Ακράτεια ούρων: αιτίες, τύποι και τρόποι αντιμετώπισης

Η ακράτεια ούρων, δηλαδή η ακούσια απώλεια ή διαρροή ούρων, αποτελεί μια συχνή και συχνά δυσάρεστη κατάσταση. Η σοβαρότητά της μπορεί να διαφέρει, από περιστασιακές διαρροές κατά το βήχα ή το φτέρνισμα, έως απότομη και έντονη ανάγκη για ούρηση όπου δεν είναι δυνατό να φτάσει κανείς εγκαίρως στην τουαλέτα. Αυτή η πάθηση σημαίνει ότι υπάρχει απώλεια ελέγχου στην κύστη και το άτομο ουρεί δίχως τη θέλησή του, λόγω μειωμένης ή απολεσθείσας λειτουργίας του σφικτήρα της κύστης. Η εμφάνιση ακράτειας αυξάνεται με την ηλικία, καθώς οι μύες που στηρίζουν την ουροδόχο κύστη εξασθενούν, όμως και διάφορα προβλήματα υγείας μπορεί να οδηγήσουν στην αναπτυξή της. Τα συμπτώματα μπορεί να κυμαίνονται από ήπια έως έντονα και να σχετίζονται με παθήσεις όπως καρκίνος, πέτρες στους νεφρούς, λοιμώξεις ή υπερπλασία προστάτη. Η ακράτεια ούρων είναι πιο διαδεδομένη στις γυναίκες παρά στους άνδρες. Υπολογίζεται ότι περίπου το 30% των γυναικών ηλικίας 30 έως 60 ετών εμφανίζουν σχετικές δυσκολίες, σε αντίθεση με το 1,5% έως 5% των ανδρών. Η εγκυμοσύνη, ο τοκετός και η εμμηνόπαυση αποτελούν παράγοντες κινδύνου για τις γυναίκες. Επιπλέον, αδύναμοι μύες της ουροδόχου κύστης, υπερβολικά ενεργητικοί μύες της κύστης ή βλάβες στα νεύρα, μπορούν να προκαλέσουν ακράτεια.

Αίτια και τύποι

Η ακράτεια ούρων διακρίνεται σε επιμέρους κατηγορίες, ανάλογα με τις αιτίες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε μορφής:

• Επιτακτική ακράτεια: εκδηλώνεται με ξαφνική και έντονη ανάγκη για ούρηση, η οποία μπορεί να προκαλέσει διαρροή. Αυτό οφείλεται συνήθως σε υπερδραστήρια κύστη, λοιμώξεις, αυξημένο σωματικό βάρος, ορμονικές αλλαγές ή διαταραχές στα νεύρα.
• Ακράτεια άγχους: εμφανίζεται, κυρίως μετά τον τοκετό ή χειρουργικές επεμβάσεις στον προστάτη, σε περιπτώσεις φυσικής δραστηριότητας όπως ανύψωση αντικειμένων, φτέρνισμα ή γέλιο, και σχετίζεται με αδύναμους μύες του πυελικού εδάφους.
• Ακράτεια υπερχείλισης: η ατελής εκκένωση της ουροδόχου κύστης προκαλεί συνεχή διαρροή ούρων. Άτομα με διαβήτη, ιστορικό εγκεφαλικού ή υπερπλασία του προστάτη είναι πιο ευάλωτα σε αυτή τη μορφή.
• Μικτή ακράτεια: χαρακτηρίζεται από συμπτώματα τόσο της επιτακτικής όσο και της ακράτειας άγχους, και απαιτεί προσεκτική διαχείριση των δραστηριοτήτων που την πυροδοτούν.

Η έγκαιρη αναγνώριση του τύπου ακράτειας και των αιτιών της συμβάλλει αποφασιστικά στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Διάγνωση ακράτειας ούρων

Κατά την εξέταση, ο επαγγελματίας υγείας θα συλλέξει πληροφορίες για τα συμπτώματα, το χρονικό διάστημα εμφάνισης και τις μορφές ακράτειας που έχουν παρουσιαστεί. Επίσης, θα δοθούν ερωτήσεις σχετικά με τις καθημερινές συνήθειες, όπως διατροφικά πρότυπα και χρήση φαρμακευτικών ή διατροφικών συμπληρωμάτων. Με βάση το ιατρικό ιστορικό και τα συμπτώματα, ενδέχεται να προταθούν περαιτέρω εξετάσεις, όπως:

Κλινική εξέταση

Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει τον κόλπο και να αξιολογήσει τη δύναμη των πυελικών μυών. Στους άνδρες, συχνά εξετάζεται και το ορθό για τη διαπίστωση μεγέθυνσης του προστάτη.

