Λίπωμα (λιπώδης όγκος)**Επεξήγηση επιλογής:** Ο όρος “Lipoma” αποδίδεται σταθερά στα ελληνικά ως «λίπωμα», που είναι ο καθιερωμένος ιατρικός όρος. Ο περιγραφικός όρος «λιπώδης όγκος» χρησιμοποιείται επικουρικά σε παρένθεση, όπως συχνά γίνεται για λόγους διευκρίνισης, ειδικά σε ενημερωτικά ή εκπαιδευτικά κείμενα. Έτσι, διατηρείται η επιστημονική ακρίβεια και γίνεται κατανοητό και από μη ειδικό κοινό.

Οι λιπώματα εμφανίζονται κυρίως ως μαλακές, υποδόριες διογκώσεις. Αν και οι ακριβείς λόγοι εμφάνισής τους παραμένουν άγνωστοι, έχουν αναγνωριστεί ορισμένοι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής τους. Συνήθως τα λιπώματα διαγιγνώσκονται πιο συχνά σε άτομα μέσης ηλικίας ανεξάρτητα από το φύλο. Επίσης, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η κληρονομικότητα, καθώς συχνά παρατηρούνται σε μέλη της ίδιας οικογένειας. Συχνά η πρώτη εκδήλωση ενός λιπώματος συμβαίνει μετά από τραυματισμό, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ο τραυματισμός αποτελεί τη βασική αιτία εμφάνισης.

Σπάνιες παθήσεις που σχετίζονται με τα λιπώματα

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα λιπώματα ενδέχεται να συνοδεύονται από σπάνιες γενετικές ή μεταβολικές ασθένειες. Αυτές οι παθήσεις συνήθως προκαλούν την εμφάνιση πολλαπλών ή επώδυνων λιπωμάτων σε διάφορα σημεία του σώματος:

• Η νόσος Dercum είναι μια σπάνια διαταραχή, στην οποία παρατηρείται η δημιουργία πολλών επώδυνων λιπωμάτων σε διάφορα μέρη του σώματος.
• Το σύνδρομο Gardner αφορά μια κληρονομική ασθένεια, όπου οι λιπώματα εντοπίζονται κατά κύριο λόγο στην κοιλιακή χώρα αλλά και σε άλλα μέρη του σώματος.
• Η νόσος Madelung χαρακτηρίζεται από εναποθέσεις λίπους γύρω από τον λαιμό, τους ώμους, τα άνω άκρα, τους γοφούς και τους μηρούς. Εμφανίζεται πιο συχνά σε άνδρες με αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί και σε άλλες περιπτώσεις.
• Η κληρονομική πολυεστιακή λιπομάτωση είναι μια γενετική διαταραχή που οδηγεί στην ανάπτυξη ανώδυνων λιπωμάτων σε χέρια, πόδια και κορμό.

Συχνότητα και επικινδυνότητα των λιπωμάτων

Τα λιπώματα αποτελούν πολύ συχνό φαινόμενο, καθώς περίπου ένα στα χίλια άτομα θα εμφανίσει κάποιο. Είναι ο συνηθέστερος καλοήθης υποδόριος όγκος. Παρόλο που γενικά δεν θεωρούνται επικίνδυνα, είναι σημαντικό να εξεταστούν από ιατρό αν εμφανιστεί νέα διόγκωση ή όζος, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο άλλης πάθησης.

Διάγνωση: τρόποι εντοπισμού του λιπώματος

Κατά κύριο λόγο, ο γιατρός αναγνωρίζει το λίπωμα με την κλινική εξέταση αφού πρόκειται για μαλακές, κινητές και ανώδυνες διογκώσεις. Εάν το περιστατικό δεν είναι ξεκάθαρο ή ο όγκος είναι ασυνήθιστος, μπορεί να απαιτηθεί βιοψία, δηλαδή λήψη δείγματος ιστού για μικροσκοπική εξέταση. Επιπλέον, ενδέχεται να ζητηθούν συμπληρωματικές απεικονιστικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφία, αξονική τομογραφία ή υπέρηχος. Με αυτές καθορίζονται η έκταση του λιπώματος, το βάθος του και το αν υπάρχουν άτυπα χαρακτηριστικά.

Υπερηχογραφικός έλεγχος

Ο υπέρηχος παρέχει τη δυνατότητα να επιβεβαιωθεί η φύση της διόγκωσης ως λιπώματος, καθώς και να καθοριστούν το μέγεθος και το βάθος του, ενώ παράλληλα αποκλείει την ύπαρξη άλλων μορφών όγκων.

