Γιατί νιώθουμε κόμπο στον λαιμό όταν μαθαίνουμε απροσδόκητα νέα;

Έχετε νιώσει ποτέ έναν επίμονο κόμπο στον λαιμό όταν ακούσατε μια αναπάντεχη είδηση ή ζήσατε έντονη συναισθηματική φόρτιση; Αυτό το αίσθημα είναι αρκετά συνηθισμένο και συχνά προκαλεί ανησυχία σχετικά με το αν πρόκειται για κάποιο πρόβλημα υγείας ή κάτι πιο σοβαρό. Συνήθως, το αίσθημα «κόμπου» στον λαιμό δεν υποδεικνύει κάτι επικίνδυνο, αλλά σχετίζεται με τις φυσιολογικές αντιδράσεις του οργανισμού και του ψυχισμού στο άγχος. Παρακάτω αναλύονται οι λόγοι εμφάνισής του, οι σωματικές διεργασίες που εμπλέκονται και τι αναφέρει η επιστήμη για το φαινόμενο.

Για ποιο λόγο δημιουργείται το αίσθημα κόμπου στον λαιμό;

Μηχανισμός αντίδρασης στο άγχος

Το αίσθημα κόμπου συνήθως συνδέεται με έντονες συναισθηματικές καταστάσεις, όπως ο φόβος, η αγωνία ή η ξαφνική ταραχή. Απότομες αλλαγές, συγκλονιστικά νέα ή δυνατά συναισθήματα ενεργοποιούν το λεγόμενο αντανακλαστικό «μάχης ή φυγής», διαδικασία που συντονίζει το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Το σώμα προετοιμάζεται για πιθανό κίνδυνο: επιταχύνεται ο καρδιακός ρυθμός, βαθύνει η αναπνοή και οι μυς είναι σε εγρήγορση. Σε αυτή τη φάση, το αίσθημα «σφιξίματος» ή «κόμπου» δεν περιορίζεται στο στήθος, αλλά εκδηλώνεται συχνά και στον λαιμό, γνωστό στην ιατρική ως «γλοβός».

Τι ονομάζουμε γλοβό;

Ιατρικά, το αίσθημα κόμπου στον λαιμό περιγράφεται συχνά ως γλοβός φάρυγγος. Αν και δίνεται η εντύπωση ενός φυσικού εμποδίου ή ξένου σώματος, οι εξετάσεις συνήθως δεν δείχνουν κάποιον οργανικό φραγμό ή ανωμαλία. Το φαινόμενο προκύπτει κυρίως από λειτουργική υπερδιέγερση ή τάση στους μύες του λαιμού και του φάρυγγα, η οποία προκαλείται από ψυχικό στρες ή ακόμα και από έντονη συγκινησιακή αντίδραση.

Επιπτώσεις του άγχους στον λαιμό

Τάση των μυών και νευρικό σύστημα

Ισχυρά συναισθήματα, ιδιαίτερα μια αιφνίδια αναστάτωση ή σοκ, κινητοποιούν τα εγκεφαλικά κέντρα που διαχειρίζονται το άγχος. Ως αποτέλεσμα, οι μύες στον λαιμό, τη γλώσσα και το ανώτερο τμήμα του οισοφάγου συσπώνται. Αυτή η μυϊκή ένταση μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση κόμπου – κάποιος ίσως αισθάνεται αναστολή στην κατάποση του σάλιου ή δυσκολία στην ελεύθερη αναπνοή, αν και πραγματικός κίνδυνος δεν υφίσταται. Αυτό εξηγεί δηλώσεις όπως ότι κάποιος «δεν μπορούσε να αρθρώσει λέξη», καθώς το σώμα αντιδρά ανακλαστικά με σύσπαση των μυών.

Ορμονικές μεταβολές και ευαισθησία των βλεννογόνων

Κατά τη διάρκεια άγχους, οι ορμόνες όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη όχι μόνο ενισχύουν τη μυϊκή δραστηριότητα, αλλά και αυξάνουν την ευαισθησία των βλεννογόνων. Αυτό σημαίνει ότι ο λαιμός γίνεται πιο ευαίσθητος και ακόμα και μικρές αλλαγές – όπως περισσότερες εκκρίσεις σάλιου ή η παραμικρή βραχνάδα – ενδέχεται να γίνουν αντιληπτές ως έντονος «κόμπος».

Διαφορές μεταξύ συναισθηματικής και σωματικής αιτίας στο αίσθημα κόμπου

Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή;

Αν και τις περισσότερες φορές ο κόμπος εξαφανίζεται όταν μειώνεται το άγχος, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πότε το σύμπτωμα μπορεί να σχετίζεται με άλλη αιτία. Θα πρέπει να είστε προσεκτικοί αν:

• Το αίσθημα κόμπου επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα
• Παρουσιάζεται δυσκολία στην κατάποση τροφής ή υγρών
• Εμφανίζονται επιπλέον συμπτώματα, όπως πόνος, βραχνάδα, απώλεια βάρους ή αιμόπτυση
• Υπάρχει ιστορικό χρόνιων παθήσεων όπως γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, διαταραχές θυρεοειδούς, αναπνευστικά ή γαστρεντερικά προβλήματα

Σε αυτές τις περιπτώσεις συστήνεται επίσκεψη στον γιατρό για αναλυτικό έλεγχο, καθώς η αιτία μπορεί να είναι οργανική, όπως φλεγμονή του φάρυγγα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, διαταραχή θυρεοειδούς ή σπάνια κάποιος όγκος.

