Γιατί συχνά μας φαγουρίζει το τριχωτό της κεφαλής χωρίς προφανή λόγο;

Πολλοί άνθρωποι έχουν νιώσει έστω και μία φορά ενοχλητικό κνησμό στο τριχωτό της κεφαλής. Συχνά το σύμπτωμα εμφανίζεται χωρίς εμφανή αιτία – δεν υπάρχουν πιτυρίδα, εξανθήματα ή άλλα ορατά σημάδια. Γιατί, λοιπόν, μπορεί να υπάρχει συχνός κνησμός του τριχωτού όταν όλα δείχνουν φυσιολογικά; Το ζήτημα αφορά τόσο ενήλικες όσο και παιδιά και συχνά οφείλεται σε περισσότερα αίτια απ’ όσα νομίζουμε. Στο άρθρο αυτό αναλύονται οι παράγοντες που προκαλούν κνησμό, πώς να ξεχωρίσετε απλό ερεθισμό από σοβαρότερες καταστάσεις και πότε είναι απαραίτητη η συμβουλή γιατρού.

Κνησμός στο τριχωτό: τι συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια;

Ο κνησμός (ο ιατρικός όρος είναι pruritus) αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του δέρματος σε ορισμένα ερεθίσματα. Τα αίτια εμφάνισης του κνησμού στο τριχωτό της κεφαλής κυμαίνονται από περιβαλλοντικές επιπτώσεις μέχρι εσωτερικές αλλαγές στον οργανισμό ή και συναισθηματικές καταστάσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε κάποιες περιπτώσεις, το σύμπτωμα εκδηλώνεται χωρίς εμφανείς αλλοιώσεις στο δέρμα. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν διάφοροι πιθανοί ερμηνευτικοί παράγοντες.

Η ξηροδερμία αποτελεί πιο συχνό αίτιο απ’ όσο νομίζουμε

Ένα από τα κυριότερα αίτια κρυφού κνησμού της κεφαλής είναι η απλή ξηροδερμία. Τους χειμερινούς μήνες, η θέρμανση εσωτερικών χώρων μειώνει ιδιαίτερα την υγρασία του περιβάλλοντος. Ο φυσικός προστατευτικός φραγμός του δέρματος αποδυναμώνεται, το τριχωτό χάνει υγρασία και εμφανίζεται κνησμός πιο εύκολα. Επιπλέον, ακατάλληλο σαμπουάν ή υπερβολικά συχνό λούσιμο μπορούν να επιδεινώσουν το πρόβλημα.

Αντίδραση σε προϊόντα περιποίησης ή στην ποιότητα του νερού

Κάποιες φορές ο κνησμός μπορεί να οφείλεται στη χρήση ακατάλληλων προϊόντων μαλλιών, κυρίως σαμπουάν, κοντίσιονερ, λακ ή τζελ με επιθετικές χημικές ουσίες. Συστατικά όπως το λαουρυλοθειικό νάτριο ή τα αρώματα ενδέχεται να ερεθίσουν και να ξηράνουν το τριχωτό ή να διαταράξουν τη φυσιολογική μικροχλωρίδα. Επίσης, το σκληρό νερό με αυξημένα επίπεδα ασβεστίου ή μαγνησίου μπορεί να συνεισφέρει σε κνησμό, χωρίς άλλα συνοδά συμπτώματα.

Όταν εμπλέκεται το νευρικό σύστημα

Η επιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι ο κνησμός μπορεί να σχετίζεται με τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Ήπια ή περιστασιακά επεισόδια κνησμού στο τριχωτό είναι συχνά όταν υπάρχει άγχος, ψυχική επιβάρυνση ή μετά από έντονη συναισθηματική φόρτιση. Το στρες, η έντονη κόπωση ή η έλλειψη ύπνου επηρεάζουν τις νευροδιαβιβαστικές ουσίες, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να μεταδίδει ερεθίσματα για κνησμό, παρότι δεν εντοπίζεται εξωτερικός παράγοντας.

Μύθοι και συχνές παρερμηνείες

Συχνά, όσοι παρουσιάζουν κνησμό κεφαλής θεωρούν ότι το πρόβλημα οφείλεται απαραίτητα σε πιτυρίδα ή παρασιτικές λοιμώξεις όπως οι ψείρες. Ωστόσο, όταν δεν υπάρχουν λέπια, εξανθήματα ή άλλες εμφανείς αλλοιώσεις, συνήθως το αίτιο βρίσκεται αλλού. Η πλειονότητα των περιπτώσεων δεν οφείλεται σε λοιμώδεις παράγοντες.

Η πιτυρίδα δεν ευθύνεται πάντα για τον κνησμό

Οι νιφάδες είναι συχνά ορατές μαζί με απολέπιση του δέρματος. Όμως, αν ο κνησμός εμφανίζεται χωρίς τέτοια σημάδια, το πρόβλημα αποδίδεται συχνά σε ξηρότητα ή αυξημένη ευαισθησία.

