Αιτίες, συμπτώματα και θεραπεία πρησμένων ούλων

Η φροντίδα για την υγεία των δοντιών περιλαμβάνει όχι μόνο την πρόληψη της τερηδόνας, αλλά και την προστασία των ούλων. Οίδημα στα ούλα ενδέχεται να συνδέεται με ουλίτιδα ή περιοδοντίτιδα, αλλά και με διάφορους άλλους παράγοντες.

• Ερυθρότητα
• Πόνος
• Έλκη
• Αφθώδης στοματίτιδα
• Αιμορραγία

• Ανεπαρκής στοματική υγιεινή
• Έλλειψη βασικών βιταμινών όπως η C ή ο σίδηρος
• Σπάνιες διαταραχές του ανοσοποιητικού (π.χ. HIV/AIDS ή σύνδρομο Behçet)

Η ένταση και η διάρκεια των συμπτωμάτων διαφέρουν, ενώ κάποιες φορές επιδεινώνονται με το φαγητό ή τα ποτά. Η αντιμετώπιση του πρηξίματος στα ούλα περιλαμβάνει τη βελτίωση της στοματικής φροντίδας, τη διόρθωση των διατροφικών ελλείψεων και τη διαχείριση τυχόν υποκείμενων νόσων. Σε περίπτωση σοβαρότερων ενδείξεων, όπως υψηλός πυρετός, έντονος πόνος ή δυσκολία στην κατάποση, είναι απαραίτητη η άμεση ιατρική παρέμβαση.

Αιτίες

Η διόγκωση των ούλων γύρω από κάποιο δόντι μπορεί να οφείλεται σε:

Κακή στοματική υγιεινή

Όταν υπολείμματα φαγητού μένουν ανάμεσα στο δόντι και τα ούλα, το βούρτσισμα και το οδοντικό νήμα συνήθως βοηθούν στην απομάκρυνσή τους. Αν αυτά δεν αφαιρεθούν, μπορεί να παρουσιαστεί πρήξιμο στον ιστό των ούλων γύρω από το δόντι. Η παραμέληση μπορεί στη συνέχεια να οδηγήσει σε τερηδόνα και νόσο των ούλων.

Νόσος των ούλων

Η περιοδοντική νόσος, γνωστή και ως πάθηση των ούλων, επηρεάζει σχεδόν το ήμισυ των ενηλίκων άνω των 30 ετών. Πηγάζει από ερεθισμό και λοίμωξη των ούλων λόγω συσσώρευσης πλάκας, η οποία εξελίσσεται σε τρυγία. Διακρίνεται σε δύο στάδια.

Ουλίτιδα

• Στην ουλίτιδα, τα ούλα γίνονται διογκωμένα και φλεγμονώδη.
• Άλλα σημάδια περιλαμβάνουν πόνο, αίμα ή δυσφορία.
• Η ουλίτιδα είναι αναστρέψιμη, ωστόσο χωρίς αγωγή μπορεί να οδηγήσει σε περιοδοντίτιδα.

Περιοδοντίτιδα

Η περιοδοντίτιδα αποτελεί προχωρημένο στάδιο, όπου τα ούλα απομακρύνονται από τα δόντια με αποτέλεσμα να διατρέχει κίνδυνο το στηρικτικό οστό. Μπορεί να παρουσιαστεί αστάθεια δοντιών ή και απώλεια. Στους ασθενείς με περιοδοντίτιδα εμφανίζονται επιπλέον:

• Τα δόντια φαίνονται ψηλότερα λόγω υφίζησης των ούλων
• Τα δόντια εμφανίζονται μετακινημένα
• Χαλαρά, κινητικά δόντια
• Παρουσία πύου ανάμεσα σε ούλα και δόντια
• Αλλαγές στη σύγκλειση κατά τη μάσηση
• Δυσκολία στην εφαρμογή μερικής οδοντοστοιχίας

Απόστημα δοντιού

Το απόστημα αντιστοιχεί σε συλλογή πύου λόγω βακτηριακής λοίμωξης στο δόντι ή τους ιστούς του. Εμφανίζεται σε δύο τύπους:

• Το περ-ακρορριζικό απόστημα δημιουργείται έπειτα από τερηδόνα ή θραύση και πλήττει τη ρίζα
• Το περιοδοντικό απόστημα αφορά τους περιοδοντικούς ιστούς

