Ακτινική κεράτωση

Η ακτινική κεράτωση, που αναφέρεται επίσης ως ηλιακή κεράτωση ή ηλιακές κηλίδες, αποτελεί μια συχνή μορφή προκαρκινικής αλλοίωσης του δέρματος, η οποία εμφανίζεται ύστερα από παρατεταμένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Παρότι θεωρείται πρώιμη δερματική μεταβολή, η έγκαιρη αναγνώρισή της μπορεί να προλάβει σοβαρότερες εξελίξεις.

Τύποι καρκίνου του δέρματος

Ο καρκίνος του δέρματος είναι η μη φυσιολογική ανάπτυξη δερματικών κυττάρων. Συνήθως εντοπίζεται σε περιοχές που δέχονται συχνά άμεσο ηλιακό φως, ωστόσο μπορεί να παρουσιαστεί και σε σημεία του σώματος που εκτίθενται λιγότερο. Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου.

• Καρκίνωμα βασικών κυττάρων: αναπτύσσεται στο στρώμα των βασικών κυττάρων και συχνά έχει εικόνα οζιδίων με μαργαριταρένια απόχρωση.
• Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα: ξεκινά από το επιφανειακό στρώμα του δέρματος, μπορεί να επεκταθεί σε βαθύτερα επίπεδα και να δημιουργήσει έλκη ή υπερυψωμένες πλάκες.
• Μελάνωμα: προέρχεται από τα μελανοκύτταρα (κύτταρα που παράγουν τη χρωστική του δέρματος), χαρακτηρίζεται από ταχύτερη πορεία εξάπλωσης και αυξημένο κίνδυνο για την υγεία.

Πώς αναπτύσσεται ο καρκίνος του δέρματος;

Η έναρξη του καρκίνου του δέρματος συνδέεται τις περισσότερες φορές με την επιδερμίδα, δηλαδή το ανώτερο στρώμα του δέρματος που ανανεώνεται συνεχώς. Σε αυτό εντοπίζονται τρεις βασικές κατηγορίες κυττάρων:

• Πλακώδη (ακανθοειδή) κύτταρα: βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια και συμβάλλουν στην προστατευτική λειτουργία του δέρματος.
• Βασικά κύτταρα: αποτελούν την κύρια πηγή παραγωγής νέων δερματικών κυττάρων και βρίσκονται βαθύτερα, κάτω από τα πλακώδη κύτταρα.
• Μελανοκύτταρα: παράγουν μελανίνη, τη χρωστική που δίνει χρώμα στο δέρμα και επιπλέον βοηθά στην προστασία των βαθύτερων στρωμάτων από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Οι αλλοιώσεις σε κάθε τύπο κυττάρων οδηγούν στην εμφάνιση διαφορετικών μορφών καρκίνου, γι’ αυτό και η προέλευση έχει σημασία κατά την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.

Τι προκαλεί τις δερματικές βλάβες;

Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στα κύτταρα του δέρματος την προκαλούν οι υπεριώδεις ακτίνες, οι οποίες υπάρχουν τόσο στο ηλιακό φως όσο και στις λάμπες των σολάριουμ. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου καρκίνος ή προκαρκινικές αλλοιώσεις εμφανίζονται ακόμη και σε περιοχές του δέρματος που καλύπτονται. Αυτό υποδεικνύει ότι και άλλοι παράγοντες, όπως η έκθεση σε βλαβερές ουσίες ή η εξασθένηση του ανοσοποιητικού, μπορούν επίσης να επηρεάσουν σημαντικά τον κίνδυνο.

Σημάδια ακτινικής κεράτωσης

Η ακτινική κεράτωση εκδηλώνεται συνήθως ως τραχιές κηλίδες με ξηρή υφή, σε κιτρινωπό-καφέ ή ροζ απόχρωση. Εμφανίζονται συχνότερα σε σημεία που εκτίθενται σταθερά στον ήλιο, όπως στο πρόσωπο, στο μέτωπο, στη μύτη, στα χείλη, στα αυτιά ή στο πάνω μέρος των χεριών. Πιο ευάλωτα στην ηλιακή επίδραση είναι άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, μέσης ηλικίας και μεγαλύτεροι. Στο ίδιο άτομο μπορεί να παρουσιαστεί είτε μία μόνο κηλίδα είτε περισσότερες.

Επιπλοκές και επιλογές θεραπείας

Παρότι η ακτινική κεράτωση είναι προκαρκινική αλλοίωση, όταν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα μπορεί να εξελιχθεί σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα. Εκτιμάται ότι έως και το 60% των περιστατικών αυτού του τύπου καρκίνου ξεκινά από ακτινική κεράτωση.

Υπάρχουν διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές, οι οποίες επιλέγονται εξατομικευμένα με βάση τη θέση, το μέγεθος και τον αριθμό των κηλίδων. Συνήθεις μέθοδοι είναι η κρυοθεραπεία (κατάψυξη), η μηχανική αφαίρεση, οι διαδικασίες με λέιζερ ή η φωτοθεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγούνται αλοιφές ή κρέμες για τοπική εφαρμογή, με συγκεκριμένες δραστικές ουσίες που καταστρέφουν τα αλλοιωμένα κύτταρα.