Γιατί η χρόνια φλεγμονή μπορεί να περνά απαρατήρητη, αλλά να είναι επικίνδυνη; Η σιωπηλή φωτιά του οργανισμού

Η φλεγμονή αποτελεί φυσιολογική διαδικασία άμυνας του οργανισμού απέναντι σε τραυματισμούς, λοιμώξεις και διάφορα εξωτερικά ερεθίσματα. Όταν όμως η φλεγμονή μετατρέπεται σε χρόνιο φαινόμενο και επιμένει, είναι δυνατό να υποσκάπτει σιωπηλά την υγεία μας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η χρόνια φλεγμονή συχνά δεν εμφανίζει έντονα συμπτώματα, με αποτέλεσμα να αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος». Από τις αυτοάνοσες παθήσεις και καρδιακά προβλήματα μέχρι διαταραχές ψυχικής υγείας και καρκίνο, πολλοί ερευνητές την αναγνωρίζουν ως σημαντικό αίτιο διαφόρων νοσημάτων.

Τι είναι η χρόνια φλεγμονή

διαφορές μεταξύ οξείας και χρόνιας φλεγμονής

• Η οξεία φλεγμονή αποτελεί ταχεία, πρόσκαιρη και εμφανή αντίδραση που συνοδεύεται από ερυθρότητα, διόγκωση και πόνο.
• Η χρόνια φλεγμονή χαρακτηρίζεται από συνεχή διέγερση του ανοσοποιητικού και απουσία ξεκάθαρων συμπτωμάτων.
• Μπορεί να επηρεάζει ιστούς, αγγεία ή και τον εγκέφαλο, οδηγώντας με τον καιρό σε εκφυλιστικές μεταβολές.

Η κατάσταση αυτή μπορεί να διαρκεί μήνες έως και χρόνια χωρίς να γίνεται αισθητή από το άτομο.

αιτίες χρόνιας φλεγμονής

• Διατροφή πλούσια σε ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα.
• Παρατεταμένο στρες, έλλειψη ύπνου, ελάχιστη σωματική δραστηριότητα.
• Χρόνιες λοιμώξεις, όπως από το βακτηρίδιο Helicobacter pylori ή τον ιό Epstein-Barr.
• Έκθεση σε τοξικές ουσίες του περιβάλλοντος, κάπνισμα, αλκοόλ.
• Αυτοάνοσες αντιδράσεις στις οποίες το ανοσοποιητικό επιτίθεται σε ίδιους ιστούς.

Πρόκειται για μια σύνθετη κατάσταση, όπου πολλοί παράγοντες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και απαιτούν ολιστική προσέγγιση στην αξιολόγησή τους.

Συνεπακόλουθοι κίνδυνοι από τη χρόνια φλεγμονή

καρδιαγγειακά νοσήματα

• Η φλεγμονώδης διεργασία καταστρέφει τα τοιχώματα των αγγείων και συμβάλλει στην ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης.
• Αυξάνει τις πιθανότητες για εγκεφαλικό, έμφραγμα και υπέρταση.
• Ακόμη και αν τα επίπεδα χοληστερίνης μοιάζουν φυσιολογικά, η παρουσία φλεγμονωδών δεικτών όπως η CRP αποτελεί παράγοντα κινδύνου.

αυτοάνοσα νοσήματα

• Νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο ερυθηματώδης λύκος, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto βασίζονται σε μηχανισμούς φλεγμονής.
• Το ανοσοποιητικό σύστημα παύει να διακρίνει τα δικά του κύτταρα και τους επιτίθεται.
• Η χρόνια φλεγμονή εκεί λειτουργεί ως αρχικό αίτιο, όχι απλή συνέπεια.