Και τα δύο είδη αποστημάτων προκαλούν πρήξιμο και ερυθρότητα στους γύρω ιστούς. Άλλα συνοδά συμπτώματα:

• Ισχυρός, παλμικός πόνος σε δόντι ή ούλα
• Πόνος που αντανακλά σε αυτί, γνάθο ή λαιμό
• Επιδείνωση του πόνου κατά τη θέση κατάκλισης
• Ευαίσθητο, αποχρωματισμένο ή κινητικό δόντι
• Οίδημα και ερυθρότητα προσώπου
• Ευαισθησία σε ζεστές/κρύες τροφές και ποτά
• Δυσοσμία στόματος
• Αίσθηση δυσάρεστης γεύσης
• Σε βαριές περιπτώσεις: πυρετός, γενική δυσφορία, δυσκαταποσία, αναπνευστικές δυσκολίες

Διάγνωση

Η περιοδική κλινική εξέταση ούλων γίνεται με μέτρηση των διαστημάτων μεταξύ ούλων και δοντιών (περιοδοντικοί θύλακοι), καταγραφή της υφής των ούλων και αξιολόγηση απώλειας οστού. Αυτά τα δεδομένα αποκαλύπτουν την κατάσταση των ούλων και πιθανές προβληματικές περιοχές.

• Αιμορραγία κατά τις μετρήσεις
• Ερυθρότητα των ούλων
• Οίδημα ούλων
• Δυσοσμία στόματος
• Επιμονή πληγών ή διογκώσεων πλέον των δύο εβδομάδων

Για τη διάγνωση μπορεί να ληφθεί βιοψία ιστού από την επηρεασμένη περιοχή.

Αντιμετώπιση

Η καταλληλότερη θεραπευτική μέθοδος για τα πρησμένα και επώδυνα ούλα είναι η απομάκρυνση της οδοντικής πλάκας και της τρυγίας. Ο τακτικός καθαρισμός και οι ειδικές θεραπείες, όπως η απόξεση και η επιπεδόστρωση ριζών, μπορούν να σταματήσουν την ουλίτιδα και να αναστρέψουν βλάβες των ούλων. Σε πιο προχωρημένες μορφές της νόσου, ο οδοντίατρος θα συστήσει στοχευμένη θεραπεία σε πρησμένα ή αιμορραγούντα ούλα.

Πότε να συμβουλευτείτε γιατρό

• Συνίσταται οδοντιατρικός έλεγχος μία ή δύο φορές το χρόνο, ακόμη και απουσία συμπτωμάτων.
• Τα προγραμματισμένα check-up βοηθούν στην έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη σοβαρών προβλημάτων.
• Σε περίπτωση που εμφανιστούν τα εξής μεταξύ προγραμματισμένων επισκέψεων, απευθυνθείτε σε οδοντίατρο:
• Πρήξιμο ή αιμορραγία των ούλων
• Επίμονες πληγές ή έλκη στο στόμα που διαρκούν πάνω από μία εβδομάδα
• Πόνος στη γνάθο ή αλλαγές στη σύγκλειση
• Δυσκολία στη μάσηση ή στην κατάποση
• Άλγος ή οίδημα στο στόμα, το πρόσωπο ή τον τράχηλο

Πρόληψη

Για να αποφευχθούν οι ενοχλήσεις που σχετίζονται με τα πρησμένα ούλα, ακολουθούνται τα παρακάτω βήματα:

• Βούρτσισμα και χρήση οδοντικού νήματος δύο φορές ημερησίως για διατήρηση καλής υγιεινής και αποφυγή φλεγμονών των ούλων
• Υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, ιδιαίτερα με επαρκή πρόσληψη βιταμινών Β και C, φυλλικού οξέος και ασβεστίου, μέσω κατανάλωσης ποικιλίας λαχανικών, φρούτων και ενδεχομένως συμπληρωμάτων
• Άφθονη πρόσληψη νερού, ιδίως μετά τα γεύματα, ώστε να απομακρύνονται τα υπολείμματα τροφών και να μειώνεται η συσσώρευση πλάκας
• Μείωση του στρες και καλός ύπνος καθώς το άγχος επηρεάζει το ανοσοποιητικό και δυσχεραίνει την άμυνα έναντι βακτηρίων
• Τακτική επίσκεψη στον οδοντίατρο για έλεγχο της κατάστασης των δοντιών και των ούλων, ενώ σε περίπτωση έντονου ή επίμονου πόνου συνιστάται επιπλέον εξέταση

Σπιτικές μέθοδοι ανακούφισης

Ξέπλυμα με αλατόνερο

Το αλατόνερο μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή στα ούλα και να βοηθήσει στη διαδικασία ίασης.