• Ανάλυση δείγματος ούρων: εφαρμογή ελέγχων για την ανίχνευση λοιμώξεων ή άλλων ανωμαλιών.
• Αιματολογικός έλεγχος: αξιολόγηση της λειτουργίας των νεφρών.
• Μέτρηση υπολειπόμενων ούρων μετά την ούρηση: καθορισμός των ούρων που παραμένουν στην κύστη μετά την ούρηση.
• Διακολπικό υπερηχογράφημα: προσφορά οπτικής εικόνας για τυχόν ανωμαλίες της περιοχής.
• Δοκιμή στρες: ο ασθενής προβαίνει σε ξαφνική αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης, ώστε να ελεγχθεί η παρουσία διαρροής ούρων από τον γιατρό.
• Ουροδυναμική μελέτη: επιτρέπει την εκτίμηση της αντοχής της κύστης και του σφιγκτήρα στην πίεση.
• Κυστογραφία: ακτινολογική εξέταση που προσφέρει εικόνες της ουροδόχου κύστης.
• Κυστεοσκόπηση: εισαγωγή λεπτής οπτικής συσκευής μέσω της ουρήθρας για τον εντοπισμό ανωμαλιών στο ουροποιητικό σύστημα.

Θεραπεία της ακράτειας ούρων

Πολλαπλές θεραπευτικές επιλογές διατίθενται για την αντιμετώπιση της ακράτειας ούρων. Ο αρμόδιος ιατρός θα συζητήσει και θα συστήσει τις προσεγγίσεις που ταιριάζουν στις ανάγκες και τον τρόπο ζωής του ασθενούς.

Τροποποίηση συμπεριφοράς

Ο ειδικός μπορεί να εισηγηθεί τεχνικές διαχείρισης, όπως περιορισμό πρόσληψης υγρών, αποφυγή καφεΐνης (που ενδέχεται να ερεθίζει την κύστη) ή εκπαίδευση για την παράταση του χρόνου συγκράτησης των ούρων.

• Φυσικοθεραπεία και ασκήσεις: ενδυναμώνουν τους μύες της πυέλου και διευκολύνουν τον καλύτερο έλεγχο της κύστης.
• Κολπικός πεσσός: αφαιρούμενη υποστήριξη, η οποία παρέχει επιπλέον στήριξη στην ουρήθρα και αποτρέπει τις διαρροές άγχους.
• Φαρμακευτική αγωγή: μπλοκάρει νευρικά ερεθίσματα γύρω από την κύστη ή χαλαρώνει τους μύες ώστε να αυξηθεί η χωρητικότητα της κύστης.
• Ενέσεις φαρμάκων: ενισχύουν τα τοιχώματα της ουρήθρας ώστε να κλείνει καλύτερα και να αποφεύγονται διαρροές.
• Χρήση βοτουλινικής τοξίνης: καταπραΰνει τους υπερδραστήριους μύες της κύστης για αρκετούς μήνες, με ανάγκη πιθανής επανάληψης.
• Θεραπεία με συσκευή InterStim: εμφύτευση συστήματος που στέλνει ηλεκτρικά σήματα στα νεύρα που ελέγχουν την κύστη.
• Διαδικασίες με ταινία στήριξης (sling): ελάχιστα επεμβατική μέθοδος όπου τοποθετείται ταινία κάτω από την ουρήθρα με στόχο την πρόληψη διαρροών άγχους.

Πότε να απευθυνθείτε σε ιατρό

Η ακράτεια ούρων μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα. Η λήψη έγκαιρης και ακριβούς διάγνωσης και η διερεύνηση των θεραπευτικών επιλογών με τον γιατρό είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ακράτεια ενδέχεται να υποδηλώνει σοβαρή ιατρική κατάσταση και να απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα, ειδικά αν συνοδεύεται από περαιτέρω συμπτώματα.

Πρόληψη

Η πλήρης αποτροπή της ακράτειας δεν είναι πάντοτε εφικτή. Ωστόσο, για να ελαττωθεί ο κίνδυνος:

• Διατηρήστε φυσιολογικό σωματικό βάρος
• Εφαρμόζετε τακτικά ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους
• Αποφύγετε ουσίες που ερεθίζουν την κύστη, όπως καφεΐνη, αλκοόλ και όξινα τρόφιμα
• Αυξήστε την πρόσληψη φυτικών ινών για την πρόληψη της δυσκοιλιότητας, η οποία αποτελεί παράγοντα κινδύνου
• Μην καπνίζετε ή αναζητήστε βοήθεια για τη διακοπή του καπνίσματος
• Εντάξτε άσκηση στη ρουτίνα σας
• Φροντίζετε για μια ισορροπημένη διατροφή
• Χρησιμοποιήστε πανάκι για καθαρισμό της περιοχής
• Επιτρέπετε στο δέρμα να στεγνώνει φυσικά
• Κρατάτε δίπλα στο κρεβάτι σας ένα βοηθητικό τραπέζι
• Τοποθετήστε ανυψωμένο κάθισμα στην τουαλέτα
• Διευρύνετε τις πόρτες του λουτρού αν κρίνεται απαραίτητο