Συχνότερα αίτια και εκλυτικοί παράγοντες του φτερνίσματος

Το φτέρνισμα συχνά αποδίδεται στις αλλεργίες, όμως πρόκειται για αντανακλαστικό που μπορεί να εμφανιστεί και για άλλους λόγους. Εφόσον τα αίτια διαφέρουν, διαφορετικές είναι και οι μέθοδοι αντιμετώπισης ή ανακούφισης των ενοχλήσεων. Από τις πιο αποτελεσματικές πρακτικές είναι να αποφεύγετε ό,τι ερεθίζει τη μύτη σας.

Αλλεργική ρινίτιδα

Η αλλεργική αντίδραση σε γύρη, μούχλα, πιτυρίδα ζώων ή οικιακή σκόνη αποτελεί συχνή αιτία φτερνίσματος και σε αυτές τις περιπτώσεις εμφανίζεται συνήθως η εικόνα που είναι γνωστή ως εποχική αλλεργική ρινίτιδα. Όταν ξεκινούν τέτοια συμπτώματα, πολλοί καταφεύγουν στα χαρτομάντιλα, και αυτό έχει λόγο.

Στην αλλεργική ρινίτιδα, κύτταρα του ρινικού βλεννογόνου απελευθερώνουν ισταμίνη, μια ουσία που ερεθίζει τις νευρικές απολήξεις και έτσι πυροδοτεί το φτέρνισμα. Συχνά συνυπάρχουν και άλλα ενοχλητικά σημάδια, όπως καταρροή ή αίσθημα κνησμού.

Για την αντιμετώπιση αυτών των εκδηλώσεων, συνήθως βοηθούν τα αντιισταμινικά φάρμακα, είτε σε μορφή δισκίων είτε ως ρινικά σπρέι. Με τη μείωση της δράσης της ισταμίνης, περιορίζεται το φτέρνισμα και οι υπόλοιπες αλλεργικές αντιδράσεις.

Εξίσου σημαντικά είναι και τα πρακτικά μέτρα που μειώνουν την έκθεση σε αλλεργιογόνα στον χώρο. Πλένετε συχνά τα κλινοσκεπάσματα σε ζεστό νερό, χρησιμοποιείτε φίλτρα αέρα και φροντίζετε να είναι καθαρά τα φίλτρα της θέρμανσης ή του εξαερισμού, ώστε να περιορίζεται η επαφή με ερεθιστικούς παράγοντες.

Λοιμώξεις

Το κρυολόγημα και γενικότερα οι λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως η ρινίτιδα με καταρροή, μπορούν επίσης να προκαλέσουν φτέρνισμα. Κατά τη διάρκεια της νόσησης, ο ρινικός βλεννογόνος παράγει περισσότερη βλέννα, κάτι που επηρεάζει τα ρινικά νεύρα και οδηγεί σε φτερνίσματα.

Δεν είναι σπάνιο τα συμπτώματα να κάνουν δύσκολη τη διάκριση ανάμεσα σε κρυολόγημα και αλλεργία. Ωστόσο, στις ιογενείς λοιμώξεις το φτέρνισμα δεν οφείλεται στην ισταμίνη. Γι’ αυτό και τα περισσότερα αντιισταμινικά δεν έχουν αποτέλεσμα. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένα (για παράδειγμα εκείνα με ξηραντική δράση) μπορεί να μειώσουν κάπως τις ρινικές εκκρίσεις και να απαλύνουν την ενόχληση. Χρήσιμα μπορεί να είναι και ορισμένα ρινικά σπρέι, όπως τα αντιχολινεργικά ρινικά φάρμακα, τα οποία μπορούν να μειώσουν τη συχνότητα του φτερνίσματος.

Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι τα συνδυαστικά σκευάσματα, όπου αντιισταμινικά συστατικά συνυπάρχουν με αποσυμφορητικά ή αναλγητικά, έχουν μέτρια έως μικρή επίδραση στα συμπτώματα του κρυολογήματος σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες.

Ερεθιστικοί παράγοντες και άλλες αιτίες φτερνίσματος

Το φτέρνισμα δεν προκαλείται μόνο από αλλεργιογόνα ή ιούς, αλλά και από χημικά ή φυσικά ερεθίσματα. Ενδεικτικά, μπορεί να το πυροδοτήσουν έντονες οσμές, αρώματα, μπαχαρικά, καπνός τσιγάρου ή ακόμη και ορισμένες τροφές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ουσίες ερεθίζουν τον ρινικό βλεννογόνο με μηχανικό τρόπο και όχι μέσω ανοσολογικής αντίδρασης, γι’ αυτό και η κατάσταση περιγράφεται ως μη αλλεργική ρινίτιδα.

Σε μερικούς ανθρώπους, το φτέρνισμα μπορεί να προκληθεί ακόμη και από έντονο φως. Αυτό σχετίζεται με το ρινο-οφθαλμικό αντανακλαστικό: όταν το μάτι εκτεθεί σε ισχυρό φωτισμό, ενεργοποιούνται νεύρα που συνδέονται με τον ρινικό βλεννογόνο και έτσι εμφανίζεται το φτέρνισμα.

Σε τέτοια περιστατικά δεν απελευθερώνεται ισταμίνη, επομένως τα κλασικά αντιισταμινικά συνήθως δεν βοηθούν. Πιο αποτελεσματική λύση αποτελούν διάφορα ρινικά σπρέι. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν στεροειδή ρινικά σκευάσματα, ορισμένα τοπικά αντιισταμινικά ή αντιχολινεργικά σπρέι, τα οποία μειώνουν την ευαισθησία του βλεννογόνου και βοηθούν στον έλεγχο του φτερνίσματος.