• Aναμειγνύετε ένα κουταλάκι του γλυκού αλάτι σε 240 ml ζεστού νερού
• Ξεπλένετε το στόμα για μισό λεπτό
• Αποβάλλετε το διάλυμα χωρίς να το καταπιείτε
• Επαναλαμβάνετε 2-3 φορές ημερησίως μέχρι να υποχωρήσει το οίδημα

Κομπρέσες με θερμό και ψυχρό

Εναλλαγή ζεστών και κρύων επιθεμάτων βοηθά στην αντιμετώπιση του πόνου και του οιδήματος στα ούλα.

• Βυθίστε καθαρό πανί σε ζεστό νερό και αφαιρέστε την παραπανίσια ποσότητα
• Τοποθετήστε το ζεστό πανί στο εξωτερικό μέρος του στόματος για περίπου 5 λεπτά
• Τυλίξτε παγάκια σε καθαρό ύφασμα και εφαρμόστε για άλλα 5 λεπτά στο ίδιο σημείο
• Επαναλάβετε το ζεστό/κρύο 2-3 φορές στη σειρά
• Εφαρμόστε τη μέθοδο 2-3 φορές μέσα στην πρώτη διήμερη περίοδο από την εμφάνιση του συμπτώματος

Gel κουρκουμά

Ο κουρκουμάς περιέχει κουρκουμίνη, η οποία διαθέτει αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, προλαμβάνοντας τον σχηματισμό πλάκας και την ουλίτιδα.

• Ξεπλύνετε το στόμα με καθαρό νερό μετά το βούρτσισμα
• Τοποθετήστε gel κουρκουμά στα ούλα
• Αφήστε το για περίπου 10 λεπτά
• Ξεπλύνετε απαλά το στόμα με νερό για να απομακρύνετε το gel
• Επαναλάβετε δύο φορές τη μέρα έως ότου αποκατασταθεί το πρήξιμο

Υπεροξείδιο του υδρογόνου

Για ερυθρά, επώδυνα ή διογκωμένα ούλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί διάλυμα υπεροξειδίου του υδρογόνου 3% με νερό για ήπιο ξέπλυμα.

• Αναμειγνύετε τρεις κουταλιές της σούπας διαλύματος 3% υπεροξειδίου του υδρογόνου με τρεις κουταλιές νερό
• Ξεπλένετε το στόμα για 30 δευτερόλεπτα
• Αποβάλλετε το μείγμα χωρίς να το καταπιείτε
• Επαναλαμβάνετε 2-3 φορές την εβδομάδα ως την υποχώρηση των συμπτωμάτων

Αιθέρια έλαια

Τα αιθέρια έλαια, όπως της μέντας, του τεϊόδεντρου και του θυμαριού, περιορίζουν αποτελεσματικά την ανάπτυξη βακτηρίων στη στοματική κοιλότητα.

• Αναμειγνύετε τρεις σταγόνες αιθέριου ελαίου μέντας, θυμαριού ή τεϊόδεντρου σε 240 ml ζεστού νερού
• Κάνετε στοματικές πλύσεις για 30 δευτερόλεπτα
• Αποβάλλετε το διάλυμα, χωρίς να το καταπιείτε
• Επαναλάβετε δύο φορές ημερησίως έως ότου εξαφανιστεί το οίδημα

Aloe vera

Το στοματικό διάλυμα με aloe vera έχει παρόμοια αποτελεσματικότητα με τη χλωρεξιδίνη, που αποτελεί φαρμακευτική αγωγή για την ουλίτιδα.

• Ξεπλύνετε το στόμα με δύο κουταλιές aloe vera διαλύματος
• Αποβάλλετε το διάλυμα, χωρίς να το καταπιείτε
• Επαναλάβετε δύο φορές καθημερινά για δέκα ημέρες