Διαφορική διάγνωση λιπώματος και άλλων μορφωμάτων

Λίπωμα ή λιποσάρκωμα

Το λιποσάρκωμα συνιστά μια εξαιρετικά σπάνια κακοήθη νεοπλασία που προέρχεται από τα λιποκύτταρα. Συνήθως στα αρχικά στάδια δεν εμφανίζονται συμπτώματα πέρα από ένα θεωρητικά απλό διόγκωμα κάτω από το δέρμα. Με την πάροδο του χρόνου ενδέχεται να παρουσιαστούν πόνος, οίδημα ή μουδιάσματα. Το λιποσάρκωμα αποτελεί επικίνδυνη για τη ζωή νόσο που χρειάζεται άμεση χειρουργική αφαίρεση, ενώ συχνά ακολουθεί ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία.

Αντίθετα, τα λιπώματα συνήθως παραμένουν μικρά, σταματούν να αναπτύσσονται, δεν προκαλούν επιπλέον συμπτώματα και γενικά δεν χρειάζονται θεραπεία εκτός εάν προκαλούν πόνο ή έχουν αισθητικό αντίκτυπο.

Διάκριση λιπώματος από κύστη

Οι κύστες και τα λιπώματα μοιάζουν εξωτερικά, καθώς αμφότερα εμφανίζονται ως υποδόριοι όζοι συχνά σε περιοχές όπως το πρόσωπο, ο λαιμός ή ο κορμός. Στις κύστες συνήθως υπάρχει παρουσία υγρού, αέρα ή πύου, μπορούν να αποφραχθούν, να ερυθριάσουν, να γίνουν ευαίσθητες ή να εμφανιστούν εκκρίσεις. Τα λιπώματα, αυτά καθαυτά, αποτελούνται αποκλειστικά από λιπώδη ιστό, δεν προβάλλουν από το δέρμα και σπάνια προκαλούν φλεγμονή ή πόνο.

Επιλογές θεραπείας και αφαίρεση

Δεδομένου ότι τα λιπώματα είναι ακίνδυνα κατά κανόνα, στην πλειονότητα των περιπτώσεων αρκεί η παρακολούθηση για τυχόν αλλαγές. Αν υπάρξει πόνος, αύξηση μεγέθους ή λειτουργική ενόχληση, προτείνεται η χειρουργική αφαίρεση. Η επέμβαση πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία και με μια μικρή τομή αφαιρείται η λιπώδης μάζα. Μετά το τέλος της διαδικασίας, ο ασθενής συνήθως επιστρέφει σπίτι την ίδια μέρα, ενώ τα ράμματα αφαιρούνται μερικές εβδομάδες αργότερα.

• Η έγχυση στεροειδών δυνητικά οδηγεί στη μείωση του μεγέθους του μορφώματος.
• Η λιποαναρρόφηση χρησιμοποιεί βελόνα και σύριγγα για την αναρρόφηση του λιπώδους ιστού.

Κόστος αφαίρεσης λιπώματος

Η συνολική δαπάνη εξαρτάται από την τοποθεσία, το μέγεθος και το βάθος του λιπώματος. Κατά κανόνα, το κόστος μπορεί να ανέλθει σε αρκετές χιλιάδες ευρώ. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ασφάλεια καλύπτει τμήμα των εξόδων, ανάλογα με το εάν το περιστατικό κριθεί ιατρικά αναγκαίο.

Μεγάλα λιπώματα

Οι λιπώματα με διάμετρο άνω των 5 εκατοστών χαρακτηρίζονται ως γιγαντιαία. Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να πιέζουν τα νεύρα, να προκαλούν δυσφορία, αισθήματα αμηχανίας λόγω εμφάνισης ή να δυσκολεύουν την επιλογή κατάλληλων ρούχων. Τύποι τέτοιων επεμβάσεων απαιτούν αναλγησία ή βραχεία αναισθησία και η επιστροφή στο σπίτι γίνεται υποχρεωτικά με συνοδό. Ευτυχώς, τα λιπώματα που αφαιρούνται χειρουργικά συνήθως δεν επανεμφανίζονται και δεν συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άλλων ασθενειών.

Συνοψίζοντας

Το λίπωμα είναι ένας αργά αναπτυσσόμενος, μαλακός και ανώδυνος όγκος από λιπώδη ιστό, που συνηθέστερα εμφανίζεται σε άκρα, ώμους, θώρακα, ράχη και κοιλιά. Εάν διαπιστώσετε μια νέα διόγκωση, συνίσταται να απευθυνθείτε στον γιατρό σας για αξιολόγηση, ώστε να λάβετε εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή και να διαπιστωθεί αν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση ή παρέμβαση.