ψυχική υγεία

• Μελέτες έχουν αποδείξει συσχέτιση ανάμεσα σε φλεγμονώδεις κυτοκίνες και καταθλιπτικές διαταραχές.
• Διάφορες φλεγμονώδεις ενώσεις μπορούν να περάσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να επηρεάσουν τη χημική ισορροπία του εγκεφάλου.
• Αυτό ενδέχεται να εμφανίζεται όχι μόνο ως θλίψη, αλλά και ως επίμονο αίσθημα κόπωσης, αδιαθεσία ή διανοητική «θολούρα».

κακοήθειες

• Η χρόνια φλεγμονή διευκολύνει την ανάπτυξη γενετικών μεταλλάξεων και δημιουργία καρκινικών όγκων.
• Παραδείγματα: η χρόνια γαστρίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του στομάχου, ενώ η χρόνια ηπατίτιδα σχετίζεται με ηπατοκυτταρικό καρκίνο.
• Το φλεγμονώδες μικροπεριβάλλον ενισχύει την ανεξέλεγκτη κυτταρική αύξηση.

Σε περιβάλλον καρκίνου, η φλεγμονή δρα σαν επίμονη τροφοδότης στις παθολογικές εξεργασίες.

Ενδείξεις χρόνιας φλεγμονής

τυπικά συμπτώματα

• Μόνιμη εξάντληση χωρίς προφανή λόγο.
• Πόνοι στις αρθρώσεις ή τους μυς.
• Δυσπεψία όπως φουσκώματα ή αίσθημα βάρους.
• Δερματικά προβλήματα, εξανθήματα, κοκκινίλες.
• Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις ή βραδεία επούλωση τραυμάτων.

Αν και τα συμπτώματα αυτά είναι συχνά υποτιμημένα, εντούτοις υποδηλώνουν βαθιές παθολογικές αλλαγές.

εργαστηριακοί δείκτες

• Η CRP αποτελεί βασικό δείκτη της φλεγμονώδους δραστηριότητας.
• Η ΤΚΕ (ταχύτητα καθίζησης ερυθρών) αξιολογεί την παρουσία χρόνιας φλεγμονής.
• Κυτοκίνες όπως η IL-6 και η TNF-άλφα εξετάζονται σπανιότερα, αλλά έχουν διαγνωστική αξία.
• Επιπλέον παράμετροι: βιταμίνη D, ομοκυστεΐνη, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) ως συμπληρωματικά στοιχεία αξιολόγησης της γενικής κατάστασης.

Η σωστή διάγνωση αποτελεί το απαραίτητο πρώτο βήμα για τη διαχείριση της φλεγμονής.

Τι να κάνετε αν υποψιάζεστε χρόνια φλεγμονή

βελτίωση της διατροφής

• Επιλέξτε διατροφή με αντιφλεγμονώδη δράση, πλούσια σε λαχανικά, ωφέλιμα λιπαρά, ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και μπαχαρικά όπως κουρκουμάς και τζίντζερ.
• Αποφύγετε την κατανάλωση ζάχαρης, επεξεργασμένων τροφίμων, γλουτένης και τεχνητών προσθέτων.
• Φροντίστε για επαρκή πρόσληψη νερού και υγιή ισορροπία των εντερικών βακτηρίων.

ποιότητα ύπνου

• Ο ύπνος λειτουργεί ως φυσικός ρυθμιστής της φλεγμονώδους αντίδρασης.
• Προσπαθήστε να κοιμάστε σταθερές ώρες και να μειώνετε την έκθεση στο μπλε φως από οθόνες πριν τον ύπνο.
• Στοχεύστε σε τουλάχιστον 7 με 8 ώρες βαθύ ύπνο κάθε νύχτα.

άσκηση με μέτρο

• Η τακτική, ήπια προς μέτρια σωματική άσκηση συμβάλλει στη μείωση της φλεγμονής.
• Η υπερβολική καταπόνηση, όπως έντονη προπόνηση χωρίς επαρκή ξεκούραση, μπορεί να εντείνει το πρόβλημα.
• Προτεινόμενες δραστηριότητες: περπάτημα, γιόγκα, κολύμβηση, ποδηλασία.