Τι κρύβεται στα γαστρικά υγρά;

Μόλις η τροφή μπει στο στόμα, το στομάχι ξεκινά άμεσα να παράγει ειδικά υγρά για την πέψη, δηλαδή τα γαστρικά υγρά. Πρόκειται για ένα μείγμα διαφόρων ουσιών που συμβάλλει στη σωστή διάσπαση της τροφής από τη στιγμή που αυτή φτάσει στο στομάχι και αρχίσει η πεπτική διαδικασία.

Πώς παράγονται τα γαστρικά υγρά

Καταρχάς, μαζί με την τροφή που μασιέται και καταπίνεται σχηματίζεται ο βλωμός, ο οποίος μεταφέρει στο στομάχι και ένζυμα από το σάλιο. Στη συνέχεια ενεργοποιούνται οι γαστρικοί αδένες, οι οποίοι βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές του στομάχου:

• Στο ανώτερο τμήμα λειτουργούν οι καρδιακοί αδένες
• Στο κύριο σώμα του στομάχου εντοπίζονται οι οξυντικοί αδένες
• Στο κατώτερο τμήμα (άντρο) βρίσκονται οι πυλωρικοί αδένες

Τα κύτταρα κάθε ομάδας αδένων παράγουν διαφορετικά συστατικά των γαστρικών υγρών. Ορισμένα παράγουν οξέα, άλλα ένζυμα, άλλα βλέννα ή ορμόνες. Επειδή η κυτταρική σύσταση δεν είναι ίδια σε όλο το στομάχι, διαφοροποιούνται τόσο το είδος όσο και η ποσότητα των ουσιών που εκκρίνονται.

Από τι αποτελούνται τα γαστρικά υγρά

Τα γαστρικά υγρά είναι ένα μείγμα από νερό, ηλεκτρολύτες, υδροχλωρικό οξύ, ένζυμα, βλέννα και τον ενδογενή παράγοντα. Κάθε συστατικό έχει συγκεκριμένο ρόλο στη διαδικασία της πέψης.

Το υδροχλωρικό οξύ παράγεται από τα τοιχωματικά κύτταρα και, ως ιδιαίτερα ισχυρό οξύ, μπορεί να ρίξει το pH του στομάχου έως περίπου 2. Αυτό το περιβάλλον βοηθά στη διάσπαση διαφορετικών στοιχείων της τροφής και παράλληλα καταστρέφει βακτήρια που έχουν εισέλθει στο στομάχι. Χάρη στην παρουσία του οξέος, η ανενεργή μορφή του ενζύμου πεψινογόνο μετατρέπεται σε πεψίνη, η οποία ξεκινά τη διάσπαση των πρωτεϊνών.

Το πεψινογόνο εκκρίνεται από τα κύρια κύτταρα. Μόνο όταν βρεθεί σε όξινο περιβάλλον μετατρέπεται σε ενεργή πεψίνη, η οποία «σπάει» τις σύνθετες δομές των πρωτεϊνών. Με αυτόν τον τρόπο, οι πρωτεΐνες γίνονται πιο εύκολα διαχειρίσιμες για άλλα ένζυμα στα επόμενα στάδια της πέψης στο έντερο.

Ένα ακόμη ένζυμο που παράγεται από τα κύρια κύτταρα είναι η γαστρική λιπάση. Η δράση της υποστηρίζει τη διάσπαση λιπαρών οξέων μικρής και μεσαίας αλυσίδας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η σιαλική αμυλάση, δηλαδή τα ένζυμα που συμβάλλουν στην πέψη των υδατανθράκων, φτάνουν στο στομάχι μαζί με την τροφή. Παρότι μέσα στο όξινο περιβάλλον η δράση τους σταματά γρήγορα, αργότερα στο έντερο η αμυλάση δρα ξανά και ολοκληρώνει τη διάσπαση των υδατανθράκων.

Η βλέννα και τα διττανθρακικά παράγονται από τα επιφανειακά κύτταρα και τα βλεννώδη κύτταρα του αυχένα. Αυτό το προστατευτικό στρώμα καλύπτει τον γαστρικό βλεννογόνο και περιορίζει τον κίνδυνο να υποστεί βλάβη η εσωτερική επιφάνεια του στομάχου από το οξύ ή τα ένζυμα.

Επιπλέον, τα τοιχωματικά κύτταρα του στομάχου εκκρίνουν τον ενδογενή παράγοντα (intrinsic factor), μια πρωτεΐνη απαραίτητη για να μπορέσει ο οργανισμός να απορροφήσει τη βιταμίνη B12. Η συγκεκριμένη βιταμίνη είναι αναγκαία για τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και για την παραγωγή αίματος.

Η πορεία της τροφής και των υγρών στο στομάχι

Οι μύες του τοιχώματος του στομάχου συσπώνται συνεχώς, πιέζοντας και αναδεύοντας τον βλωμό μαζί με όλα τα πεπτικά υγρά. Έτσι σχηματίζεται ένα πιο ρευστό μείγμα, γνωστό ως χυμός.

Όταν το περιεχόμενο του στομάχου έχει διασπαστεί σε ικανοποιητικό βαθμό, ο χυμός προωθείται σταδιακά προς το λεπτό έντερο. Εκεί η πέψη συνεχίζεται και ο οργανισμός ξεκινά την απορρόφηση σημαντικών θρεπτικών συστατικών.