Γιατί ο οργανισμός μας κρύβει τις φλεγμονές; Σιωπηλές διεργασίες που υπονομεύουν την υγεία από μέσα

Το τελευταίο διάστημα γίνεται ολοένα και πιο συχνή η συζήτηση γύρω από τους χρόνιους φλεγμονώδεις μηχανισμούς – διαδικασίες που αναπτύσσονται αθόρυβα στο σώμα, χωρίς εμφανή συμπτώματα, αλλά συνδέονται με την εμφάνιση σοβαρών ασθενειών. Η χρόνια φλεγμονή δεν προκαλεί αύξηση θερμοκρασίας ούτε έντονο πόνο, αλλά επιδρά διαρκώς σε κύτταρα, ιστούς, όργανα και ακόμη και στην ψυχολογική μας κατάσταση. Για ποιο λόγο ο οργανισμός “ανέχεται” αυτή τη διαδικασία; Με ποιους τρόπους συμβάλλει ο καθένας στην ενίσχυσή της;

Τι ονομάζουμε χρόνια φλεγμονή

Άμεσες διαφορές μεταξύ οξείας και χρόνιας φλεγμονής

Η οξεία φλεγμονή αποτελεί άμυνα του σώματος όταν αντιμετωπίζει λοίμωξη ή τραυματισμό. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα όπως ο πυρετός, το οίδημα, ο πόνος ή το ερύθημα, υποδεικνύουν ότι το σώμα προσπαθεί να αντιμετωπίσει κάποιον κίνδυνο και να ξεκινήσει η επούλωση. Πρόκειται για σύντομη, ζωτικής σημασίας αντίδραση. Σε αντίθεση, η χρόνια φλεγμονή εξελίσσεται με χαμηλή ένταση για μεγάλο χρονικό διάστημα, σχεδόν απαρατήρητη. Ο οργανισμός μοιάζει να αντιμετωπίζει κάποια απειλή, που συνήθως δεν είναι εύκολα εντοπίσιμη – όπως μακροχρόνιος στρες, διατροφή χαμηλής ποιότητας, καθιστικός τρόπος ζωής ή χρόνια λανθάνουσες λοιμώξεις που επιμένουν με ήπια μορφή.

Κρυφοί παράγοντες κινδύνου

Η χρόνια φλεγμονή εξελίσσεται αργά, όμως οι επιπτώσεις της είναι εκτεταμένες και σημαντικές. Έχει διαπιστωθεί σύνδεσή της με τα ακόλουθα:

• Καρδιαγγειακά νοσήματα
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
• Αυτοάνοσες διαταραχές
• Νόσος Alzheimer
• Εμφάνιση καρκίνου

Με άλλα λόγια, η φλεγμονή που εξελίσσεται αθόρυβα φθείρει σταδιακά τα θεμέλια της υγείας μας.

Πώς μπορεί να γίνει αντιληπτή η φλεγμονή στον οργανισμό

Συχνά και υποτιμημένα συμπτώματα

Η χρόνια φλεγμονή σχετίζεται με διάφορες μη ειδικές ενδείξεις, όπως:

• Μόνιμη κούραση, ακόμη και μετά από ξεκούραση
• Πόνοι στις αρθρώσεις ή μυϊκή δυσφορία χωρίς σαφή αιτία
• Δερματικά προβλήματα (π.χ. έκζεμα, ακμή, ερυθρότητα)
• Διαταραχές στο πεπτικό σύστημα (πρήξιμο στην κοιλιακή χώρα, αέρια, δυσκοιλιότητα ή διάρροια)
• Αποσταθεροποίηση διάθεσης, ευερεθιστότητα, άγχος

Τα παραπάνω συχνά αποδίδονται σε “φυσιολογική καθημερινότητα”, αλλά αποτελούν ενδείξεις ότι ο οργανισμός προσπαθεί να διαχειριστεί εσωτερική φλεγμονή.

Εργαστηριακές εξετάσεις για ανίχνευση φλεγμονής

Διάφορες αιματολογικές παράμετροι βοηθούν στην αξιολόγηση του επιπέδου φλεγμονής:

• C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP)
• Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών αιμοσφαιρίων (ΤΚΕ)
• Ιντερλευκίνες (όπως η IL-6)
• Ομοκυστεΐνη

Δεν αποτελούν πάντοτε μέρος του τυπικού ιατρικού ελέγχου, γι’ αυτό κρίνεται σκόπιμο να συμβουλευτείτε ειδικό αν υπάρχουν υπόνοιες ύπαρξης φλεγμονής.

Λιγότερο γνωστές αιτίες που προκαλούν χρόνια φλεγμονή

1. Διατροφή – σημασία πέρα από τις θερμίδες

Οι τροφές μεταφέρουν σημαντικά σήματα στο σώμα. Η αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένης ζάχαρης, υδρογονωμένων λιπών και βιομηχανοποιημένων προϊόντων ωθεί τον οργανισμό να ενεργοποιεί την άμυνα του, σαν να αντιμετωπίζει εχθρικό παράγοντα. Η ανοσιακή απόκριση ξεκινά, αν και δεν υπάρχει πραγματική απειλή, και οι φλεγμονώδεις μηχανισμοί πυροδοτούνται πιο συχνά. Ιδιαίτερα επιβαρυντικά είναι:

• Ροφήματα με ζάχαρη
• Προϊόντα από λευκό αλεύρι
• Επεξεργασμένα κρεατικά
• Τρανς λιπαρά

Αντίθετα, τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά, ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και φυτικές ίνες, σχετίζονται με μείωση των φλεγμονωδών επιδράσεων.

2. Έλλειψη επαρκούς ύπνου

Ο ύπνος αποτελεί πρωταρχικό μηχανισμό αποκατάστασης του οργανισμού. Η χρόνια στέρηση ύπνου εξασθενεί το ανοσοποιητικό και αυξάνει τα επίπεδα φλεγμονωδών δεικτών στο αίμα. Αρκούν λίγες νύχτες με ανεπαρκή ξεκούραση για να “ενεργοποιηθεί” η φλεγμονή στον οργανισμό.

3. Μακροχρόνιος ψυχολογικός φόρτος και στρες

Η παρατεταμένη ψυχολογική πίεση προκαλεί αυξημένη έκκριση κορτιζόλης και αδρεναλίνης. Αρχικά οι ορμόνες αυτές επιβραδύνουν τις φλεγμονές, αλλά με την πάροδο του χρόνου τις ενισχύουν. Αυτό είναι περισσότερο εμφανές σε όσους συνηθίζουν να καταπιέζουν τα συναισθήματά τους, δεν εκφράζουν προβληματισμούς και ζουν σε συνεχή εσωτερική ένταση.

4. Έλλειψη φυσικής δραστηριότητας

Η τακτική κίνηση διευκολύνει τη λέμφο να απομακρύνει φλεγμονώδεις ουσίες από το σώμα. Η έλλειψη άσκησης ευνοεί τη στασιμότητα της λέμφου, τα κύτταρα δεν αποβάλλουν βλαβερές ουσίες και στο μυϊκό ιστό συσσωρεύονται μόρια που προκαλούν φλεγμονή.