Ψυχολογικοί παράγοντες και επίδραση του άγχους

Σύνδεση με το άγχος και την καταθλιπτική διάθεση

Παράγοντες όπως συνεχές άγχος, χαμηλή διάθεση και συναισθηματική επιφόρτιση, συχνά ευθύνονται για επανεμφάνιση του αισθήματος κόμπου. Το φαινόμενο είναι συνήθως συχνότερο σε άτομα με τάση προς αγχώδεις διαταραχές ή καταθλιπτικές καταστάσεις. Ακόμη και αν ο αγχογόνος παράγοντας – μια απρόσμενη είδηση ή κρίσιμο περιστατικό – εξαφανιστεί, ο οργανισμός μπορεί να διατηρεί τη μυϊκή τάση για κάποιο διάστημα.

Εσφαλμένη πεποίθηση: ο κόμπος σχετίζεται με σοβαρή νόσο

Πολλοί πιστεύουν ότι το αίσθημα κόμπου αποτελεί σημάδι σοβαρής διαταραχής στον λαιμό ή τον οισοφάγο, ωστόσο συνήθως πρόκειται για ψυχοσωματική αντίδραση στο στρες. Παρουσία μόνο του συγκεκριμένου συμπτώματος και απουσία άλλων, είναι πιθανότερο να οφείλεται σε νευρογενή αιτία και όχι σε σημαντική οργανική πάθηση.

Χρήσιμες πρακτικές και αυτοβοήθεια

Με ποιους τρόπους μπορεί να μειωθεί το αίσθημα κόμπου στον λαιμό;

• Εστιασμένη αναπνοή. Προσπαθήστε να αναπνεύσετε αργά και βαθιά, ώστε να χαλαρώσουν οι μύες και να επανέλθει η ηρεμία στο νευρικό σύστημα.
• Ασκήσεις χαλάρωσης. Ήπιες διατάσεις στον αυχένα και τους ώμους, αλλά και τεχνικές συνειδητής χαλάρωσης, όπως η προοδευτική μυϊκή χαλάρωση, βοηθούν στη μείωση της τάσης.
• Επικοινωνία και εξωτερίκευση συναισθημάτων. Η συζήτηση με κάποιο δικό σας πρόσωπο ή με ειδικό, μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα την κατάσταση και να μειώσετε το ψυχοσωματικό φορτίο.
• Καθημερινές τελετουργίες χαλάρωσης. Ένα ζεστό ρόφημα, η ενασχόληση με διαλογισμό ή ένας μικρός περίπατος στη φύση συμβάλλουν στην αποκατάσταση της ισορροπίας μετά από έντονα συναισθήματα.
• Συμβουλή ειδικού. Σε περίπτωση που ο κόμπος αποτελεί συχνό σύμπτωμα, επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής ή συνοδεύεται από άγχος, η συνεννόηση με ψυχοθεραπευτή, παθολόγο ή ωτορινολαρυγγολόγο μπορεί να προσφέρει χρήσιμη κατεύθυνση.

Πότε απαιτείται η εκτίμηση του γιατρού;

Εάν το αίσθημα κόμπου μετά από κάποια αγχωτική κατάσταση ή νέα παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι μόνιμο, συνοδεύεται από έντονα συμπτώματα ή έχει εμφανιστεί δυσκολία στην κατάποση, πρέπει να αναζητήσετε ιατρική αξιολόγηση. Οι ιατροί θα εξετάσουν διεξοδικά την κατάστασή σας και ενδέχεται να προτείνουν σχετικές εξετάσεις, όπως ενδοσκόπηση, υπερηχογράφημα ή αιματολογικό έλεγχο, με στόχο να αποκλειστούν οργανικά αίτια. Εφόσον δεν διαπιστωθεί κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας, συνήθως αρκούν οι ψυχολογικές παρεμβάσεις με απλά μέσα αυτοβοήθειας.

Συμπέρασμα: φυσιολογικό το αίσθημα κόμπου μετά από έντονα συναισθήματα

Η αίσθηση κόμπου στον λαιμό μετά από αναπάντεχες ειδήσεις ανήκει στις φυσιολογικές αντιδράσεις του ανθρώπινου οργανισμού σε αγχωτικές συνθήκες, οι οποίες σχετίζονται με το νευρικό σύστημα και την μυϊκή τάση. Αν και μπορεί να προκαλέσει δυσφορία, τις περισσότερες φορές περνά γρήγορα χωρίς ανάγκη για παρέμβαση. Αυτό που προέχει είναι να αντιληφθούμε τα συναισθήματά μας, να αξιοποιήσουμε τεχνικές χαλάρωσης και, όταν είναι απαραίτητο, να απευθυνθούμε σε ειδικό. Σε περιπτώσεις όπου το σύμπτωμα είναι επίμονο ή επιδεινώνεται, προτείνεται να γίνει ιατρικός έλεγχος ώστε να αποκλειστούν οργανικές αιτίες. Τις περισσότερες φορές, ωστόσο, ο «κόμπος» αποτελεί φυσιολογική, προστατευτική αντίδραση και όχι ένδειξη σοβαρής νόσου.