Ο κνησμός στο τριχωτό δεν είναι απαραίτητα ένδειξη ψειρών

Η παρασιτική μόλυνση προκύπτει μετά από άμεση επαφή με άτομο που νοσεί, αλλά δεν είναι τόσο συχνή όσο πιστεύεται. Αν δεν παρατηρούνται ορατά αυγά, ερυθρότητα ή έντονα εξανθήματα, τα υπόλοιπα πιο πιθανό να οφείλονται σε μη-λοιμώδη αίτια.

Λιγότερο συχνά αίτια κνησμού του τριχωτού

Σε σπάνιες περιπτώσεις, η αίσθηση κνησμού χωρίς άλλα εμφανή συμπτώματα μπορεί να αποτελεί ένδειξη σοβαρότερων καταστάσεων, όπως ήπια αλλεργική αντίδραση, ορισμένες δερματολογικές παθήσεις (όπως οι αρχικές φάσεις ψωρίασης) ή ακόμα και διαταραχές σε εσωτερικά όργανα.

Αλλεργικής φύσης αντιδράσεις

Μερικές φορές το δέρμα του τριχωτού γίνεται πιο ευαίσθητο λόγω αλλαγών στο ανοσοποιητικό, χρήσης φαρμάκων ή πρόσφατων αλλαγών σε προϊόντα υγιεινής. Ακόμη και χωρίς εμφανές εξάνθημα, ο κνησμός μπορεί να οφείλεται σε ήπια αλλεργική αντίδραση.

Άλλα νοσήματα

Περιστασιακά, ο κνησμός στο τριχωτό συνδέεται με συστηματικά νοσήματα, όπως παθήσεις του ήπατος ή των νεφρών, όπου η συσσώρευση μεταβολιτών στο αίμα μπορεί να ερεθίσει τις νευρικές απολήξεις. Τις σοβαρές καταστάσεις συνήθως συνοδεύουν και άλλα συμπτώματα.

Τρόποι ανακούφισης του κνησμού στο τριχωτό

Όταν εμφανίζεται κνησμός στο τριχωτό χωρίς ύποπτα στοιχεία (όπως εξανθήματα, πληγές, ερυθρότητα ή έντονη πιτυρίδα), τις περισσότερες φορές αρκούν απλά μέτρα φροντίδας και προσαρμογή της διατροφής.

• Επιλέξτε ήπια σαμπουάν χωρίς αρώματα, SLS (λαουρυλοθειικό νάτριο) ή άλλα επιθετικά συστατικά.
• Αποφύγετε το συχνό λούσιμο, ιδανικά κάθε δεύτερη ή τρίτη ημέρα, εφόσον δεν το απαιτεί ο τρόπος ζωής.
• Φροντίστε για επαρκή υγρασία στους εσωτερικούς χώρους, κυρίως κατά τους μήνες της θέρμανσης.
• Μην χρησιμοποιείτε πολύ ζεστό νερό, καθώς αφυδατώνει το δέρμα.
• Περιορίστε τις συχνές αλλαγές χτενίσματος και τη χρήση συσκευών θερμότητας.
• Προτιμήστε προϊόντα περιποίησης μαλλιών με όσο το δυνατόν πιο φυσικά συστατικά.

Πότε απαιτείται ιατρική αξιολόγηση;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο κνησμός του τριχωτού είναι προσωρινός και δεν προκαλεί ανησυχία. Ωστόσο, προσοχή απαιτείται εάν εμφανιστούν τα παρακάτω συμπτώματα:

• Έντονη ερυθρότητα ή οίδημα του δέρματος
• Εμφάνιση πληγών, αιμορραγίας ή υγρών βλαβών
• Σοβαρή απολέπιση ή απώλεια τριχών
• Επιμένουσα φαγούρα για διάστημα μεγαλύτερο των δύο εβδομάδων
• Αύξηση θερμοκρασίας σώματος ή διογκωμένοι λεμφαδένες

Σε περίπτωση που παρατηρείτε κάποιο από τα παραπάνω, απαιτείται επίσκεψη σε δερματολόγο. Η αυτοθεραπεία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει βαθύτερα προβλήματα.

Συμπέρασμα: ο κνησμός στο τριχωτό είναι συνήθως αβλαβής, αλλά δεν πρέπει να αμελείται

Ο κνησμός στο τριχωτό χωρίς εμφανή αιτία είναι συνήθως αποτέλεσμα καθημερινών παραγόντων, όπως το περιβάλλον, η ξηρότητα, ακατάλληλα προϊόντα περιποίησης ή ακόμη και η ψυχική κατάσταση. Στους περισσότερους ανθρώπους, το σύμπτωμα δεν είναι επικίνδυνο και υποχωρεί με αλλαγές στις συνήθειες, όμως είναι σημαντικό να παρακολουθείτε το σώμα και να ζητάτε ιατρική συμβουλή αν εμφανιστούν πρόσθετα συμπτώματα ή ο κνησμός ενταθεί. Δώστε προσοχή στο τριχωτό της κεφαλής όπως και στο υπόλοιπο δέρμα – φροντίστε την ενυδάτωση, αποφύγετε επιθετικές ουσίες και ελέγξτε την αντίδραση σε νέα προϊόντα. Ακόμη και ήπια ενοχλήματα αποτελούν σημαντικό δείκτη για τη γενική υγεία του οργανισμού σας.