήκει σε αυτή τη μορφή. Η ένωση του οισοφάγου με το στομάχι μπορεί να μετακινηθεί προς τα πάνω διαμέσου του διαφραγματικού στομίου, περνώντας προσωρινά στο θώρακα.
• Παραοισοφαγική διαφραγματοκήλη: Αυτή η μορφή διατρέχει σημαντικότερο κίνδυνο, καθώς η ένωση οισοφάγου-στομάχου μένει στη θέση της, αλλά μέρος του στομάχου μετατοπίζεται δίπλα στον οισοφάγο, διαπερνώντας διά του διαφράγματος, γεγονός που μπορεί να επιφέρει περίσφιξη και κυκλοφορικές διαταραχές.

Οι παραοισοφαγικές διαφραγματοκήλες διακρίνονται ανάλογα με τη μορφή τους:

• Τύπος II (κυλιόμενη κήλη): Το άνω τμήμα του στομάχου εισέρχεται στο θώρακα δίπλα στον οισοφάγο, χωρίς ο ίδιος ο οισοφάγος να μετακινείται
• Τύπος III (μικτή κήλη): Περιλαμβάνει χαρακτηριστικά ολισθαίνουσας και κυλιόμενης κήλης, με τμήμα του οισοφάγου και του στομάχου να προβάλλει στο θώρακα
• Τύπος IV (σύνθετη, σπάνια κήλη): Το άνοιγμα του διαφράγματος επιτρέπει τη μετακίνηση κι άλλων οργάνων του άνω κοιλιακού χώρου – όπως τμήματα του εντέρου, πάγκρεας ή σπλήνα – στον θώρακα, μαζί με το στομάχι

Βασικά στοιχεία για τη διαφραγματοκήλη

• Διαφραγματοκήλη εμφανίζεται όταν τμήμα του στομάχου μετακινείται στη θωρακική κοιλότητα μέσω του ανοίγματος του διαφράγματος
• Ο κίνδυνος ανάπτυξης διαφραγματοκήλης είναι αυξημένος σε γυναίκες, άτομα άνω των 50 ετών και όσους έχουν υπερβολικό βάρος
• Στις περισσότερες περιπτώσεις η διαφραγματοκήλη δεν παρουσιάζει ορατά συμπτώματα
• Οι ακριβείς αιτίες δημιουργίας της διαφραγματοκήλης δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί, αλλά σχετίζονται με διάφορους παράγοντες κινδύνου
• Για τις περισσότερες μορφές κήλης το επίπεδο κινδύνου είναι χαμηλό, ωστόσο ορισμένες μορφές είναι πιο σοβαρές
• Η μορφή της θεραπείας επιλέγεται με βάση τον τύπο της κήλης και τη γενικότερη κατάσταση του ασθενούς
• Ο δείκτης επιτυχίας της χειρουργικής αντιμετώπισης ανέρχεται περίπου στο 90%